İran Səmasında ABŞ və İsrail PUA-larına Ağır Zərbə

Qeşm üzərində 53-cü MQ-9-un vurulduğu bildirilir

İranın “Fars” xəbər agentliyinin məlumatına görə, cümə axşamı səhər saatlarında Qeşm adası üzərində ABŞ-a məxsus MQ-9 pilotsuz uçuş aparatı aşkarlanaraq vurulub.

Məlumatda bunun İran qüvvələrinin vurduğunu açıqladığı 53-cü MQ-9 olduğu bildirilir. PUA-nın İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Aerokosmik Qüvvələrinin yeni hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən ölkənin vahid hava hücumundan müdafiə şəbəkəsinin nəzarəti altında hədəfə alındığı qeyd edilir.

Əməliyyatın İranın cənubunda ABŞ pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı aparılan fəaliyyətlərin davamı olduğu bildirilir. Bundan əvvəl sentyabrın 15-də Hörmüz boğazı üzərində ABŞ-a məxsus dördüncü MQ-1 PUA-sının məhv edildiyi açıqlanmışdı.

İran 170 ABŞ PUA-sının vurulduğunu iddia edib

İran ordusunun sözçüsü briqada generalı Məhəmməd Əkrəminiya aprelin 20-də yayımlanan açıqlamasında 40 günlük müharibə ərzində ABŞ-a məxsus 170 qabaqcıl pilotsuz uçuş aparatının vurulduğunu bildirmişdi.

İran tərəfinin məlumatında pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı mübarizə hava hücumundan müdafiənin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri kimi göstərilir.

Kəşfiyyat və hücum PUA-larının aşkarlanaraq vurulmasının qarşı tərəfin hədəfləri müəyyənləşdirmək, izləmək və hücum həyata keçirmək imkanlarına təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur.

Radar və optik aşkarlama sistemlərindən istifadə edilir

İranın hava hücumundan müdafiə sistemində hədəflərin aşkarlanması və izlənilməsi üçün radar və optik vasitələrdən istifadə edildiyi bildirilir.

Radar sistemləri elektromaqnit dalğaları göndərərək onların hədəfdən əks olunmasını müəyyənləşdirir. Bunun əsasında uçuş aparatının mövqeyi və hərəkət istiqaməti izlənilir. Əldə olunan məlumatlar hədəfə qarşı tədbirlərin müəyyənləşdirilməsi üçün komanda və atəşə nəzarət bölmələrinə ötürülür.

Optik sistemlər radarı işə salmadan izləmə aparır

Optik sistemlər isə gündüz müşahidə kameraları və istilik qəbuledicilərindən istifadə etməklə uçuş aparatlarını aşkarlaya və izləyə bilir. Bu üsulda hədəfin görüntüsü və ya istilik izi əsas götürülür.

Belə sistemlər radarı işə salmadan hədəfin izlənilməsinə imkan verir. Bununla yanaşı, bəzi optik sistemlər lazer məsafəölçənləri ilə təchiz edilir. Bu səbəbdən passiv optik müşahidə ilə lazer vasitəsilə məsafənin müəyyənləşdirilməsi fərqli üsullar hesab olunur.

Radar və optik vasitələrin birlikdə istifadəsi hədəflərin aşkarlanması və izlənilməsinin yalnız bir sistemdən asılılığını azaldır. Bununla belə, hər bir PUA-nın hansı üsulla aşkar edilərək vurulduğunu müəyyənləşdirmək üçün konkret əməliyyat barədə ayrıca məlumat tələb olunur.

MQ-9-dan “Hermes 900”ə qədər müxtəlif PUA-lar

Mətndə adı çəkilən pilotsuz uçuş aparatlarının mühüm hissəsi orta yüksəklikdə uzunmüddətli uçuş həyata keçirə bilən sistemlər sırasındadır. Bu PUA-lar uzun müddət müəyyən ərazidə qalmaq, kəşfiyyat və müşahidə aparmaq üçün hazırlanıb. Silahlandırılmış modellər hücum əməliyyatlarında da istifadə edilə bilir.

ABŞ-a məxsus MQ-9 “Reaper” bu sinfin tanınmış nümunələrindən biridir. PUA optik və istilik müşahidə avadanlıqları ilə təchiz olunur, həmçinin idarəolunan silahlar daşıya bilir.

Bu xüsusiyyətlər MQ-9-a eyni uçuş zamanı həm kəşfiyyat, həm də hücum tapşırıqlarını yerinə yetirmək imkanı verir.

İsrailin “Hermes 900” PUA-sının da adı çəkilir

İran mənbəsinin məlumatında İsrailə məxsus “Hermes 900” pilotsuz uçuş aparatı da qeyd olunur. Bu PUA-nın əsas xüsusiyyətləri sırasında müşahidə və kəşfiyyat avadanlıqları, eləcə də əməliyyat bölgəsində uzun müddət qalmaq imkanları göstərilir.

Hədəfə alındığı bildirilən PUA-lar arasında “Lucas”, RQ-21 “Blackjack”, “Heron”, “Eitan” və “Orbiter” kimi müxtəlif modellərin də adı çəkilir.

Bu pilotsuz uçuş aparatları ölçüləri, uçuş xüsusiyyətləri və yerinə yetirdikləri tapşırıqlar baxımından eyni kateqoriyaya daxil deyil.

Kəşfiyyat və hücum zəncirinə təsir

Pilotsuz uçuş aparatlarının əməliyyat əhəmiyyəti yalnız onların qiyməti və üzərindəki avadanlıqlarla məhdudlaşmır. Müşahidə PUA-ları ərazidə hərəkətlərin müəyyənləşdirilməsi, hədəflərin izlənilməsi və hücumların nəticələrinin qiymətləndirilməsi üçün məlumat toplaya bilir.

Belə bir PUA-nın sıradan çıxarılması həmin məlumat axınının davamlılığına təsir göstərə bilər. Bunun xüsusilə hərəkətdə olan hədəflərin izlənilməsi zamanı əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunur.

Qeşm və Hörmüzdə əməliyyatların davam etdiyi bildirilir

Qeşm adası və Hörmüz boğazı üzərində PUA-ların vurulması ilə bağlı son açıqlamalar İranın bölgədə hava hücumundan müdafiə əməliyyatlarını davam etdirdiyini göstərir.

İran tərəfi yerli istehsal olan aşkarlama, izləmə və məhvetmə sistemlərinin xarici pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı istifadə edildiyini bildirir.

Bu sistemlərin əsas məqsədinin hava məkanına daxil olan PUA-ların fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq, kəşfiyyat imkanlarına təsir göstərmək və İran qüvvələrinin əməliyyat imkanlarını qorumaq olduğu qeyd edilir.