Tramp İran Müharibəsinə Görə Günahkar Axtarır

Tramp İranla müharibənin məsuliyyətini kimin daşıyacağını araşdırır

ABŞ-ın “Atlantik” jurnalı yazır ki, Prezident Donald Tramp İran əleyhinə hərbi zərbələrin bərpasının əvvəllər elan etdiyi qələbəni həqiqətən təmin edib-etməyəcəyi barədə qərar verməlidir.

Nəşrin məlumatına görə, prezidentin qarşısında ABŞ-ın daxili siyasəti ilə bağlı daha iki mühüm sual dayanır.

Birincisi, müşavirlərinin Konqresə aralıq seçkilərdən xeyli əvvəl başa çatacağını bildirdikləri müharibənin məsuliyyətini kimin daşıyacağıdır.

İkincisi isə əvvəlki planların uğursuzluğundan sonra eyni müşavirlərin yeni hərbi strategiyanın uğur gətirəcəyinə dair vədlərinə nə dərəcədə etibar edilə biləcəyidir.

Seçkilərdən sonra yeni hücumlar başlaya bilər

Jurnalın yazdığına görə, Tramp bir neçə həftədir İranı danışıqlara məcbur etmək məqsədilə hərbi əməliyyatların bərpası imkanlarını nəzərdən keçirir.

Prezidentin müşavirləri nəşrə bildiriblər ki, yeni hücum dalğası çərşənbə axşamı keçiriləcək Konqresə aralıq seçkilərdən qısa müddət sonra başlaya bilər.

Lakin Tramp hələlik hücumların bərpası barədə əmr verməyib.

Hegset və Keynin fəaliyyəti sual altındadır

Tramp yaxın çevrəsindən müdafiə rəhbərliyi barədə rəy alır

“Atlantik”in məlumatına görə, Tramp yaxın münasibətdə olduğu, lakin administrasiyada vəzifə tutmayan şəxslərdən müdafiə naziri Pit Hegsetin və ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keynin fəaliyyətini qiymətləndirməyi xahiş edib.

Hegset və Keyn İranla müharibə məsələsində prezidentin əsas müşavirləri arasında olublar.

Müharibənin ilkin mərhələsində hər iki şəxs əməliyyatların uğur qazanacağına ən çox nikbin yanaşan rəsmilər sırasında idi.

Bununla belə, onlar may ayından bəri mətbuat konfransı keçirməyiblər.

Jurnal qeyd edir ki, Tramp vəzifə dəyişiklikləri və istefalar barədə qərar qəbul etməzdən əvvəl administrasiyadan kənardakı dostlarının fikirlərini öyrənməyə üstünlük verir.

Bu şəxslər prezident üçün qeyri-rəsmi məsləhət şurası rolunu oynayırlar.

Hegsetin müharibə barədə məlumatları mübahisə doğurub

Nəşrin yazdığına görə, Hegset Ağ Evin geniş çevrələrində böyük rəğbət qazanmır.

Trampa yaxın bəzi şəxslər müdafiə nazirinin müharibənin real vəziyyətini prezidentə kifayət qədər dəqiq çatdırmadığını iddia ediblər.

Onların fikrincə, Hegset Trampı razı salmaq üçün hərbi vəziyyəti olduğundan daha müsbət təqdim edir.

Prezidentin administrasiyadan kənar müşavirlərindən biri bildirib ki, Hegset Trampa eşitmək istədiyi məlumatları çatdırmağı yaxşı bacarır.

Pentaqonun sözçüsü Şon Parnell isə bu iddiaları rədd edib.

O bildirib ki, Hegset prezidentə və Ağ Evin yüksəkvəzifəli rəsmilərinə hərbi əməliyyatlarla bağlı vəziyyəti hər zaman tam şəkildə təqdim edir.

Parnell bunun əksini iddia etməyin tamamilə yanlış olduğunu vurğulayıb.

