Hürmüz Boğazında Təhlükəsizlik Səbəbləri
İran Xarici İşlər Nazirliyinin hüquqi və beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, Hürmüz boğazında gəmilərin hərəkəti illərdir qarşılıqlı hörmət və yaxşı niyyət prinsipləri əsasında həyata keçirilir. İran bu illər ərzində gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin edib.
Qəribabadi qeyd edib ki, son dövrlərdə baş verən təhlükəsizlik dəyişiklikləri sahil dövlətinin suveren hüququ çərçivəsində müvafiq tədbirlər görməsini zəruri edib.
Təhlükəsizlik və Hüquqi Çərçivə
Qəribabadi bəzi qonşu ölkələrin İran ərazisinin təcavüzkar qüvvələrə açılmasını “agressiya” kimi qiymətləndirib və bu addımın bölgədə təhlükəsizlik və Hürmüz boğazının təhlükəsinə ciddi təsir etdiyini vurğulayıb.
O bildirib ki, İran tədbirləri gəmilərin və dənizçilərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır və bu addımlar beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq həyata keçirilir.
Beynəlxalq Hüquq və İranın Mövqeyi
- İran 1958-ci il “Ərazi Dənizi və Qonşu Zonalar” konvensiyasına və BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyasına qoşulmayıb, buna görə bu konvensiyaların öhdəliklərinə tabe deyil.
- Hürmüz boğazında tətbiq olunan hüquqi çərçivə “təqsirsiz keçid” (Innocent Passage) prinsipi əsasında müəyyən edilir.
- Bu prinsip sahil dövlətinə keçidi tənzimləmək, dəniz xidmətləri üçün ödəniş tələb etmək, hərbi gəmilərin keçidi üçün əvvəlcədən icazə almaq və təhlükəsizliyi təmin etmək səlahiyyəti verir.
Qəribabadi əlavə edib ki, sahil dövlətinin suveren hüququ dəniz bölgəsində, hətta beynəlxalq boğazın daxilində də tam şəkildə tanınır və tətbiq olunur.
