İran: Hürmüz əvvəlki vəziyyətinə qayıtmayacaq
İranın Məsləhət Şurasının sədri Sadiq Amoli Laricani bazar günü Hürmüz boğazındakı vəziyyətlə bağlı diqqətçəkən açıqlamalar verib.
Laricani İran xalqının və Silahlı Qüvvələrin Hürmüz boğazı məsələsində mövqelərini qoruduqlarını bildirərək, boğaz üzərində suverenliyin İrana məxsus olduğunu vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, Hürmüz boğazında əvvəlki vəziyyətin bərpasından söhbət gedə bilməz.
Sərbəst keçid ABŞ-yə qoyulan şərtlərlə əlaqələndirildi
Laricani bildirib ki, Hürmüz boğazından sərbəst keçidin gələcək taleyi ABŞ-nin anlaşma memorandumunda nəzərdə tutulan şərtlərə əməl edib-etməməsindən asılı olacaq.
Beləliklə, Tehran boğazda gəmi hərəkətinin əvvəlki qaydada bərpasını avtomatik proses kimi qiymətləndirmədiyini və bunu daha geniş siyasi razılaşmalarla əlaqələndirdiyini ortaya qoyub.
İran rəsmisinin açıqlamasına əsasən, Hürmüz məsələsi artıq yalnız gəmiçilik və iqtisadi fəaliyyət çərçivəsində deyil, ölkənin təhlükəsizlik və suverenlik siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi nəzərdən keçirilir.
Laricani ABŞ və İsrailin hədəflərindən danışdı
İranın Məsləhət Şurasının sədri bildirib ki, qarşı tərəf bütün imkanlarından istifadə edərək İranı blokadaya almağa çalışır.
O, İranın 40 ildən artıq müddətdə sanksiyalarla mübarizə təcrübəsi topladığını qeyd edərək, mövcud şəraitdə ölkə daxilində birlik və milli həmrəyliyin qorunmasını əsas məsələlərdən biri adlandırıb.
Laricaninin sözlərinə görə, ABŞ və İsrail İranın siyasi sistemini zəiflətmək, ölkəni parçalamaq, Silahlı Qüvvələrin imkanlarını, raket potensialını və nüvə texnologiyalarını sıradan çıxarmaq kimi məqsədlərinə nail ola bilməyiblər.
Tramp və Netanyahuya mesaj
Laricani ABŞ Prezidenti Donald Tramp və İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuya müraciət edərək İran xalqının təslim olmayacağını bildirib.
O, Tehranın təzyiqlər qarşısında geri çəkilmək niyyətində olmadığını və qarşıdurmanın davam etməsinin rəqibləri üçün daha ağır nəticələr yarada biləcəyini vurğulayıb.
Hürmüz boğazı üçün yeni layihə gündəmdədir
Hürmüzlə bağlı proseslər bununla məhdudlaşmır. İran televiziyasının məlumatına görə, İslam Şurası Məclisinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyası boğaz və Fars körfəzində təhlükəsizliyin, eləcə də davamlı inkişafın təmin edilməsini nəzərdə tutan “Strateji tədbir” layihəsinin ümumi müddəalarını təsdiqləyib.
Bu addım Tehranın Hürmüz boğazında yeni hüquqi, təhlükəsizlik və gəmiçilik mexanizmlərinin yaradılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirdiyini göstərir.
Omanla yeni dəniz marşrutu müzakirə olunur
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi də bazar günü bildirib ki, Omanla aparılan danışıqlar Hürmüz boğazında yeni dəniz marşrutunun müəyyənləşdirilməsinə yönəlib.
Əraqçinin sözlərinə görə, yeni marşrutlar üzərində iş yekun mərhələyə çatıb və məqsəd hazırda istifadə olunan keçid yollarını yeni sistemlə əvəz etməkdir.
Bununla belə, İranın xarici işlər naziri mühüm fərqə diqqət çəkib: dəniz marşrutları üzrə Omanla razılaşmanın əldə olunması Hürmüz boğazının avtomatik olaraq açılması demək deyil.
Əraqçi boğazın yenidən açılmasının ayrıca şərtlərin yerinə yetirilməsindən asılı olduğunu vurğulayıb.
Hürmüzdə yeni qaydalar formalaşır
Son açıqlamalar göstərir ki, Tehran Hürmüz boğazında əvvəlki keçid mexanizminə qayıtmaq niyyətində deyil. İran bir tərəfdən Omanla yeni gəmiçilik marşrutlarını müzakirə edir, digər tərəfdən boğazın açılmasını ABŞ qarşısında irəli sürülmüş siyasi və təhlükəsizlik şərtlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqələndirir.
Bu səbəbdən Hürmüz boğazının gələcək statusu təkcə regional gəmiçilik üçün deyil, enerji daşımaları və daha geniş geosiyasi proseslər baxımından da əsas məsələlərdən biri olaraq qalır.
