İsraillə Əlaqəli İrqçi Təbliğat Şəbəkəsi Üzə Çıxarılıb

İsraillə əlaqəli beynəlxalq təbliğat kampaniyası araşdırılıb

Şotlandiyanın “The National” qəzeti İsraildə yerləşən qurumlarla əlaqələndirilən genişmiqyaslı təsir və dezinformasiya kampaniyası haqqında araşdırma dərc edib.

Araşdırmaya əsasən, kampaniya 30-dan çox ölkədə müxtəlif auditoriyalara yönəlib və irqçi, müsəlmanlara, miqrantlara, Qətərə və İrana qarşı məzmunların yayılmasını əhatə edib.

“Böyük əvəzlənmənin yaradılması” adlı hesabat tədqiqatçılar Mark Ouen Cons və Suhan D’Suzanın üçillik araşdırmasının nəticəsidir.

Hesabatda 2023-cü ilin oktyabrından 2026-cı ilin oktyabrınadək davam edən 37 aylıq fəaliyyət sənədləşdirilib.

Kampaniya 30-dan çox ölkəni əhatə edib

Tədqiqatçıların məlumatına görə, təbliğat fəaliyyəti Avropa, Amerika qitələri, Asiya və Yaxın Şərqdəki auditoriyalara yönəldilib.

Hesabatda kampaniyanın 30-dan çox ölkədə həyata keçirildiyi göstərilir.

Araşdırmanın hesablamalarına əsasən, kampaniyaya təxminən 6,12 milyon funt sterlinq xərclənib.

Reklamların ümumi nümayiş sayı isə 800 milyonu ötüb.

Tədqiqatçılar vurğulayıblar ki, bu rəqəm reklamları görən fərdi istifadəçilərin sayını deyil, reklamların neçə dəfə nümayiş etdirildiyini göstərir.

Araşdırmada İsraillə əlaqələrə dair iddialar yer alıb

Tədqiqatçılar İsraildə yerləşən qurumlara işarə edirlər

Suhan D’Suza qəzetə açıqlamasında bildirib ki, əldə edilən sübutlar kampaniyada iştirak edən qurumların İsraildə yerləşdiyini göstərir.

Onun sözlərinə görə, həmin qurumların İsrail hökumətinin idarə etdiyi təsir əməliyyatları ilə əlaqələri mövcuddur.

Tədqiqatçılar ilk hesabatlarını 2024-cü ilin iyulunda yayıblar.

Həmin hesabatda Avropadakı istifadəçilərə yönəlmiş irqçi məzmunların yayılması əməliyyatı İsraillə əlaqələndirilib.

Araşdırmada bu fəaliyyətin Vyetnamdakı vasitəçi qurumlar üzərindən həyata keçirildiyi bildirilib.

Əməliyyatların bir hissəsi Braziliyaya köçürülüb

D’Suzanın sözlərinə görə, 2026-cı ildə vasitəçilər üzərindən aparılan əməliyyatların əksəriyyəti Braziliyaya köçürülüb.

Digər hallarda isə Braziliyada rəsmi qeydiyyatdan keçmiş şirkətlərin adına təsdiqlənmiş rəqəmsal vasitələrdən istifadə edən qurumların fəaliyyət göstərdiyi müəyyən edilib.

Tədqiqatçı bu dəyişiklikləri kampaniyanın fəaliyyət mexanizmləri ilə bağlı araşdırmanın nəticələri sırasında təqdim edib.

“Böyük əvəzlənmə” nəzəriyyəsi təbliğ olunub

Miqrasiya Avropaya qarşı “işğal” kimi təqdim edilib

Araşdırmada kampaniyanın ifrat sağçı dairələrdə yayılan “Böyük əvəzlənmə” nəzəriyyəsini təbliğ etdiyi bildirilir.

Təkzib edilmiş bu sui-qəsd nəzəriyyəsinə əsasən, Avropanın ağdərili əhalisinin miqrasiya və demoqrafik dəyişikliklər vasitəsilə qəsdən başqa irqi mənşəli əhali ilə, xüsusilə müsəlman ölkələrindən gələn insanlarla əvəzləndiyi iddia olunur.

Hesabatda kampaniyanın bu iddialardan istifadə edərək müsəlmanlara və miqrantlara qarşı məzmunlar yaydığı qeyd edilir.

Süni intellektlə hazırlanmış görüntülərdən istifadə olunub

Tədqiqatçılar kampaniyada müxtəlif məzmun formalarının birləşdirildiyini müəyyən ediblər.

Bunlara süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış görüntülər və mahnılar, videooyunların və musiqi festivallarının parodiyaları, eləcə də miqrasiya və etiraz aksiyalarına aid görüntülərin təkrar istifadəsi daxildir.

Kampaniyada “Bu, işğaldır” və “Avropanı xilas edin, Qətəri dayandırın” kimi şüarlardan istifadə olunub.

Yayılan məzmunlarda Qətər miqrasiyanın və Qərbin islamlaşdırılmasının təşkilatçısı kimi təqdim edilib.

Materiallardan birində süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış Avropa şəhərinə divardakı yarıqdan çoxsaylı miqrantların daxil olduğu səhnə təsvir olunub.

Qətərə qarşı yönəlmiş məzmunlar hazırlanıb

Videooyun parodiyasında Qətər hədəfə alınıb

Hesabatda məşhur avtomobil oğurluğu mövzulu videooyunun parodiyasından da istifadə olunduğu bildirilir.

