İlon Maska Pentaqonda yeni vəzifə verildi
Amerikalı sahibkar İlon Mask Donald Tramp administrasiyası ilə əvvəlki fəaliyyətini başa vurmasından təxminən bir il sonra yenidən ABŞ hökumətinin layihəsində rəsmi rol alacaq.
- İlon Maska Pentaqonda yeni vəzifə verildi
- Gələcəyin müharibələrini araşdıracaqlar
- Mask, Laki və Qinqriçə 120 gün vaxt verildi
- Məqsəd konkret texnoloji ehtiyacları müəyyənləşdirməkdir
- Maskın Pentaqonla əlaqələri yeni deyil
- Maraqların toqquşması məsələsi gündəmə gəlib
- Mask hökumət işinə qayıdır
- Pentaqon avtonom müharibəyə də hazırlaşır
- Hesabat Pentaqonun gələcək planlarına təsir edə bilər
ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset sentyabrın 30-da Virciniya ştatındakı Kvantiko Dəniz Piyadaları bazasında çıxışı zamanı “Meridian” adlı yeni layihənin yaradıldığını açıqlayıb. Mask bu layihəyə müdafiə texnologiyaları şirkəti “Anduril”in qurucusu Palmer Laki və ABŞ Nümayəndələr Palatasının keçmiş sədri Nyut Qinqriçlə birlikdə rəhbərlik edəcək.
Pentaqonun açıqlamasına əsasən, layihənin məqsədi yeni hərbi strategiya və ya siyasət sənədi hazırlamaq deyil. İşçi qrup gələcək döyüş meydanlarında ABŞ ordusunun ehtiyac duya biləcəyi imkanları, texnologiyaları, silah və sistemləri müəyyənləşdirməyə çalışacaq.
Gələcəyin müharibələrini araşdıracaqlar
Heqset bildirib ki, layihə bilərəkdən uzunmüddətli gələcəyə istiqamətləndirilib.
Pentaqon gələcək qarşıdurmaların yalnız ənənəvi quru, hava və dəniz məkanlarında aparılmayacağını nəzərə alaraq yeni texnoloji imkanların qiymətləndirilməsini istəyir. Layihədə yeraltı məkanlardan tutmuş Yer kürəsindən kənardakı mümkün əməliyyat mühitlərinə qədər müxtəlif ssenarilərin nəzərdən keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Süni intellekt, avtonom sistemlər, robot texnikası, biotexnologiya və digər sürətlə inkişaf edən sahələr də Pentaqonun gələcək hərbi imkanlar barədə müzakirələrinin əsas istiqamətləri sırasındadır.
Mask, Laki və Qinqriçə 120 gün vaxt verildi
“Meridian” layihəsinin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri onun məhdud müddət üçün yaradılmasıdır.
Pentaqon layihənin rəhbər heyətinə işlərini yekunlaşdırmaq üçün 120 gün vaxt verib. Bu müddətin sonunda ictimaiyyət üçün açıq hesabatın hazırlanması, eyni zamanda məxfi məlumatları əhatə edən ayrıca əlavənin Pentaqona təqdim edilməsi planlaşdırılır.
ABŞ Müdafiə Nazirliyinin texnologiyalar üzrə yüksək vəzifəli rəsmisi Emil Maykl da layihənin həyata keçirilməsinə rəhbərlik edən əsas şəxslərdən olacaq.
Məqsəd konkret texnoloji ehtiyacları müəyyənləşdirməkdir
Layihənin yekun sənədinin yalnız nəzəri proqnozlardan ibarət olması nəzərdə tutulmur.
Pentaqon gələcək üçün lazım hesab edilən qabaqcıl texnologiyaların hazırlanması, sınaqdan keçirilməsi və istifadəyə verilməsi istiqamətində konkret təkliflər gözləyir.
Heqset ABŞ-ın üstünlüklərindən birinin texnologiya sahibkarları, mühəndislər, yüksək səviyyəli rəhbərlər və yenilikçilərdən ibarət geniş ekosistem olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, gələcək müharibələri yalnız Pentaqon daxilində çalışan şəxslərin qiymətləndirməsi kifayət deyil.
