Tehran nüvə təklifi iddiasını rədd etdi
İranın məlumatlı mənbəsi Tehranın ABŞ tərəfinə yeni nüvə təklifi təqdim etməsi barədə yayılan məlumatların həqiqətə uyğun olmadığını bildirib.
İranın rəsmi xəbər agentliyinə danışan mənbə bu barədə yayılan iddianı qəti şəkildə təkzib edib.
Mənbənin sözlərinə görə, vasitəçilərlə aparılan son danışıqlarda İranın nüvə proqramı ümumiyyətlə müzakirə predmeti olmayıb.
Bu açıqlama İranla ABŞ arasında diplomatik təmasların intensivləşdiyi və Qətərin tərəflər arasında vasitəçilik fəaliyyətini davam etdirdiyi bir vaxtda verilib.
Tehran son günlər Vaşinqtona böhranın aradan qaldırılması üçün müəyyən təkliflərin çatdırıldığını təsdiqləsə də, İran tərəfi həmin təşəbbüsün yeni nüvə təklifi kimi təqdim edilməsinə etiraz edir.
“Nüvə məsələsi ümumiyyətlə müzakirə edilməyib”
Vasitəçilərlə keçirilən son müzakirələrdə nüvə dosyesinin gündəmə gətirilmədiyini bildirib. Buna görə də Tehranın həmin danışıqlar çərçivəsində ABŞ-a nüvə proqramı ilə bağlı yeni təklif göndərməsi barədə məlumatın doğru olmadığı vurğulanıb.
Bununla belə, İranın nüvə proqramı Tehran və Vaşinqton arasındakı daha geniş fikir ayrılıqlarının əsas mövzularından biri olaraq qalır. Son diplomatik təşəbbüslərdə isə əsas diqqətin hərbi gərginliyin azaldılması, Hörmüz boğazının fəaliyyəti, sanksiyalar və dondurulmuş İran vəsaitləri kimi məsələlərə yönəldiyi bildirilir.
İran ABŞ-a plan göndərdiyini təsdiqləyir
Tehranın təkzibi İranın Vaşinqtona ümumiyyətlə heç bir təklif göndərmədiyi anlamına gəlmir.
İran xarici işlər nazirinin müavini Səid Xətibzadə cümə axşamı bildirib ki, Tehran Qətər vasitəsilə ABŞ-a böhranın həllinə yönəlmiş yeddi günlük təşəbbüs təqdim edib.
Xətibzadənin sözlərinə görə, İran daha sonra ABŞ tərəfinin mövqeyini də Qətər vasitəçiliyi ilə əldə edib. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Nyu-Yorkdan qayıdarkən qısa dayanacaq zamanı vasitəçi tərəfə Tehranın ilkin cavabını çatdırıb.
Xətibzadə diplomatik prosesin hazırkı mərhələsini şərh edərkən məsuliyyətin Vaşinqtonda olduğunu bildirib.
Planın əsas məqsədi böhranın yumşaldılmasıdır
İranın açıqladığı yeddi günlük təşəbbüs qarşılıqlı addımlar vasitəsilə mövcud gərginliyin azaldılmasını nəzərdə tutur.
Tehranın açıqlamasına görə, İran ABŞ-dan hərbi əməliyyatların dayandırılmasına dair konkret təminatlar, dondurulmuş İran vəsaitlərinin sərbəst buraxılması, neftlə bağlı məhdudiyyətlərin yumşaldılması və dəniz blokadasının aradan qaldırılması istiqamətində addımlar gözləyir.
Bunun müqabilində İran Hörmüz boğazının yenidən normal gəmiçilik üçün açılması və yekun razılaşma istiqamətində danışıqların başlanmasını nəzərdə tutan mərhələli prosesdən danışır.
Beləliklə, Tehranın təqdim etdiyi təşəbbüslə bağlı hazırda əsas mübahisə planın mövcudluğu deyil, onun nüvə təklifi kimi xarakterizə edilməsidir.
Nüvə məsələsi ayrıca mübahisə olaraq qalır
ABŞ və İran arasında nüvə proqramı ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqları davam edir.
Vaşinqton İranın nüvə fəaliyyətinin gələcək razılaşmanın mühüm hissəsinə çevrilməsini istəyir. Tehran isə son böhranı yumşaltmaq məqsədilə aparılan danışıqlarda əvvəlcə hərbi və iqtisadi məsələlərin həllini tələb edir. Son günlər beynəlxalq vasitəçilərin səyləri də əsasən qarşılıqlı addımların ardıcıllığı üzərində cəmlənib.
İran rəsmiləri nüvə məsələsi üzrə danışıqları tamamilə istisna etmirlər. Lakin Tehran belə müzakirələrin başlanması üçün öz şərtlərinin və təhlükəsizlik tələblərinin nəzərə alınmasını istəyir.
Tehran iki məsələni bir-birindən ayırır
Son açıqlamalar göstərir ki, İran tərəfi hazırkı böhranın həlli üçün təqdim olunan yeddi günlük təşəbbüslə nüvə proqramı üzrə mümkün gələcək danışıqları ayrı məsələlər kimi təqdim etməyə çalışır.
Bir tərəfdən, İran rəsmiləri Qətər vasitəsilə Vaşinqtona böhranın həlli planının çatdırıldığını açıq şəkildə təsdiqləyirlər. Digər tərəfdən, İranın məlumatlı mənbəsi bu təmaslar zamanı ABŞ-a yeni nüvə təklifinin təqdim edildiyi barədə məlumatı rədd edir.
Bu səbəbdən Tehranın mövqeyinə əsasən, “ABŞ-a təklif göndərilib” və “ABŞ-a nüvə təklifi göndərilib” ifadələri eyni məna daşımır.
Hazırkı mərhələdə tərəflər arasında diplomatik təmaslar davam etsə də, mümkün yekun razılaşmanın nüvə proqramını hansı formada əhatə edəcəyi barədə ortaq mövqenin əldə olunduğuna dair təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.
