Üç ölkənin hərbi rəhbərliyi İstanbulda toplandı
Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanmış Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi çərçivəsində yaradılan Strateji Siyasi və Müdafiə Komitəsinin ilk toplantısı İstanbulda başlayıb.
- Üç ölkənin hərbi rəhbərliyi İstanbulda toplandı
- Türkiyəni yüksək səviyyəli heyət təmsil edir
- Masada əsas məsələ ortaq müdafiədir
- Birgə hərbi fəaliyyət gücləndiriləcək
- Müdafiə sənayesi üzrə ortaq istehsal gündəmdədir
- Texnologiya və hərbi imkanlar birləşdirilə bilər
- İstanbulda yol xəritəsi hazırlanır
- Əməkdaşlıq daimi mexanizmə çevriləcək
- Birinə hücum üç ölkəyə hücum sayılacaq
- Kollektiv çəkindirmə əsas hədəfdir
- Məkkə sazişi avqustun 7-də imzalanıb
- İstanbul görüşü sazişi praktiki mərhələyə keçirir
Türkiyənin ev sahibliyi etdiyi görüşdə üç ölkənin xarici işlər və müdafiə nazirləri, eləcə də silahlı qüvvələrin baş qərargah rəisləri iştirak edirlər.
Toplantının əsas məqsədi avqustun 7-də Məkkədə imzalanmış sazişin müddəalarının həyata keçirilməsi üçün konkret mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsi və üç ölkə arasında hərbi əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçirilməsidir.
Türkiyəni yüksək səviyyəli heyət təmsil edir
Türkiyə nümayəndə heyətinə xarici işlər naziri Hakan Fidan, milli müdafiə naziri Yaşar Gülər və Baş Qərargah rəisi ordu generalı Səlcuq Bayraktaroğlu daxildir.
Pakistanı xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar, federal müdafiə naziri Xacə Məhəmməd Asif və Baş Qərargah rəisi feldmarşal Asim Münir təmsil edir.
Səudiyyə Ərəbistanından isə xarici işlər naziri Feysəl bin Fərhan, müdafiə naziri Xalid bin Salman və Baş Qərargah rəisi general Fəyyad bin Hamid ər-Rüveyli görüşə qatılıblar.
Rəsmi danışıqlar başlamazdan əvvəl üç ölkənin nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə birgə foto çəkilib.
Masada əsas məsələ ortaq müdafiədir
Diplomatik mənbələrin məlumatına görə, İstanbul toplantısında regional və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələləri ilə yanaşı, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsi müzakirə edilir.
Əsas istiqamətlərdən biri üç ölkənin silahlı qüvvələrinin qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılmasıdır.
Bu çərçivədə orduların böhran və mümkün hərbi təhlükə zamanı koordinasiyalı fəaliyyət göstərə bilməsi üçün mexanizmlərin hazırlanması nəzərdən keçirilir.
Birgə hərbi fəaliyyət gücləndiriləcək
Görüşdə üç ölkənin müdafiə imkanlarının inkişaf etdirilməsi və birgə hərbi fəaliyyətlərin genişləndirilməsi də əsas mövzular sırasındadır.
Sazişin mahiyyəti nəzərə alındıqda bu əməkdaşlıq yalnız siyasi məsləhətləşmələrlə məhdudlaşmır.
Məqsəd hərbi koordinasiyanı institusional səviyyəyə qaldırmaq və tərəflərin müdafiə imkanlarını bir-biri ilə uyğunlaşdırmaqdır.
Bu baxımdan İstanbul toplantısı sazişin imzalanmasından sonra praktiki mərhələyə keçidin ilk mühüm addımlarından biri hesab olunur.
Müdafiə sənayesi üzrə ortaq istehsal gündəmdədir
İstanbul görüşünün ən mühüm istiqamətlərindən biri müdafiə sənayesidir.
Üç ölkə arasında ortaq istehsal layihələrinin yaradılması, elmi-tədqiqat və təkmilləşdirmə fəaliyyətlərinin genişləndirilməsi, eləcə də müdafiə texnologiyaları üzrə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi imkanlarının nəzərdən keçirilməsi gözlənilir.
Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının müxtəlif sahələrdə malik olduğu hərbi və sənaye imkanlarının birləşdirilməsi gələcək əməkdaşlığın əsas dayaqlarından birinə çevrilə bilər.
