Beyinlə birbaşa əlaqə yaradan texnologiya
ABŞ-ın Northwestern Universitetinin mühəndisləri real beyin hüceyrələri ilə birbaşa əlaqə qura bilən süni neyronlar hazırlayıb. Bu yeni texnologiya canlı neyronlara uyğun elektrik siqnalları ötürərək onların fəaliyyətini stimullaşdıra bilir.
Tədqiqatın nəticələri nüfuzlu “Nature Nanotechnology” jurnalında dərc olunub. Laboratoriya şəraitində siçan beyin toxuması üzərində aparılan testlərdə süni neyronların real hüceyrələri uğurla aktivləşdirdiyi müşahidə edilib.
Tibb üçün yeni imkanlar
Neyroprotezlərdə irəliləyiş
Bu inkişaf görmə, eşitmə və hərəkət qabiliyyətinin bərpasına yönəlmiş neyroprotez cihazların hazırlanmasında mühüm addım hesab olunur.
Alimlər bildirir ki, bu texnologiya beyin–kompüter interfeyslərinin daha effektiv işləməsinə və insan sinir sistemi ilə daha təbii inteqrasiyaya imkan verə bilər.
Silikondan bioloji modellərə keçid
Enerji səmərəliliyi əsas hədəfdir
Müasir kompüter sistemləri sərt silikon əsaslı strukturlara söykəndiyi halda, insan beyni elastik və dinamik neyron şəbəkələrindən ibarətdir.
Tədqiqatçılar beynin bu xüsusiyyətlərini nümunə götürərək daha az enerji ilə daha mürəkkəb əməliyyatlar həyata keçirə bilən texnologiyalar yaratmağa çalışır.
Yeni materiallar və istehsal üsulu
Qrafen və molibden disülfür istifadə olunub
Süni neyronların hazırlanmasında yarımkeçirici xüsusiyyətə malik molibden disülfür və yüksək keçiriciliyə malik qrafen əsaslı xüsusi mürəkkəblərdən istifadə edilib.
Bu materiallar aerosol püskürtmə üsulu ilə elastik səthlərə tətbiq olunaraq neyronların fəaliyyətini təqlid edən mürəkkəb siqnal modelləri yaradır.
Real neyron davranışının təqlidi
“Atəşləmə” reaksiyaları imitasiya olunub
Alimlər xüsusi texnika ilə neyronların “partlayış” və “davamlı aktivlik” kimi mürəkkəb reaksiyalarını təqlid etməyə nail olublar.
Aparılan sınaqlarda bu süni siqnalların canlı beyin şəbəkələrində təbii reaksiyalar yaratdığı sübut edilib.
Süni intellektə təsir
Enerji sərfiyyatı azalacaq
Ekspertlər hesab edir ki, bu texnologiya gələcəkdə süni intellekt sistemlərinin enerji və resurs istehlakını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Bu isə daha səmərəli və davamlı texnoloji həllərin yaranmasına şərait yaradacaq.
Gələcək perspektivlər
Tibbdə və texnologiyada inqilab
Yeni süni neyronlar iflic və duyğu itkilərinin müalicəsində istifadə oluna biləcək implantların inkişafına yol aça bilər.
Alimlər ümid edir ki, bu texnologiya insan beyni ilə cihazlar arasında daha təbii və effektiv əlaqənin qurulmasına imkan verəcək.
