Kvebekdə müstəqillik tərəfdarları hakimiyyətə qayıtdı
Kanadanın Kvebek əyalətində keçirilən seçkilərdə müstəqillik tərəfdarı Kvebek Partiyası ən çox mandat əldə edərək hakimiyyətə qayıdıb.
- Kvebekdə müstəqillik tərəfdarları hakimiyyətə qayıtdı
- Müstəqillik referendumu yenidən gündəmdədir
- Referendum üçün müxalifətin dəstəyi lazım ola bilər
- Müstəqilliyə dəstək 30 faiz ətrafındadır
- Referendum Trampdan sonraya saxlanıla bilər
- Kanada eyni vaxtda iki ayrılıq müzakirəsi ilə üzləşir
- Monarxiya məsələsi də Ottava ilə gərginlik yarada bilər
- Miqrasiya siyasətində də fikir ayrılığı var
- Karni əməkdaşlıq mesajı verdi
- Kvebek Kanadadan ayrılacaqmı?
Partiyanın lideri Pol Sen-Pyer Plamondonun Kvebekin yeni baş naziri olması gözlənilir. İlkin nəticələrə görə, Kvebek Partiyası 127 yerlik Milli Assambleyada 59 mandat qazanıb. Bu nəticə mütləq çoxluq üçün tələb olunan 64 mandatdan az olduğuna görə partiya azlıq hökuməti formalaşdıracaq.
Kvebek Partiyasının hakimiyyətə qayıdışı əyalətdə Kanada ilə gələcək münasibətlər və müstəqillik məsələsini yenidən siyasi gündəmin əsas mövzularından birinə çevirib.
Müstəqillik referendumu yenidən gündəmdədir
Plamondonun siyasi proqramının ən diqqətçəkən bəndlərindən biri Kvebekin Kanadadan ayrılması ilə bağlı yeni referendum keçirmək vədidir.
Kvebekdə bundan əvvəl 1980 və 1995-ci illərdə iki müstəqillik referendumu keçirilib. Hər iki səsvermədə Kanadadan ayrılmaq tərəfdarları məğlub olublar.
Referendum üçün müxalifətin dəstəyi lazım ola bilər
Kvebek Partiyasının parlamentdə mütləq çoxluq əldə etməməsi referendum planını mürəkkəbləşdirə bilər.
Plamondon özü də referendumun keçirilməsi üçün müxalifət deputatlarının dəstəyinə ehtiyac yarana biləcəyini etiraf edib. Beləliklə, seçki qələbəsi Kvebekin avtomatik olaraq Kanadadan ayrılması demək deyil.
Hazırda əsas məsələ yeni hökumətin referendum planını parlamentdən keçirə bilib-bilməyəcəyidir.
Müstəqilliyə dəstək 30 faiz ətrafındadır
Kvebek Partiyasının qələbəsinə baxmayaraq, əyalət sakinləri arasında müstəqillik ideyasına dəstək yüksək səviyyədə deyil.
Mövcud sorğular Kvebekin Kanadadan ayrılmasına dəstəyin təxminən 30 faiz olduğunu göstərir. Bu göstərici tarixi səviyyələrlə müqayisədə aşağı hesab olunur.
Bu səbəbdən Kvebek Partiyasının seçkidə qalib gəlməsi müstəqillik tərəfdarlarının artıq əhalinin əksəriyyətini təşkil etməsi kimi qiymətləndirilə bilməz.
Referendum Trampdan sonraya saxlanıla bilər
Plamondon referendumun dərhal keçirilməsini planlaşdırmadığını bildirib.
Onun açıqlamasına görə, yeni müstəqillik referendumu ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evdəki hazırkı səlahiyyət müddəti başa çatdıqdan sonra gündəmə gətiriləcək.
Bu isə mümkün səsvermənin 2029-cu ildən sonraya qalması ehtimalını artırır.
Kanada eyni vaxtda iki ayrılıq müzakirəsi ilə üzləşir
Kvebekdə müstəqillik məsələsinin yenidən gündəmə gəlməsi Kanada hökuməti üçün həssas dövrə təsadüf edir.
Alberta əyalətində də bu ay müstəqilliklə bağlı məcburi hüquqi qüvvəsi olmayan səsvermənin keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Beləliklə, Baş nazir Mark Karni hökuməti ölkənin iki fərqli bölgəsində federasiyanın gələcəyi ilə bağlı siyasi müzakirələrlə qarşılaşır.
Monarxiya məsələsi də Ottava ilə gərginlik yarada bilər
Kvebek Partiyasının federal hökumətlə fikir ayrılığı yaşaya biləcəyi mövzular yalnız müstəqilliklə məhdudlaşmır.
Plamondon seçki kampaniyasında Kvebekin Britaniya monarxiyası ilə əlaqələrinin kəsilməsini də müdafiə edib. Kvebek Partiyasının proqramında federal hökumətin miqrasiya siyasətinə qarşı çıxmaq da yer alır.
Miqrasiya siyasətində də fikir ayrılığı var
Plamondon federal hökumətin miqrasiya sahəsindəki qərarlarının Kvebekin maraqlarına uyğun olmadığı hallarda Ottavaya qarşı çıxacağını bildirib.
Bu səbəbdən yeni əyalət hökuməti ilə Kanada federal hökuməti arasında müstəqillikdən əlavə, miqrasiya və konstitusiya məsələlərində də siyasi mübahisələrin yaranması mümkündür.
Karni əməkdaşlıq mesajı verdi
Kanadanın Baş naziri Mark Karni seçkinin nəticələrindən sonra Plamondonu təbrik edib.
Karni daha güclü Kvebekin daha güclü Kanada qurmaq məqsədinin mühüm hissəsi olduğunu bildirib.
Kanada baş naziri ABŞ tariflərindən təsirlənən Kvebek müəssisələri və işçilərinin dəstəklənməsi də daxil olmaqla, yeni əyalət rəhbərliyi ilə əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu açıqlayıb.
Bu mövqe seçkinin dərhal ardından Ottavanın qarşıdurmadan çox əməkdaşlıq mesajı verməyə üstünlük verdiyini göstərir.
Kvebek Kanadadan ayrılacaqmı?
Hazırkı mərhələdə Kvebekin Kanadadan ayrılacağı barədə qəti nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Kvebek Partiyası seçkidə ən çox mandatı qazanıb və lideri yeni müstəqillik referendumu keçirməyi vəd edib. Lakin partiya parlamentdə mütləq çoxluğa sahib deyil və müstəqilliyə ictimai dəstək təxminən 30 faiz səviyyəsindədir.
Buna görə seçkinin nəticəsi Kvebekin müstəqilliyinin elan edilməsi deyil, əyalətin gələcək statusu ilə bağlı siyasi mübarizənin yenidən güclənməsi deməkdir.
Plamondon referendum vədini həyata keçirərsə, bu, Kvebekin 1980 və 1995-ci illərdən sonra Kanadadan ayrılmaq məsələsini üçüncü dəfə səsverməyə çıxarması olacaq. Referendumun keçirilib-keçirilməyəcəyi və nəticəsinin necə olacağı isə indiki mərhələdə açıq qalır.
