Tehran danışıqlar üçün şərt irəli sürdü
Tehranın cümə imamı Məhəmməd Cavad Hacı Əli Əkbəri sentyabrın 18-də cümə namazındakı çıxışında İranın mümkün danışıqlarla bağlı mövqeyindən danışıb.
O bildirib ki, İran rəhbərliyinin müəyyən etdiyi bütün şərtlər yerinə yetirilməyənədək danışıqlardan söhbət gedə bilməz. Hacı Əli Əkbəri qarşı tərəfin danışıqlar üçün vasitəçilər göndərdiyini də bildirib.
Onun bu fikirləri Tehran və Vaşinqton arasında hərbi qarşıdurmanın davam etdiyi, eyni zamanda mümkün diplomatik təmasların gündəmə gəldiyi bir dövrdə səsləndirilib. Sentyabrın 15-də İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rzayi də İranın şərtləri təmin edilmədən ABŞ ilə danışıqların aparılmayacağını bildirmişdi.
“Şərtlər yerinə yetirilmədən danışıqlar olmayacaq”
Hacı Əli Əkbəri çıxışında danışıqların başlanması üçün əsas meyar kimi İran rəhbərliyinin müəyyən etdiyi şərtləri göstərib.
O, qarşı tərəfin vasitəçilər göndərdiyini qeyd edərək Tehranın buna baxmayaraq mövqeyini dəyişmədiyini söyləyib. Cümə imamının sözlərinə görə, bütün şərtlər həyata keçirilmədən danışıqlar başlanmayacaq.
İran rəsmilərinin son günlərdə verdikləri açıqlamalar da danışıqlar məsələsində oxşar mövqenin nümayiş etdirildiyini göstərir. Möhsün Rzayi ABŞ Prezidenti Donald Trampın danışıqlarla bağlı açıqlamalarına cavab olaraq Tehranın öz şərtlərindən geri çəkilmədiyini bəyan edib.
Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlama
Tehranın cümə imamı çıxışında Hörmüz boğazındakı vəziyyətə də toxunub.
Hacı Əli Əkbəri İran qüvvələrinin döyüş meydanındakı vəziyyətini müsbət qiymətləndirərək Hörmüz boğazının Tehran tərəfindən tam idarə olunduğunu bildirib. O bildirib ki, hazırda boğazdan keçid İran tərəfinin icazəsi olmadan mümkün deyil.
Bu, İran rəsmilərinin mövqeyidir. Hörmüz boğazında hərəkət və nəzarətin faktiki miqyası ilə bağlı tərəflərin açıqlamaları fərqlənir.
Tehran üçün strateji məsələ
Hörmüz boğazı hazırkı qarşıdurmanın ən mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. İran rəsmiləri son günlərdə boğazın gələcək statusunu mümkün siyasi razılaşmalarla əlaqələndirən açıqlamalar veriblər.
İran parlamentinin Rəyasət Heyətinin üzvü Məhəmməd Rəşidi sentyabrın 17-də bildirib ki, Tehranın irəli sürdüyü yeddi şərt yerinə yetirilməyənədək Hörmüz boğazının açılması nəzərdə tutulmur. Onun sözlərinə görə, həmin tələblər arasında sanksiyaların və blokadanın aradan qaldırılması, eləcə də müharibənin dayandırılması var.
İran ordusundan Trampa cavab
İran Silahlı Qüvvələrinin yüksək rütbəli sözçüsü Əbülfəzl Şikarçi də ABŞ Prezidenti Donald Tramp və İsrail rəhbərliyinin son açıqlamalarına münasibət bildirib.
Şikarçi ABŞ və İsrail tərəfindən səsləndirilən təhdidlərin hərbi vəziyyəti dəyişməyəcəyini bildirib. O, qarşı tərəfin İran qüvvələrinin zərbələri nəticəsində məğlubiyyətlərlə üzləşdiyini söyləyib. Bu fikirlər İran hərbi rəhbərliyinin mövqeyini əks etdirir və müstəqil qiymətləndirmə kimi qəbul edilməməlidir.
Trampın təhdidlərinə reaksiya
İran Silahlı Qüvvələrinin sözçüsü bundan əvvəl də Trampın yeni hücumlarla bağlı açıqlamalarına cavab verərək Tehranın ABŞ-nin təhdidlərinə qarşı cavab verməyə hazır olduğunu bildirmişdi.
Şikarçi İranın geri çəkilməyəcəyini və mümkün yeni hərbi addımlara cavab veriləcəyini söyləmişdi.
ABŞ ilə İran arasındakı müharibə altı aydan artıqdır davam edir. Sentyabrın 18-də yayımlanan məlumatlarda qarşıdurmanın hələ də həll edilmədiyi və diplomatik çıxış yolunun qeyri-müəyyən qaldığı bildirilir.
Tehran həm hərbi, həm diplomatik mesaj verir
Son açıqlamalar göstərir ki, İran rəsmiləri bir tərəfdən hərbi hazırlığın və Hörmüz boğazındakı mövqelərinin davam etdiyini bildirir, digər tərəfdən isə mümkün danışıqları əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş şərtlərin yerinə yetirilməsi ilə əlaqələndirirlər.
Məhəmməd Cavad Hacı Əli Əkbərinin çıxışının əsas mesajı da bu olub: Tehran danışıqlar ehtimalını tamamilə istisna etmir, lakin İran rəhbərliyinin tələbləri yerinə yetirilmədən danışıqlar masasına qayıtmayacağını bildirir.