Pentaqonda yüksəkvəzifəli hərbçinin işdən çıxarılması

General Bret Silviyanın vəzifədən uzaqlaşdırılması

Jurnalın məlumatına görə, Hegset mətbuata məlumat sızdırmaqda şübhəli bilinən şəxslərə qarşı tədbirlərlə prezidentin etimadını möhkəmləndirməyə çalışıb.

Ötən həftə o, Qərargah Rəisləri Komitəsinin planlaşdırma üzrə rəhbəri, yüksək rütbəli ordu zabiti Bret Silviyanı gözlənilmədən vəzifəsindən azad edib.

Hegsetin tabeliyində çalışan rəsmilər Silviyanın jurnalistlərə məlumat ötürülməsi ilə bağlı yalan detektoru yoxlamalarından keçə bilmədiyini bildiriblər.

Silviya bu iddialarla bağlı açıqlama verməyib və onunla əlaqə saxlamaq mümkün olmayıb.

Hegset Qərargah Rəisləri Komitəsində məlumat sızması problemi olduğunu düşünür.

Rəsmilərin sözlərinə görə, komitənin sədri Den Keyn bu mövqeyə ciddi etiraz etməyib.

Keynin işdən çıxarılmanın səbəblərindən xəbərsiz qaldığı bildirilir

“Atlantik” yazır ki, Keyn tabeliyindəki yüksəkvəzifəli zabitlə bağlı iddia edilən pozuntuların təfərrüatlarından böyük ölçüdə xəbərsiz olub.

Silviyanın vəzifədən uzaqlaşdırılması barədə ilk məlumat yayıldıqda Qərargah Rəisləri Komitəsi əvvəlcədən hazırlanmış bəyanatla onun xidmətlərinə təşəkkür edib.

Daha sonra Keyn Hegsetin Asiya səfərindən qayıtdığı vaxt müdafiə nazirinin əməkdaşlarından işdən çıxarılmanın səbəbləri barədə əlavə məlumat alıb.

Bir neçə saat sonra Keynin idarəsi yeni açıqlama yayaraq ilkin bəyanatın hadisənin bütün şəraitini düzgün əks etdirmədiyini bildirib.

Ağ Evin sözçüsü Anna Kelli isə Hegset və Keynə dəstək ifadə edib, onların Pentaqonun yenidən qurulması istiqamətində fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib.

İran müharibəsi respublikaçıların seçki imkanlarını zəiflədib

Tramp siyasi nəticələrdən narazıdır

“Atlantik”in məlumatına görə, müharibə uzandıqca Trampın respublikaçıların aralıq seçkilərdəki imkanlarına dəyən zərərə görə narazılığı artır.

Ağ Evdə prezidentin əvvəlki siyasi qayıdışlarına bənzər böyük uğur qazanmasının az ehtimal olunduğu düşünülür.

Jurnal yazır ki, respublikaçıların Nümayəndələr Palatasına nəzarəti itirəcəyi, Senatda da məğlubiyyətlə üzləşə biləcəyi gözlənilir.

Son həftələrdə Tramp siyasi mesajlarının seçicilərə təsir etməməsindən qəzəblə danışıb.

Nəşrin danışdığı iki müşavir və administrasiya rəsmisinin sözlərinə görə, prezident indi siyasi çətinliklərinin bir hissəsini İranla müharibə ilə əlaqələndirir.

Prezident məsuliyyəti müşavirlərinin üzərinə qoya bilər

Jurnalın qiymətləndirməsinə görə, Tramp öz səhvlərinə görə məsuliyyəti üzərinə götürməyə meyilli deyil.

Buna görə də o, müharibənin sürətli və qəti nəticə verəcəyinə əminlik ifadə edən şəxslərin fəaliyyətinə diqqət yönəldib.

Ötən həftə Hegset və Keyn Ağ Evdə Trampa və vitse-prezident Cey Di Vensə bir neçə hərbi variant təqdim ediblər.

Bu variantlar prezidentin qələbə elan edə biləcəyi şəraitin yaradılmasına hesablanıb.

Görüşdə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri, admiral Bred Kuper də iştirak edib.

