İran planının əsas prinsipləri
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmail Bəqayi açıqlayıb ki, Tehran tərəfindən irəli sürülən plan yalnız müharibənin sona çatmasına şərtlidir. O, bildirib ki, bu mərhələdə nüvə danışıqları yoxdur.
Bəqayi həmçinin qeyd edib ki, plan 14 bənddən ibarətdir və əsas məqsəd müharibənin dayandırılmasıdır. Onun sözlərinə görə, digər iddialar və yayılan məlumatlar düzgün deyil.
ABŞ-ın mövqeyi və vasitəçilər
Bəqayi əlavə edib ki, ABŞ öz cavabını Pakistan vasitəsilə İrana təqdim edib və Tehran hazırda onu nəzərdən keçirir. Cavab, yekun qiymətləndirmədən sonra təqdim olunacaq. O, həmçinin bildirib ki, ABŞ-ın İran təklifinə dair mövqeyi araşdırılır və bu plan daxilində heç bir nüvə məsələsi müzakirə olunmur.
İranın Hörmüz boğazından mina təmizlənməsi ilə bağlı yayılan iddiaları isə “media uydurmaları” kimi dəyərləndirilib.
14 bəndlik cavab və yollar xəritəsi
Qeyd olunur ki, Tehran 14 bəndlik cavabını ABŞ-a birbaşa deyil, Pakistan vasitəsilə təqdim edib. Bu cavab ABŞ-ın 9 bəndlik təklifinə qarşı İranın mövqeyini və qırmızı xətləri göstərir, müharibənin sona çatması üçün aydın yollar təklif edir.
İran tərəfi təklif edib ki, müharibə məsələləri 30 gün ərzində həll olunsun, sadəcə müvəqqəti atəşkəs deyil, tam sülh təmin edilsin.
Üç mərhələli danışıqlar çərçivəsi
İranda hazırlanmış danışıqlar çərçivəsi üç mərhələdən ibarətdir:
- Birinci mərhələ: Müharibənin dayandırılması və gələcəkdə təkrar edilməməsi üzrə zəmanətlərin alınması. Bu mərhələdə digər məsələlər müzakirə olunmur.
- İkinci mərhələ: Müharibə bitdikdən sonra Hörmüz boğazının idarə edilməsi məsələlərinin müzakirəsi.
- Üçüncü mərhələ: Nüvə məsələsinin müzakirəsi yalnız birinci və ikinci mərhələlər üzrə razılıq əldə edildikdən sonra.
Diplomatik səylər davam edir
İranın Xarici İşlər naziri Əbbas Əraqçi Oman və Almaniya ilə son diplomatik əlaqələrini davam etdirərək, müharibənin sona çatdırılması və regionda sabitliyin təmin olunması istiqamətində səyləri davam etdirir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, üç mərhələli yanaşma Tehran üçün strateji üstünlük yaradır, nüvə məsələsini yalnız təhlükəsizlik və region sabitliyi təmin olunduqdan sonra müzakirəyə çıxarmağa imkan verir.
