İrandan ABŞ-yə 6 Şərt: Hörmüz Boğazı Açılmayacaq

Tehran Hörmüz boğazı ilə bağlı mövqeyini sərtləşdirdi

İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Məhəmməd Baqir Zülqədr ABŞ-yə Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt mesaj ünvanlayıb.

Zülqədr bildirib ki, Vaşinqton İrana münasibətdə davranışını dəyişdirməyəcəyi təqdirdə strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazı açılmayacaq.

Onun sözlərinə görə, ABŞ-nin siyasətini dəyişməsi üçün Tehran bir sıra konkret şərtlərin yerinə yetirilməsini tələb edir. İran rəsmisi bu tələblərin ölkə rəhbərliyinin deyil, İran xalqının iradəsini əks etdirdiyini bildirib.

İran ABŞ qarşısında 6 əsas tələb qoyub

Zülqədrin açıqlamasına əsasən, ilk növbədə ABŞ İrana qarşı bütün təhdidlərə son qoymalı və İran xalqının müqəddəs dəyərlərini təhqir edən ifadələrdən çəkinməlidir.

İkinci tələb İranla müharibənin dayandırılması ilə bağlıdır. Tehran eyni zamanda ABŞ-nin müttəfiqlərindən Livan, Fələstin, Yəmən və İraqda hərbi əməliyyatlara son qoyulmasını tələb edir.

Digər şərt İran ətrafında tətbiq olunduğu bildirilən dəniz blokadasının aradan qaldırılmasıdır.

ABŞ-nin hərbi qüvvələri İran ətrafından çıxarılmalıdır

Tehranın əsas tələblərindən biri ABŞ-nin regiondakı hərbi mövcudluğuna aiddir.

Zülqədr bildirib ki, ABŞ özünün dəniz və hava qüvvələrini İranın ətrafından çıxarmalıdır. Tehran bu addımı gərginliyin azaldılması və Hörmüz boğazında normal gəmi hərəkətinin bərpası üçün vacib şərtlərdən biri hesab edir.

İran rəsmisinin sözlərinə görə, hərbi təhdid davam etdiyi müddətdə ölkəsinin strateji təhlükəsizlik vasitələrindən imtina etməsi gözlənilməməlidir.

Tehran müharibələrə görə tam təzminat tələb edir

İranın irəli sürdüyü digər şərt ölkəyə dəymiş hərbi zərərin ödənilməsidir.

Zülqədr ABŞ-dən İrana qarşı həyata keçirildiyi bildirilən iki müharibə nəticəsində yaranmış bütün zərərin tam şəkildə ödənilməsini tələb edib.

Bununla yanaşı, Tehran İrana qarşı tətbiq olunan iqtisadi və maliyyə sanksiyalarının ləğv edilməsini istəyir.

Dondurulmuş İran aktivləri sərbəst buraxılmalıdır

İranın açıqladığı şərtlər sırasında xarici ölkələrdə dondurulmuş aktivlərin taleyi də xüsusi yer tutur.

Tehran ABŞ və digər yurisdiksiyalarda bloklandığı bildirilən İran aktivlərinin heç bir əlavə şərt irəli sürülmədən azad edilməsini tələb edir.

Zülqədr bildirib ki, bütün bu tələblər son 160 gün ərzində keçirilən aksiyalarda İran xalqının səsləndirdiyi mövqeləri əks etdirir.

O, Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının həm hərbi qarşıdurma, həm də mümkün danışıqlar prosesində bu mövqedən geri çəkilməyəcəyini vurğulayıb.

İranla Oman arasında razılaşma yaxınlaşır

Sərt açıqlamalarla yanaşı, Hörmüz boğazının gələcək idarəetmə mexanizmi ilə bağlı diplomatik danışıqlar da davam edir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranla Maskat arasında Hörmüz boğazında gəmiçiliyin idarə olunmasına dair razılaşmanın yaxın olduğunu bildirib. Bununla belə, Əraqçi boğazın açılması üçün ABŞ-nin İrana vurduğu zərərin ödənilməsini şərtlərdən biri kimi göstərib.

ABŞ rəsmisinin açıqlamasına görə də, İran və Oman arasında aparılan danışıqlarda irəliləyiş əldə olunub və yaxın zamanda razılaşmanın mümkün olduğu gözlənilir.

İnqilab Keşikçiləri: Oman danışıqları boğazın açılması demək deyil

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü briqada generalı Hüseyn Möhübbi də Hörmüz boğazının yenidən açılmasının yalnız İranın müəyyən etdiyi mexanizm və şərtlər əsasında mümkün olacağını bildirib.

O vurğulayıb ki, Tehranla Maskat arasında aparılan danışıqlar avtomatik olaraq boğazın açılması anlamına gəlmir.

İran və Oman təxminən iki aydır Hörmüz boğazında gəmiçiliyin birgə idarə edilməsi ilə bağlı danışıqlar aparır. Tehran boğaza sahili olan iki dövlətin məsələni öz aralarında həll etməli olduğunu bildirərək üçüncü tərəfin prosesə qoşulmasına qarşı çıxır.

Hörmüz boğazının taleyi ABŞ-nin addımlarından asılıdır

Tehranın son bəyanatları göstərir ki, Hörmüz boğazı ətrafında aparılan müzakirələr artıq yalnız dəniz nəqliyyatının təşkili məsələsi ilə məhdudlaşmır.

İran boğazın açılmasını sanksiyalar, regional hərbi mövcudluq, dondurulmuş aktivlər, müharibə təzminatı və təhlükəsizlik təminatları kimi daha geniş siyasi məsələlərlə əlaqələndirir.

Zülqədrin açıqlamasına görə, Vaşinqton bu şərtləri yerinə yetirərək siyasətini dəyişərsə, danışıqlar üçün yeni imkan yarana bilər. Əks halda Tehran Hörmüz boğazının açılması məsələsində mövqeyini dəyişməyəcəyini bildirir.