İndi Tramp həmin variantların və onları hazırlayan müşavirlərin əvvəlkindən daha yaxşı nəticə təmin edib-etməyəcəyinə qərar verməlidir.

Trampın qarşısında hansı hərbi variantlar var?

Bir neçə saatdan həftələrlə davam edən hücumlara qədər

Müdafiə Nazirliyinin planlarla tanış olan hazırkı və keçmiş rəsmilərinə görə, prezidentə təqdim edilmiş hərbi variantların hər biri ciddi çətinliklərlə müşayiət olunur.

Tramp bir neçə saat, bir neçə gün və ya bir neçə həftə davam edəcək zərbələrə göstəriş verə bilər.

Digər variant ABŞ-ın Hörmüz boğazındakı dəniz blokadasını saxlaması və hərbi əməliyyatların bərpası ilə hədələməsidir.

Prezident həmçinin ABŞ-ın müdaxiləsini dayandırmaq və geri çəkilmək qərarı verə bilər.

Uzunmüddətli əməliyyat İranın müdafiə imkanlarını hədəfləyə bilər

Yeni zərbələri dəstəkləyənlər iqtisadi təzyiq kampaniyasının nəticə verdiyini düşünürlər.

Onların fikrincə, əlavə hərbi əməliyyatlar Tehranı danışıqlar masasına əyləşməyə məcbur edə bilər.

Uzunmüddətli hərbi kampaniya əvvəlcə müharibənin ilk günlərində olduğu kimi İranın müdafiə sistemlərini hədəfləyə bilər.

Daha sonra ABŞ zərbələrini Hörmüz boğazı ətrafında yerləşdirilmiş İran qüvvələrinə yönəldə bilər.

Hücumların İranın infrastruktur obyektlərini də əhatə etməsi mümkündür.

Bu halda Vaşinqton mülki və hərbi məqsədlər üçün eyni vaxtda istifadə olunan obyektləri hədəfə aldığını əsaslandırmağa çalışa bilər.

İranın nüvə proqramına qarşı yeni əməliyyat ehtimalı

Bir neçə günlük hərbi kampaniya nəzərdən keçirilir

Müzakirə olunan başqa bir variant İranın nüvə proqramına qarşı bir neçə gün davam edəcək hərbi əməliyyatdır.

“Atlantik” yazır ki, ABŞ administrasiyasında bir çox şəxs İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun yeni zərbələri dəstəkləyəcəyini gözləyir.

Nəşr bunu Netanyahunun müharibəyə müsbət yanaşması, onun hakimiyyətdə qalmasına kömək edəcəyinə inanması və İsraildə qarşıdan gələn seçkilərlə bağlı siyasi gələcəyinin qeyri-müəyyən olması ilə əlaqələndirir.

Lakin jurnal qeyd edir ki, hətta dağıdıcı hərbi kampaniya belə Tehranı güzəştə getməyə məcbur etməyə bilər.

İran hakimiyyəti yeni hücumlara tab gətirərək bunu ölkənin müqavimət göstərmək qabiliyyətinin sübutu kimi təqdim edə bilər.

Əvvəlki zərbələr İranın mövqeyini sərtləşdirib

ABŞ və İsrail fevralın sonlarında bir neçə həftə davam edən hərbi kampaniyaya başlayıblar.

Nəşrin məlumatına görə, həmin kampaniyadan sonra həyata keçirilən məhdud zərbələr İranın mövqeyini daha da sərtləşdirib.

Tehran ABŞ-ın bölgədəki obyektlərinə və Vaşinqtonun müttəfiqlərinə qarşı hücumlar həyata keçirib.

Yeni hərbi kampaniyanın ABŞ-ın sursat ehtiyatlarını daha da azaldacağı da bildirilir.

Stimson Tədqiqat Mərkəzində ABŞ hərbi müdaxilələrinin xərclərini araşdıran təşəbbüsün rəhbəri Maykl Kohen zərbələrin uğursuz qalacağı təqdirdə onların effektivliyinin sərhədlərinin üzə çıxacağını bildirib.