Texnologiya və hərbi imkanlar birləşdirilə bilər
Müdafiə sənayesi üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi tərəflərə ayrı-ayrılıqda həyata keçirilən layihələrin ortaq proqramlara çevrilməsi imkanı yarada bilər.
Müzakirələrin əsas istiqamətlərinə müdafiə texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi, ortaq istehsal imkanlarının araşdırılması və üç ölkənin hərbi ehtiyaclarına uyğun yeni layihələrin hazırlanması daxildir.
Eyni zamanda, terrorçuluğa qarşı mübarizədə Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında mövcud əməkdaşlığın gücləndirilməsi də gündəlikdədir.
İstanbulda yol xəritəsi hazırlanır
İlk komitə toplantısının yalnız mövcud təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi ilə yekunlaşması nəzərdə tutulmur.
Tərəflər Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin həyata keçirilməsi üçün konkret yol xəritəsi hazırlamağı planlaşdırırlar.
Komitənin gələcək fəaliyyətini təmin edəcək katibliyin və digər əlaqələndirmə mexanizmlərinin necə qurulacağı da müzakirə edilən məsələlər arasındadır.
Əməkdaşlıq daimi mexanizmə çevriləcək
Yeni strukturun yaradılması üç ölkənin müdafiə və təhlükəsizlik məsələlərində yalnız böhran zamanı deyil, daimi əsasda koordinasiya qurmasına imkan verməlidir.
Komitənin hansı sahələrdə fəaliyyət göstərəcəyi, görüşlərin hansı ardıcıllıqla keçiriləcəyi və qəbul edilən qərarların həyata keçirilməsi üçün hansı qurumların məsuliyyət daşıyacağı müəyyənləşdiriləcək.
Beləliklə, İstanbul toplantısının əsas nəticələrindən birinin üçtərəfli müdafiə əməkdaşlığının institusional əsaslarının yaradılması olması gözlənilir.
Birinə hücum üç ölkəyə hücum sayılacaq
Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin ən diqqətçəkən müddəası kollektiv müdafiə prinsipidir.
Sazişə əsasən, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanından hər hansı birinə qarşı həyata keçirilən silahlı hücum hər üç dövlətə qarşı hücum kimi qiymətləndiriləcək.
Bu müddəa üç ölkə arasında əməkdaşlığı adi müdafiə tərəfdaşlığından daha geniş kollektiv təhlükəsizlik mexanizminə çevirir.
Kollektiv çəkindirmə əsas hədəfdir
Razılaşmanın məqsədlərindən biri mümkün xarici hücumlara qarşı kollektiv çəkindirmə imkanlarının gücləndirilməsidir.
Tərəflər eyni zamanda bölgədə və daha geniş coğrafiyada sülh, təhlükəsizlik və sabitliyin qorunması istiqamətində ortaq məsuliyyət götürməyi qarşıya məqsəd qoyublar.
Saziş müdafiə əməkdaşlığının bütün istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsini də nəzərdə tutur.
Məkkə sazişi avqustun 7-də imzalanıb
Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi 7 avqust 2026-cı ildə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və Baş naziri Məhəmməd bin Salman və Pakistanın Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif tərəfindən imzalanıb.
Liderlər Məkkədəki Səfa sarayında görüşərək üç ölkənin strateji münasibətlərini və qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri müzakirə ediblər.
Razılaşma tarixi əlaqələr, strateji maraqlar, müdafiə əməkdaşlığı və ortaq təhlükəsizlik ehtiyacları əsasında hazırlanıb.
İstanbul görüşü sazişi praktiki mərhələyə keçirir
İstanbulda başlayan ilk komitə toplantısı Məkkədə verilən siyasi qərarların konkret hərbi və institusional mexanizmlərə çevrilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Ortaq müdafiə imkanları, orduların qarşılıqlı fəaliyyəti, müdafiə sənayesində birgə istehsal, texnologiya əməkdaşlığı, terrorçuluğa qarşı mübarizə və gələcək fəaliyyət planı görüşün əsas mövzularını təşkil edir.
Ən mühüm məqam isə üç ölkədən birinə edilən silahlı hücumun hamısına qarşı hücum hesab edilməsi prinsipidir. Bu müddəanın işlək mexanizmə çevrilməsi Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında yeni kollektiv müdafiə sisteminin formalaşmasına yol aça bilər.