Parodiya “Böyük Qətər oğurluğu” adı ilə təqdim edilib.

Qəzetin məlumatına görə, həmin materialda Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən olan şəxslərin Avropada binalar alaraq onları məscidlərə çevirməsi təsvir edilib.

Zorakılıq görüntüləri Qətərlə əlaqələndirilib

Suhan D’Suza kampaniyada bəzi zorakılıq görüntülərinin yenidən istifadə olunduğunu da açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, tünddərili şəxslərin hücumlar törətdiyini göstərən videolar təkrar yayımlanıb.

Həmin görüntülərə “Qətərdə hazırlanıb” və ya “Buna görə Qətər məsuliyyət daşıyır” kimi ifadələr əlavə edilib.

Tədqiqatçı bu materialları kampaniyanın müsəlmanlara, miqrantlara və Qətərə qarşı yönəlmiş məzmunları arasında göstərib.

Sosial şəbəkələrdə minlərlə reklam və video aşkarlanıb

Tədqiqatçılar müxtəlif platformalarda materialları sənədləşdiriblər

Araşdırmada sosial şəbəkələrdə yayımlanmış reklamların və videoların sayı da açıqlanıb.

Qəzetin məlumatına görə, Meta şirkəti 2024-cü ildə belə bir təsir əməliyyatının mövcudluğunu qəbul edib.

Şirkətin məlumatında kampaniyanın təkcə onun platformasında reklamlara 900 min funt sterlinq xərclədiyi göstərilib.

Kampaniya məhdudiyyətlərdən sonra yenidən fəaliyyətə başlayıb

Hesabata əsasən, Meta 2024-cü ilin may ayının ortalarında kampaniyaya qarşı müəyyən tədbirlər görüb.

Lakin əməliyyat həmin məhdudiyyətləri aşaraq 2024-cü ilin noyabrında yenidən fəaliyyətə başlayıb.

2025-ci ilin oktyabrında isə kampaniya geniş miqyasda bərpa olunub.

Yutub kampaniya ilə əlaqəli dörd kanalı bağlayıb

Bağlanan kanalların adlarına oxşar yeni hesablar yaradılıb

Araşdırmada bildirilir ki, Yutub ötən ay kampaniya ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilmiş 15 kanaldan dördünü platformanın istifadə qaydalarını pozduğuna görə bağlayıb.

Bununla belə, oktyabrın 26-da bağlanmış kanallardan üçünün adlarına bənzər adlarla yeni kanallar fəaliyyətə başlayıb.

Həmin kanallarda səkkiz video yayımlanıb.

Tədqiqatçıların məlumatına görə, yeni kanallar əvvəlki kanal təsvirlərindən və eyni braziliyalı reklamverənlərdən istifadə ediblər.

Kampaniyanın ictimai rəyə təsirini ölçmək çətindir

Şərhlərin 61 faizi islam əleyhinə mövqeyi dəstəkləyib

Suhan D’Suza kampaniyanın auditoriyaya real təsirini müəyyənləşdirməyin çətin olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, tədqiqatçılar məzmunları görən bütün şəxslərin fikirlərini və həmin fikirlərin necə dəyişdiyini izləyə bilməyiblər.

Bununla belə, 2024-cü ildə Böyük Britaniya auditoriyasına yönəldilmiş Feysbuk reklamlarına yazılan 406 şərhdən ibarət nümunə təhlil olunub.

Təhlilin nəticələrinə əsasən, həmin şərhlərin 61 faizi islam əleyhinə mövqeləri dəstəkləyib.

Bu göstərici araşdırılmış şərhlərə aiddir və reklamları görən bütün istifadəçilərin mövqeyini əks etdirmir.

Tədqiqatçılar reklamverənlərin yoxlanılmasını tələb edirlər

Sosial şəbəkələrə qarşı daha sərt tələblər təklif olunur

D’Suza hesab edir ki, hökumətlər sosial şəbəkə platformalarının reklamverənlərin şəxsiyyətini daha ciddi yoxlamasını tələb edən qanunlar qəbul etməlidirlər.

O, həmçinin təsir kampaniyalarının daha sürətlə dayandırılması üçün tədbirlərin gücləndirilməsinin vacibliyini bildirib.

Tədqiqatçı şirkətlərin bu addımları könüllü şəkildə atacağını gözləmədiyini qeyd edib.

Onun fikrincə, belə yoxlamalar reklam satınalma prosesində əlavə maneələr yaradır.

Meta 200-dən çox şəbəkəni ləğv etdiyini bildirib

Meta şirkəti qəzetə açıqlamasında dünya üzrə 200-dən çox şəbəkəni ləğv etdiyini bildirib.

Şirkət əlaqələndirilmiş saxta fəaliyyətin aşkarlanması və dayandırılması üzərində işlədiyini vurğulayıb.

Meta həmçinin platformanın qaydalarının nifrət nitqini, zərərli dezinformasiyanı, aldadıcı davranışları və saxta hesabları qadağan etdiyini açıqlayıb.

Araşdırmada isə İsraildə yerləşən qurumlarla əlaqələndirilən kampaniyanın 37 ay ərzində 30-dan çox ölkəyə yönəldiyi, reklamlarının 800 milyon dəfədən çox nümayiş etdirildiyi və xərclərinin təxminən 6,12 milyon funt sterlinqə çatdığı bildirilir.