Libermandan Fələstinlə bağlı yeni plan
İşğalçı İsrailin keçmiş müdafiə naziri və işğalçı “İsrail Evimiz” partiyasının lideri Aviqdor Liberman Fələstin məsələsinin gələcəyi ilə bağlı yeni siyasi plan irəli sürüb.
Liberman sosial şəbəkədə açıqladığı mövqeyində Fələstin Muxtariyyətinin ləğv edilməsini və Oslo razılaşmalarının qüvvədən salınmasını təklif edib. Onun planına əsasən, işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində mövcud idarəetmə modeli dəyişdirilməlidir.
Keçmiş müdafiə naziri Oslo prosesinin işğalçı İsrail üçün ağır nəticələr doğurduğunu iddia edərək hazırkı sistemin davam etdirilməsinin əleyhinə çıxıb.
C bölgələrinin işğalçı İsrailə birləşdirilməsini istəyir
Libermanın planına görə, İordan çayının qərb sahilindəki C bölgələri tam şəkildə işğalçı İsrailin nəzarətində qalmalı və burada işğalçı İsrailin ərazi bütövlüyü təmin edilməlidir.
A və B bölgələrində isə işğalçı İsrail-İordaniya konfederasiyasının yaradılması təklif olunur. Bu model çərçivəsində İordaniyanın ictimai asayişə və fələstinlilərin gündəlik mülki həyatının idarə edilməsinə cavabdeh olması nəzərdə tutulur. İşğalçı İsrail isə bütün İordan çayının qərb sahilində təhlükəsizlik məsuliyyətini öz əlində saxlamağı planlaşdırır.
İordaniyanın bu təklifi qəbul etdiyinə dair açıqlanmış razılaşma yoxdur. Əksinə, Əmmanın rəsmi mövqeyi müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılmasına dəstək üzərində qurulub.
“Trampdan sonrakı prezident Fələstini tanıyacaq”
Libermanın açıqlamasında ən diqqətçəkən məqamlardan biri ABŞ-nin gələcək siyasəti ilə bağlı irəli sürdüyü iddiadır.
O hesab edir ki, Donald Tramp prezident olduğu müddətdə Vaşinqton Fələstin dövlətinin birtərəfli tanınmasına qarşı mövqeyini qoruyacaq.
Lakin Liberman Trampdan sonra Ağ Evə gələcək prezidentin Respublikaçı və ya Demokrat olmasından asılı olmayaraq Fələstin dövlətini tanıya və onun BMT-yə tamhüquqlu üzvlüyünü dəstəkləyə biləcəyini iddia edib. Bu, Libermanın siyasi proqnozudur və ABŞ administrasiyasının elan edilmiş qərarı deyil.
ABŞ-də işğalçı İsrailə münasibətin dəyişdiyini düşünür
Liberman bu ehtimalı ABŞ ictimaiyyətində işğalçı İsrailə münasibətin dəyişməsi ilə əlaqələndirib.
ABŞ-də, xüsusilə Demokrat seçicilər arasında Vaşinqtonun işğalçı İsrail siyasətinə münasibətdə nəzərəçarpacaq fikir ayrılıqları mövcuddur. Son sorğular Demokrat seçicilər arasında ABŞ-nin işğalçı İsrailə həddindən artıq dəstək verdiyini düşünənlərin payının artdığını göstərir.
Liberman hesab edir ki, bu tendensiya gələcək ABŞ administrasiyasının Fələstin məsələsində mövqeyinə təsir edə bilər.
Netanyahuya da sərt tənqid
Keçmiş müdafiə naziri açıqlamasında işğalçı İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun siyasətini də tənqid edib.
Liberman Netanyahunun İordan çayının qərb sahilindəki işğalçı israilli məskunlaşanların zorakılığına münasibətdə yürütdüyü siyasətin işğalçı İsrailin beynəlxalq mövqeyinə zərər verdiyini iddia edib.
Onun fikrincə, belə hadisələr Fələstin məsələsinin beynəlxalq gündəmdə qalmasına və işğalçı İsrailə qarşı siyasi təzyiqin artmasına səbəb olur.
Liberman daha əvvəl də İordan çayının qərb sahilindəki idarəetmə ilə bağlı Netanyahu ilə açıq fikir ayrılığı yaşamışdı. Netanyahu onun İordaniyanın rolunu artıran təklifini tənqid etmiş, Liberman isə sonradan planının mahiyyətini daha ətraflı açıqlamışdı.
Fələstin dövlətinin qarşısını almaq istəyir
Libermanın təqdim etdiyi planın əsas məqsədlərindən biri beynəlxalq səviyyədə tanınan Fələstin dövlətinin yaradılmasının qarşısını almaqdır.
O, Fələstin Muxtariyyətinin ləğvini, Oslo razılaşmalarının dayandırılmasını, C bölgələrində işğalçı İsrail nəzarətinin möhkəmləndirilməsini və A-B bölgələrinin idarə edilməsində İordaniyanın rol almasını təklif edir.
Bu model Fələstin dövlətinin yaradılması əvəzinə İordan çayının qərb sahilində yeni işğalçı İsrail-İordaniya idarəetmə mexanizminin qurulmasını nəzərdə tutur.
Liberman: Vaxt azalır
Liberman hesab edir ki, işğalçı İsrail Fələstin məsələsində öz təşəbbüsünü ortaya qoymasa, gələcəkdə beynəlxalq təzyiq daha da güclənə bilər.
Onun fikrincə, Trampdan sonrakı ABŞ administrasiyasının Fələstin dövlətini tanıması ehtimalı işğalçı İsrail üçün indidən hərəkətə keçməyi zəruri edir.
Bu səbəbdən keçmiş müdafiə naziri Fələstin Muxtariyyətinin mövcud strukturunun saxlanılması əvəzinə işğalçı İsrail və İordaniyanın iştirak etdiyi yeni model təklif edir.
Libermanın planı işğalçı İsrailin təhlükəsizlik nəzarətinin qorunmasını, Fələstin Muxtariyyətinin ləğvini və Fələstin dövlətinin yaradılmasının qarşısının alınmasını əsas məqsədlər kimi müəyyənləşdirir.
