Səudiyyədən Vaşinqtona təzyiq
“Wall Street Journal” qəzetinin məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-a Hörmüz boğazına tətbiq olunan blokadanın aradan qaldırılması üçün təzyiq göstərir. Mənbələr bildirir ki, Riyad bu addımın regionda daha geniş eskalasiyaya səbəb olacağından ehtiyat edir.
Səudiyyə rəsmiləri hesab edir ki, ABŞ-ın bu qərarı İranı daha sərt cavab addımlarına sövq edə bilər.
Bab əl-Məndəb təhlükəsi gündəmdə
Əsas narahatlıqlardan biri İranın cavab olaraq Bab əl-Məndəb boğazını da bağlama ehtimalıdır. Bu strateji keçid Qırmızı dənizdə yerləşir və Körfəz ölkələrinin enerji ixracı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, bu marşrutun bağlanması qlobal enerji bazarında daha ciddi böhran yarada bilər.
Neft bazarında sarsıntı
Hörmüz boğazında yaranmış məhdudiyyətlər artıq gündəlik təxminən 13 milyon barrel neft ixracına təsir göstərib. Bu isə dünya bazarlarında neft qiymətlərinin 100 dolları keçməsinə səbəb olub.
Buna baxmayaraq, Səudiyyə Ərəbistanı neft ixracını qismən bərpa edərək, gündəlik təxminən 7 milyon barrel səviyyəsinə çatdırıb. Bu, xam neftin boru kəmərləri vasitəsilə Qırmızı dənizə yönləndirilməsi hesabına mümkün olub.
Alternativ marşrutlar da risk altındadır
Lakin bu alternativ marşrutlar da təhlükə altındadır. Əgər Bab əl-Məndəb boğazı bağlanarsa, Səudiyyənin Qırmızı dəniz üzərindən həyata keçirdiyi ixrac da dayanacaq.
Analitiklər qeyd edir ki, bu ssenari qlobal enerji təchizatında ciddi pozuntulara gətirib çıxara bilər.
Yəmən faktoru
Mütəxəssislər bildirir ki, İranın müttəfiqi olan Yəmən qüvvələri Bab əl-Məndəb boğazında gəmiçiliyi pozmaq potensialına malikdir. Daha əvvəl onların hücumları nəticəsində bu marşrut üzrə nəqliyyat əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.
Buna baxmayaraq, Səudiyyə rəsmiləri Yəmən tərəfinin krallığa və onun gəmilərinə hücum etməyəcəyi ilə bağlı müəyyən təminatlar aldıqlarını bildirir.
Diplomatik həll axtarışı
Körfəz ölkələri ümumilikdə münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinə üstünlük verir. Onlar İranın Hörmüz boğazı üzərində tam nəzarət əldə etməsini istəməsələr də, hərbi eskalasiyanın daha böyük risklər doğuracağını düşünürlər.
Bu səbəbdən Riyad və digər regional aktorlar Vaşinqtonu yenidən danışıqlar masasına qayıtmağa təşviq edir.
Gərginlik artmaqda davam edir
Mövcud vəziyyət göstərir ki, Qərbi Asiya enerji marşrutları üzərində mübarizə daha da kəskinləşir. Hörmüz və Bab əl-Məndəb kimi strateji keçidlər qlobal iqtisadiyyatın taleyini müəyyən edən əsas nöqtələrə çevrilib.
Analitiklərə görə, yaxın günlərdə diplomatik proseslərin nəticəsi regionda vəziyyətin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini müəyyən edəcək.
