Tramp üçün Konqres sınağı yaxınlaşır
ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyası noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkilərinə hazırlaşır. Seçkilərdə Nümayəndələr Palatasının bütün 435 yeri və Senatdakı yerlərin bir hissəsi uğrunda mübarizə aparılacaq.
Hazırda respublikaçılar Nümayəndələr Palatasında cüzi üstünlüyə malikdir. ABŞ Nümayəndələr Palatasının rəsmi məlumatına əsasən, sentyabrın 28-nə 218 yer respublikaçılara, 214 yer demokratlara, bir yer müstəqil deputata məxsusdur. Daha iki yer isə boşdur.
Bu nisbət aralıq seçkilərini Trampın prezidentliyinin qalan dövründə qanunvericilik gündəliyinin necə formalaşacağı baxımından xüsusi əhəmiyyətli edir.
Demokratlar Nümayəndələr Palatasında çoxluq əldə edərlərsə, komitələr üzərində nəzarət vasitəsilə administrasiya ilə bağlı araşdırmaları genişləndirmək, şahidləri dinləmələrə çağırmaq və Ağ Evə qarşı institusional nəzarəti gücləndirmək imkanına sahib olacaqlar.
“Keçid dövrü prezidenti” ifadəsi siyasi təhlildir
İlkin mətndə “Vaşinqton Post” qəzetinə istinadla demokratların həm Senatda, həm də Nümayəndələr Palatasında üstünlük qazanacağı halda Trampın faktiki olaraq “keçid dövrü prezidentinə” çevrilə biləcəyi bildirilir.
Bu ifadə hüquqi status deyil və seçkinin nəticəsi barədə təsdiqlənmiş fakt kimi qəbul edilə bilməz. ABŞ prezidentinin səlahiyyət müddəti Konqresdə hansı partiyanın çoxluq əldə etməsindən asılı olaraq dəyişmir.
Lakin müxalif partiyanın Konqresin bir və ya hər iki palatasına nəzarət etməsi Ağ Evin qanunvericilik təşəbbüslərini həyata keçirməsini çətinləşdirə və administrasiya üzərində parlament nəzarətini artıra bilər.
Demokratların seçkidən sonra hansı araşdırmaları başlayacağı isə seçkinin nəticəsindən və yeni Konqresdə yaranacaq qüvvələr nisbətindən asılı olacaq.
Respublikaçılar təhlükəsiz sayılan dairələrə pul yönəldir
Seçki kampaniyasındakı diqqətçəkən proseslərdən biri Respublikaçılar Partiyasının əvvəllər ciddi risk altında hesab edilməyən dairələrdə xərcləri artırmasıdır.
“Röyters”in üç respublikaçı kampaniya rəsmisinə istinadən apardığı araşdırmaya görə, sentyabrın əvvəlindən respublikaçılara bağlı böyük siyasi qruplar və donorlar əvvəllər əlavə maliyyə ayrılmayan 39 Nümayəndələr Palatası seçki yarışına vəsait yönəltməyə başlayıblar.
Siyasi reklamları izləyən “AdImpact” şirkətinin məlumatına görə, respublikaçı qruplar qarşıdakı həftələr üçün azı 888 milyon dollarlıq reklam sifariş edib. Demokratlar üçün bu göstərici 666 milyon dollar təşkil edir.
Respublikaçılar daha çox vəsait xərcləyir
Federal Seçki Komissiyasının məlumatlarının “Röyters” tərəfindən aparılan təhlilinə görə, Əmək Günündən sonra respublikaçıları dəstəkləyən əsas siyasi komitələr təxminən 309,7 milyon dollar xərcləyib.
Demokrat namizədlərin dəstəklənməsinə yönəldilən vəsait isə eyni dövrdə təxminən 174,2 milyon dollar olub.
Bu xərclər özlüyündə seçkinin nəticəsini göstərmir. Onlar partiyaların hansı dairələrdə əlavə resurslara ehtiyac gördükləri və kampaniya strategiyalarını necə dəyişdikləri barədə göstəricidir.
“Röyters”in məlumatına görə, respublikaçı strateq Ron Bonjan partiyanın əvvəllər narahatlıq doğurmayan bəzi ərazilərdə indi müdafiə mövqeyinə keçdiyini bildirib.
Tramp iqtisadi mesajını gücləndirməyə çalışır
Aralıq seçkiləri öncəsi iqtisadiyyat hər iki partiyanın kampaniyasında əsas mövzulardan biridir.
Tramp sentyabrın 30-da administrasiyasının iqtisadi göstəricilərini seçicilərə çatdırmaqda kifayət qədər uğurlu olmadığını etiraf edib. Prezident qarşıdakı həftələrdə respublikaçı namizədlərə dəstək məqsədilə müxtəlif ştatlarda kampaniya tədbirlərinə qatılmağı planlaşdırır.
Demokratlar isə yaşayış xərcləri və administrasiyanın fəaliyyətinə nəzarət məsələlərini seçki kampaniyasının əsas mövzularından birinə çevirməyə çalışırlar.
Nümayəndələr Palatasında fərq olduqca azdır
Hazırkı qüvvələr nisbəti səbəbindən Nümayəndələr Palatasında bir neçə mandatın əldən-ələ keçməsi çoxluğun dəyişməsi üçün kifayət edə bilər.
Rəsmi rəqəmlərə görə, respublikaçıların 218, demokratların 214 mandatı var. Palatada həmçinin bir müstəqil üzv və iki boş yer mövcuddur.
Bu səbəbdən noyabr seçkilərində əvvəlki illərdə bir partiya üçün nisbətən təhlükəsiz hesab edilən dairələr də diqqət mərkəzinə düşüb.
Seçkinin nəticəsi Trampın son iki ilinə təsir edəcək
Aralıq seçkilərində Konqresin tərkibinin dəyişməsi Donald Trampın prezidentlik müddətinin qalan hissəsində Ağ Evin qanunvericilik imkanlarına birbaşa təsir göstərə bilər.
Demokratların Nümayəndələr Palatasında və ya Senatda çoxluq əldə etməsi Trampın prezidentlik səlahiyyətlərini dayandırmayacaq. Bununla belə, büdcə, qanun layihələri, komitə araşdırmaları və administrasiyaya parlament nəzarəti sahəsində siyasi qarşıdurma arta bilər.
Respublikaçıların nəzarəti saxlaması isə mövcud siyasi qüvvələr nisbətinin davam etməsinə şərait yaradar.
Noyabrın 3-də keçiriləcək seçkinin nəticəsi barədə indidən yekun hökm vermək mümkün deyil. Hazırkı kampaniya məlumatlarının göstərdiyi əsas məqam odur ki, hər iki partiya Konqres uğrunda mübarizəyə böyük maliyyə və siyasi resurslar yönəldir və respublikaçılar əvvəllər əlavə müdafiəyə ehtiyac görmədikləri onlarla dairədə xərclərini artırıblar.
