Tehran Məkkə Sazişi ilə bağlı mövqeyini açıqladı
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi bazar ertəsi keçirdiyi mətbuat konfransında bölgədəki təhlükəsizlik prosesləri, Məkkə Müdafiə Sazişi və Hörmüz boğazındakı vəziyyətlə bağlı açıqlamalar verib.
Bəqayi İranın bölgəyə xarici müdaxilələrə qarşı mövqeyini bir daha vurğulayaraq, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında imzalanmış ortaq müdafiə sazişini regional dövlətlərin təhlükəsizlik məsələsində Vaşinqtona arxalanmaqdan uzaqlaşmasının göstəricisi kimi qiymətləndirib.
Onun sözlərinə görə, İsrailin bölgədəki genişlənmə siyasəti artıq açıq şəkildə görünür və regional ölkələr təhlükəsizliklərini xarici qüvvələrə etibar etməyin mümkün olmadığını anlayırlar.
“Məkkə Sazişini İrana qarşı hesab etməyə əsas yoxdur”
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bildirib ki, Məkkə Sazişinin İrana qarşı yönəldiyini düşünmək üçün əsas yoxdur.
Bəqayinin fikrincə, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında belə bir razılaşmanın əldə olunması bölgə dövlətlərinin təhlükəsizliyi ABŞ vasitəsilə təmin etməyin artıq mümkün olmadığını dərk etməsinin nəticəsidir.
O, regional ölkələri xarici qüvvələrin iştirakı olmadan qarşılıqlı münasibətləri, etimadı və təhlükəsizlik əməkdaşlığını gücləndirməyə çağırıb.
Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan cümə günü Məkkə Müdafiə Sazişinin imzalandığını açıqlayıblar. Üç ölkə sazişin kollektiv təhlükəsizliyin gücləndirilməsinə xidmət etdiyini və konkret olaraq hər hansı dövlətə qarşı yönəlmədiyini bildirib.
İran qonşu ölkələrə xəbərdarlıq etdi
Bəqayi eyni zamanda İranın qonşu dövlətlərin ərazilərindən ölkəsinə qarşı hərbi əməliyyatlarda istifadə edilməsini qəbuledilməz saydığını bildirib.
Onun sözlərinə görə, Tehran bölgəyə xarici müdaxilələri rədd edir və beynəlxalq sazişlərdə iştirak məsələsində yalnız İranın milli maraqlarını əsas götürür.
Bəqayi vurğulayıb ki, İran beynəlxalq razılaşmalarda iştirakını və üzərinə götürdüyü öhdəlikləri milli təhlükəsizlik və dövlət maraqları əsasında müəyyənləşdirir.
Hörmüz boğazı müharibə bitənədək açılmayacaq
İran rəsmisinin açıqlamalarında ən diqqətçəkən məqamlardan biri Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı olub.
Bəqayi bildirib ki, boğazın İrana hücum üçün istifadə edilməsinin qarşısını almaq məqsədilə onun bağlanması Tehran baxımından təbii addımdır.
“Hörmüz boğazının açılması mövcud şəraitdən və İranın şərtlərindən asılıdır. Müharibə davam etdiyi müddətdə boğazdan keçidə icazə verməyəcəyik”, – deyə İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bildirib.
Omanla müvəqqəti marşrut müzakirə olunur
Bəqayi İranla Oman arasında aparılan danışıqlara da toxunub. Onun sözlərinə görə, müzakirələrin əsas mövzusu Hörmüz boğazında gəmiçilik üçün yeni və müvəqqəti keçid marşrutunun müəyyənləşdirilməsidir.
İran rəsmisi boğazın cənub istiqamətindəki mövcud marşrutun təhlükəsiz olmadığını bildirib. Buna görə Tehran və Maskat müvəqqəti keçid xəttinin yaradılması üzərində işləyir.
Bəqayi danışıqlarda keçid haqqı məsələsinin müzakirə edilmədiyini, lakin göstərilən xidmətlər müqabilində ödəniş alınmasının təbii olduğunu qeyd edib.
İran və Oman təxminən iki aydır Hörmüz boğazında gəmiçiliyin idarə olunması ilə bağlı danışıqlar aparır. Müzakirələr sahilyanı dövlətlərin suverenliyi və təhlükəsizliyi, gələcək gəmiçilik qaydaları, ortaq əlaqələndirmə mexanizminin yaradılması və boğazdan keçən gəmilər haqqında zəruri məlumatların əldə olunmasını əhatə edir.
Tehran üçün hazırda əsas məsələ Hörmüzdür
Bəqayi İranın hazırkı mərhələdə diqqətini ABŞ ilə danışıqların yenidən başlanmasına deyil, Hörmüz boğazındakı vəziyyətə yönəltdiyini də açıqlayıb.
Tehran boğazın idarə olunması məsələsinə üçüncü tərəflərin qoşulmasına qarşı çıxır və hər hansı yeni keçid mexanizminin İranla razılaşdırılmasını tələb edir.
Dövlət qurumları arasında tam koordinasiya var
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü ölkə daxilində qərarların müxtəlif dövlət qurumlarının iştirakı ilə qəbul edildiyini də bildirib.
Bəqayinin sözlərinə görə, İranın müvafiq dövlət qurumları arasında tam koordinasiya mövcuddur və milli təhlükəsizliklə bağlı qərarlar əlaqələndirilmiş şəkildə qəbul edilir.
Beləliklə, Tehran bir tərəfdən Məkkə Müdafiə Sazişini özünə qarşı yaradılmış ittifaq hesab etmədiyini açıqlayır, digər tərəfdən isə Hörmüz boğazının gələcək rejiminin İranın təhlükəsizlik şərtləri nəzərə alınmadan müəyyənləşdirilə bilməyəcəyini vurğulayır.