O qeyd edib ki, bombardmanlar İranı geri çəkilməyə məcbur etməsə, Vaşinqton növbəti addımın nə olacağı sualı ilə üzləşəcək.

Vens İrana birbaşa danışıqlar təklif edib

Möhsün Rzaiyə mesaj göndərilib

Trampın ətrafındakı bəzi şəxslər yeni hücumlarla hədələməyin İranı danışıqlara qaytarmaq üçün kifayət edəcəyinə ümid edirlər.

Lakin jurnal bu strategiyanın əvvəllər dəfələrlə uğursuz olduğunu xatırladır.

Ötən bazar günü ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın təhlükəsizlik rəsmisi Möhsün Rzaiyə mesaj göndərib.

Mesajda birbaşa sülh danışıqlarının bərpası təklif olunub.

Vens İranın nüvə proqramının danışıqların əvvəlindən müzakirə edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Bununla belə, İranın danışıqlar müqabilində nə əldə edə biləcəyini açıqlamayıb.

Vasitəçilər bu həftə görüş keçirməyə çalışırlar

Mesajı çatdıran beynəlxalq vasitəçilər həftənin sonrakı günlərində görüş keçirilməsi üçün səylər göstəriblər.

Bu görüşün Trampın hərbi əməliyyatların bərpası barədə qərar verəcəyi gözlənilən dövrə təsadüf etməsi mümkündür.

Yeni hücumlar neft qiymətlərini yüksəldə bilər

Rusiya enerjisi ilə bağlı hesablamalar

“Atlantik”in məlumatına görə, İrana qarşı yeni zərbələr neft qiymətlərinin artmasına səbəb ola bilər.

Bu isə ABŞ və onun müttəfiqləri üçün əlavə iqtisadi xərclər yaradacaq.

Administrasiya rəsmilərindən biri bildirib ki, Trampın son vaxtlar Ukraynaya qarşı daha sərt mövqe tutmasının səbəblərindən biri Rusiya enerji məhsullarının beynəlxalq bazarlara daha böyük həcmdə çıxarılmasını istəməsidir.

Bu addım Qərbi Asiyada mümkün yeni ABŞ əməliyyatlarının iqtisadi təsirlərini azaltmaq məqsədi daşıya bilər.

Jurnal eyni zamanda İranın da hadisələrin gedişinə təsir etmək imkanına malik olduğunu vurğulayır.

Tehranın cavab zərbələri münaqişənin daha geniş miqyasda kəskinləşməsinə səbəb ola bilər.

Senator Trampın İran planını kəskin tənqid edib

Kris Mörfi dağıdıcı eskalasiya barədə xəbərdarlıq edir

Konqresin bəzi üzvləri hərbi planların müəyyən hissələri barədə məlumatlandırılıblar.

Lakin onların hamısı təqdim olunan variantları müsbət qarşılamayıb.

Konnektikut ştatından demokrat senator Kris Mörfi tanış olduğu planı ağılsızlıq kimi qiymətləndirib.

O, ötən həftə Vaşinqtondakı Qərbi Asiya İnstitutunda keçirilən tədbirdə bildirib ki, belə bir addım dağıdıcı hərbi eskalasiyaya və ABŞ-ın qanunun aliliyinə sadiqliyinin ciddi şəkildə zədələnməsinə səbəb ola bilər.

Tramp qərarını son ana qədər gizli saxlaya bilər

Jurnalın danışdığı müşavirlər və administrasiya rəsmisinin sözlərinə görə, Tramp hələlik hərbi zərbələrin bərpasına dair əmr verməyib.

Lakin belə bir qərar qəbul edərsə, onu son ana qədər gizli saxlaya bilər.

“Atlantik” xatırladır ki, müharibə başlamazdan əvvəl Ağ Ev ən yaxın müttəfiqlərini belə məlumatlandırmamışdı.

Həmçinin Energetika və Ticarət nazirliklərinin yüksəkvəzifəli rəsmilərindən rəy alınmamışdı.

Həmin rəsmilər İranın qlobal enerji təchizatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazına nəzarəti ələ keçirməsinin iqtisadi nəticələri barədə xəbərdarlıq edə bilərdilər.

