Dünya Qüds Gününün yaranma səbəbi
Dünya Qüds Günü Ramazan ayının son cümə günü qeyd olunur və Fələstin xalqına dəstək göstərmək məqsədi daşıyır. Bu gün ilk dəfə İran İslam Respublikasının qurucusu Ayətullah Ruhullah Xomeyni tərəfindən təşəbbüs kimi irəli sürülüb.
İdeyanın əsas məqsədi Fələstin məsələsini yalnız ərəb dünyasının problemi kimi deyil, bütün müsəlman dünyasının və beynəlxalq ictimaiyyətin ortaq məsələsi kimi təqdim etmək idi.
Ayətullah Xomeyni müsəlman ölkələrini və dünya xalqlarını Qüdsün azadlığı və Fələstin xalqının hüquqlarının müdafiəsi üçün həmrəyliyə çağırmışdı. O, Qüds Gününü müsəlmanların birliyi, məzlum xalqların müdafiəsi və imperializmə qarşı mübarizə günü kimi xarakterizə edirdi.
Qüds şəhərinin dini və tarixi əhəmiyyəti
Qüds şəhəri İslam dünyası üçün mühüm dini əhəmiyyətə malikdir. Bu şəhər Aralıq dənizi ilə İordan çayı arasında yerləşir və tarix boyu müxtəlif sivilizasiyaların və dinlərin mərkəzi olub.
Şəhər üç əsas hissəyə bölünür: Şərqi Qüds, Qərbi Qüds və qədim şəhər. Qədim şəhərin cənub-şərq hissəsində yerləşən Hərəm əş-Şərif ərazisində Qübbətüs-Səxrə və Əl-Əqsa məscidi kimi mühüm islam abidələri yerləşir.
Qüds həm müsəlmanlar, həm xristianlar, həm də yəhudilər üçün müqəddəs sayılan şəhərlərdən biridir.
İslam tarixində Qüdsün rolu
İslam ənənəsinə görə Qüds bir çox peyğəmbərlərin yaşadığı və dəfn olunduğu şəhər hesab olunur. Bundan əlavə, müsəlmanların ilk qibləsi də bu şəhərdə yerləşən Əl-Əqsa məscidi olub.
İslam mənbələrində qeyd olunur ki, Peyğəmbər Məhəmməd (s) merac gecəsində Məkkədəki Məscidül-Həramdan Qüdsdə yerləşən Əl-Əqsa məscidinə aparılıb və oradan səmaya yüksəlib.
Bu səbəbdən Qüds müsəlman dünyasında xüsusi dini və mənəvi əhəmiyyətə malikdir.
Qüdsün müasir tarixində dönüş nöqtələri
Qüds və ümumilikdə Fələstin məsələsinin müasir mərhələsi XIX əsrin sonlarında siyasi sionizm hərəkatının yaranması ilə başlayır.
1897-ci ildə İsveçrənin Bazel şəhərində keçirilən ilk Sionizm Konqresində Fələstin ərazisində yəhudi dövləti yaradılması ideyası irəli sürülmüşdü. Bu qərardan sonra dünyanın müxtəlif yerlərindən yəhudi icmalarının Fələstinə köçü təşviq olunmağa başladı.
1948-ci ildə isə İsrail dövlətinin yaradılması elan edildi və bu hadisə regionda uzunmüddətli münaqişənin başlanğıcı oldu.
1967-ci ildə baş verən Altı Gün müharibəsindən sonra İsrail bütün Qüds şəhərini nəzarətə götürdü və daha sonra şəhəri öz paytaxtı elan etdi. Bu addım beynəlxalq səviyyədə geniş mübahisələrə səbəb oldu.
Dünya Qüds Gününün keçirilməsi
Dünya Qüds Günü ilk dəfə 1979-cu ildə keçirilmişdir. O vaxtdan etibarən hər il Ramazan ayının son cümə günü müxtəlif ölkələrdə yürüşlər və tədbirlər təşkil olunur.
Bu gün münasibətilə İran başda olmaqla bir sıra ölkələrdə genişmiqyaslı yürüşlər keçirilir. Eyni zamanda müxtəlif müsəlman icmaları və təşkilatlar dünyanın müxtəlif şəhərlərində də Qüds Günü ilə bağlı tədbirlər təşkil edir.
Qlobal miqyasda qeyd olunması
Zaman keçdikcə Qüds Günü yalnız Yaxın Şərqdə deyil, Avropa, Asiya və digər bölgələrdə də qeyd olunmağa başlanıb.
Bəzi ölkələrdə bu yürüşlərə qarşı məhdudiyyətlər tətbiq edilsə də, müxtəlif şəhərlərdə keçirilən tədbirlər Qüds və Fələstin məsələsinin beynəlxalq gündəmdə qalmasına səbəb olub.
Günün siyasi və ictimai əhəmiyyəti
Dünya Qüds Günü tərəfdarları tərəfindən Fələstin xalqının hüquqlarına diqqət çəkmək və Qüds məsələsini gündəmdə saxlamaq məqsədi daşıyan beynəlxalq həmrəylik günü kimi qiymətləndirilir.
Bu gün həm də Fələstin məsələsinin yalnız regional deyil, qlobal səviyyədə müzakirə olunan mövzulardan biri olduğunu göstərən simvolik günlərdən biri hesab olunur.