Maskın Pentaqonla əlaqələri yeni deyil
İlon Mask üçün ABŞ Müdafiə Nazirliyi ilə əməkdaşlıq yeni istiqamət sayılmır.
Onun rəhbərlik etdiyi “SpaceX” ABŞ hökumətinin milli təhlükəsizlik və kosmik proqramlarında mühüm podratçılardan biridir. Şirkət hərbi və kəşfiyyat məqsədli peyklərin orbitə çıxarılması da daxil olmaqla müxtəlif dövlət layihələrində iştirak edir.
Palmer Lakinin qurduğu “Anduril” də Pentaqonla geniş əməkdaşlıq edir. Şirkət pilotsuz sistemlər, elektron mübarizə vasitələri, raket texnologiyaları və yarıavtonom hərbi platformalar üzərində işləyir.
Maraqların toqquşması məsələsi gündəmə gəlib
Mask və Lakinin şirkətlərinin Pentaqonla böyük müqavilələrə malik olması onların “Meridian” layihəsindəki roluna dair maraqların toqquşması ilə bağlı suallar yaradıb.
ABŞ mediasında dərc olunan materiallarda hər iki sahibkarın rəhbərlik etdiyi şirkətlərin Pentaqon müqavilələri uğrunda rəqabət aparmasının yeni məsləhətçi rolları ilə necə uzlaşdırılacağına dair suallar qaldırılıb. Hazırda bunun hansı hüquqi və etik mexanizmlərlə idarə ediləcəyi tam aydın deyil.
Bu məqam layihənin nəticələrinin gələcək satınalma qərarlarına necə təsir göstərə biləcəyi barədə müzakirələri də artırır.
Mask hökumət işinə qayıdır
Yeni layihə Maskın Tramp administrasiyasındakı əvvəlki fəaliyyətindən fərqlənir.
Mask 2025-ci ildə federal hökumətin xərclərinin və işçi sayının azaldılmasına yönəlmiş Hökumət Səmərəliliyi təşəbbüsündə mühüm rol oynamışdı. Həmin fəaliyyətdən ayrıldıqdan sonra Maskla Tramp arasında büdcə və siyasi məsələlərə görə açıq fikir ayrılıqları yaranmışdı.
Sonrakı dövrdə isə münasibətlərin yenidən yaxşılaşdığı bildirilib. “Meridian” layihəsi Maskın həmin qarşıdurmadan sonra Tramp administrasiyasının işi ilə ilk rəsmi əlaqələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
Pentaqon avtonom müharibəyə də hazırlaşır
“Meridian” Pentaqonun sentyabrın 30-da açıqladığı daha geniş hərbi-texnoloji dəyişikliklərin yalnız bir hissəsidir.
Heqset eyni çıxışında pilotsuz və avtonom sistemlərin inkişafını sürətləndirmək məqsədi daşıyan ayrıca Avtonom Müharibə Komandanlığının yaradılması təşəbbüsünü də açıqlayıb. Plan bu strukturun 2027-ci ilin oktyabrına qədər tam fəaliyyətə başlamasını nəzərdə tutur.
Hesabat Pentaqonun gələcək planlarına təsir edə bilər
Mask, Laki və Qinqriçin rəhbərlik edəcəyi 120 günlük araşdırmanın Pentaqonun uzunmüddətli texnoloji planlaşdırmasına töhfə verməsi nəzərdə tutulur.
Layihənin özü birbaşa yeni hərbi siyasət müəyyənləşdirməyəcək. Əvəzində komanda gələcək əməliyyat mühitlərini araşdıraraq ABŞ ordusunun hansı texnoloji imkanları inkişaf etdirməli olduğunu müəyyənləşdirməyə çalışacaq.
Beləliklə, Maskın yeni vəzifəsini ABŞ ordusunun gələcək silahlarını təkbaşına “seçməsi” kimi deyil, Pentaqona gələcək döyüş meydanları, texnologiyalar və hərbi imkanlarla bağlı tövsiyələr hazırlayacaq üç həmsədrdən biri olması kimi qiymətləndirmək daha dəqiqdir.