Pentaqonda hərbi rəhbərliyin dəyişdirilməsi narahatlıq yaradır

Hegset 20-dən çox general və admiralı uzaqlaşdırıb

“Atlantik” yazır ki, Pentaqonda müharibənin mümkün bərpasına hazırlıq müdafiə nazirinin yüksək rütbəli hərbçiləri vəzifədən uzaqlaşdırması ilə bağlı narahatlıqlar fonunda aparılır.

Hegset indiyədək 20-dən çox general və admiralı işdən çıxarıb və ya təqaüdə göndərilməyə məcbur edib.

Bret Silviyanın vəzifədən uzaqlaşdırılması və ona qarşı ittihamlar hərbi rəhbərlik daxilində yeni mübahisələr yaradıb.

Müzakirələr həm baş verənlərin səbəbləri, həm də növbəti dəfə kimin vəzifədən uzaqlaşdırıla biləcəyi ətrafında gedir.

Hegsetin Qərargah Rəisləri Komitəsini zəiflətmək istədiyi iddia olunur

Pentaqondakı bəzi rəsmilər Hegsetin prezident müharibənin nəticələrini qiymətləndirdiyi bir vaxtda Qərargah Rəisləri Komitəsinin mövqeyini zəiflətməyə çalışdığından şübhələnirlər.

Jurnal qeyd edir ki, Hegset əvvəllər də müharibənin nəticələrinə görə məsuliyyəti başqalarının üzərinə qoymaqdan çəkinməyib.

Bu ilin əvvəlində yayılan məlumatlara görə, o, Kemp-Deviddə keçirilən görüşdə müdafiə nazirinin müavini Stiven Faynberqi sursat çatışmazlığına görə məsuliyyət daşımaqda ittiham edib.

Faynberq hazırda vəzifəsini davam etdirir.

Pentaqonun sözçüsü Şon Parnell isə Hegsetin uyğun yüksək rütbəli zabitlərin rəhbər vəzifələrə təyin edilməsinə və prezidentə səmərəli xidmət etmək istəməyənlərin təqaüdə göndərilməsinə sadiq olduğunu bildirib.

Seçki məğlubiyyəti müharibənin bərpasına mane olmaya bilər

2006-cı il seçkiləri ilə müqayisə

“Atlantik”in qiymətləndirməsinə görə, respublikaçıların çərşənbə axşamı ağır seçki məğlubiyyəti ilə üzləşməsi İran əleyhinə hərbi əməliyyatların bərpası ehtimalını mütləq azaltmayacaq.

Jurnal bununla bağlı 2006-cı ildə ABŞ-da keçirilmiş Konqresə aralıq seçkiləri xatırladıb.

Həmin seçkilərdə demokratlar Nümayəndələr Palatasında 31, Senatda isə altı əlavə yer qazanaraq 1994-cü ildən bəri ilk dəfə hər iki palataya nəzarəti ələ keçirmişdilər.

Seçkilərin nəticəsi geniş şəkildə o dövrün prezidenti Corc Buşun İraq müharibəsinə qarşı ictimai etiraz kimi qiymətləndirilmişdi.

Buş seçki məğlubiyyətindən sonra İraqa əlavə qüvvələr göndərmişdi

2006-cı il seçkilərindən dərhal sonra Corc Buş müdafiə naziri Donald Ramsfeldi seçki itkilərinə görə məsuliyyət daşıyan şəxs kimi göstərmiş və onu vəzifəsindən uzaqlaşdırmışdı.

Lakin cəmi iki ay sonra Buş İraqdakı ABŞ hərbi qüvvələrinin sayının artırılmasına göstəriş vermişdi.

Bu qərar İraq müharibəsinin ən qanlı dövrlərindən birinin başlanğıcı olmuşdu.

“Atlantik”in təqdim etdiyi müqayisə göstərir ki, seçkilərdə mümkün məğlubiyyət Trampın İranla müharibəni davam etdirmək və ya yenidən genişləndirmək qərarını istisna etmir.