Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə) Şəhadətinin 3 Əsas Səbəbi

Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə) Peyğəmbərin (s) vəfatından neçə gün sonra şəhid olub?

İslam Peyğəmbəri Həzrət Məhəmmədin (s) vəfatından qısa müddət sonra İmam Əlidən (ə) onun xilafət haqqını qəsb etmiş şəxsə beyət etməsi tələb olunub.

Bu beyət tələbi Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) təzyiq və əziyyətlərə məruz qalmasına gətirib çıxarıb.

Rəvayətlərə əsasən, Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) Peyğəmbərin (s) vəfatından 75 gün, digər rəvayətə görə isə 95 gün sonra şəhid olub.

Onun şəhadətinin dəqiq vaxtı və necə baş verməsi ilə bağlı tarixi rəvayətlər arasında fərqlər mövcuddur.

Həzrət Zəhranın (s.ə.) şəhadətinin ildönümü münasibətilə İslam tarixi tədqiqatçısı Məhəmmədhüseyn Rəcəbi Dəvaninin bu mövzuda yazılan məqaləsini təqdim edirik.

Tədqiqatçı şəhadətin üç əsas səbəbini izah edib.

Birinci səbəb: Peyğəmbərin (s) vəfatından doğan ağır kədər

Rəcəbi Dəvaninin sözlərinə görə, Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) şəhadətinə səbəb olan ilk amil atası Həzrət Məhəmmədin (s) vəfatından sonra keçirdiyi dərin hüzn və kədər olub.

Tədqiqatçı Peyğəmbərin (s) vəfatını ən böyük müsibət kimi qiymətləndirir.

Peyğəmbərin vəfatı ilə vəhyin nazil olması başa çatdı

Məqalədə şənbə gününə aid Peyğəmbər (s) ziyarətnaməsindən bir hissə xatırladılır:

“Ey qəlblərimizin sevimlisi! Sənin ayrılığınla müsibətə düçar olduq. Sənin vəfatınla vəhy bizdən kəsildi və səni itirdik. Həqiqətən, biz Allaha məxsusuq və Ona tərəf qayıdacağıq”.

Rəcəbi Dəvani bildirir ki, Peyğəmbərin (s) vəfatı ilə bəşəriyyətə vəhyin nazil olması başa çatıb.

Onun sözlərinə görə, bu müsibətin ağırlığını ən dərindən Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) və İmam Əli (ə) hiss ediblər.

Tədqiqatçı qeyd edir ki, onlar Peyğəmbərin (s) vəfatının bəşəriyyət üçün nə qədər böyük itki olduğunu dərk etdiklərinə görə bu kədəri daşımaq onlar üçün son dərəcə ağır olub.

İkinci səbəb: Xilafətin qəsb edilməsi

Rəcəbi Dəvaninin göstərdiyi ikinci amil Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra xilafətin qəsb edilməsi və İslamın Peyğəmbər tərəfindən müəyyənləşdirilmiş yolundan uzaqlaşdırılmasıdır.

Tədqiqatçı bunu vilayətə qarşı xəyanət kimi qiymətləndirir.

Onun sözlərinə görə, vilayətə və həqiqi İslama inanan hər bir şəxs üçün bu hadisə ağır idi.

Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) üçün isə bu hadisənin mənəvi ağırlığı daha böyük olub.

Ömər ibn Xəttabın Əbu Bəkrə dedikləri

Məqalədə bildirilir ki, Ömər ibn Xəttab Əbu Bəkrə belə deyib:

“Əli sənə beyət etmədiyi müddətdə hakimiyyətinin əsasları möhkəmlənməyəcək”.

Bunun səbəbi kimi İmam Əlinin (ə) Peyğəmbərə (s) ən yaxın şəxslərdən biri olması, onun qızı ilə evlənməsi və din qardaşı sayılması göstərilib.

Üçüncü səbəb: Həzrət Zəhranın (s.ə) evinə hücum

Tədqiqatçının fikrincə, üçüncü amil Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) evinə hücum edilməsi və onun fiziki xəsarət almasıdır.

Məqalədə bildirilir ki, bu hadisə barədə bəzi sünni tarixçilərinin əsərlərində də məlumatlar yer alır.

İmam Əli (ə) və Həzrət Zəhra (s.) səhabələrin evlərinə gediblər

Rəcəbi Dəvaninin yazdığına görə, xilafətin qəsb edilməsindən sonra İmam Əli (ə) Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) ilə birlikdə Peyğəmbərin (s) keçmiş səhabələrinin evlərinə gedib.

Onlar səhabələrə baş verən hadisələrə səssiz qalmamalarının vacibliyini xatırladıb, İslamda bidət və azğınlığın yaranmasına etiraz ediblər.

Məqalədə bildirilir ki, səhabələr onların sözlərini qəbul etsələr də, İmam Əlini (ə) dəstəkləməyə hazır olmayıblar.

Rəvayətlərə görə, təxminən 12 nəfər öz mövqeyində möhkəm dayanaraq İmam Əli (ə) və Həzrət Zəhranın (s.ə.) evində toplaşıb.

Onlar İmam Əlini (ə) müdafiə edərək xilafəti ələ keçirənlərə beyət etməyiblər.

Əbu Bəkrin evə hücuma icazə verdiyi bildirilir

Qeyd olunur ki, Əbu Bəkr Ömərin təklifi ilə razılaşıb və İmam Əlinin (ə) evinə hücum edilməsinə icazə verib.

Rəvayətə görə, Əbu Bəkr əvvəlcə Qunfuzu iki dəfə İmam Əlini (ə) beyətə çağırmaq üçün göndərib.

İmam Əli (ə) beyətdən imtina edərək onları Peyğəmbərin (s) xilafətinə əsassız iddia edən şəxslər adlandırıb.

Bundan sonra Əbu Bəkrin sərt davranışa icazə verdiyi bildirilir.

Ömərin 300 nəfərlə evə getdiyi nəql olunur

Əbu Bəkr Cövhərinin nəqlinə əsasən, Ömər ibn Xəttab əlində od tutaraq 300 nəfərlik dəstə ilə Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) evinə doğru hərəkət edib.

Sünni tarixçilərindən İbn Quteybə Dinəvinin rəvayətinə görə, Ömərdən nə etmək istədiyini soruşublar.

O, evdə olanlarla birlikdə evi yandıracağını bildirib.

Ona Peyğəmbərin (s) qızının da həmin evdə olduğu xatırladılıb.

Rəvayətə görə, Ömər buna baxmayaraq qərarından dönməyəcəyini söyləyib.

Daha sonra ev mühasirəyə alınıb, qapının qarşısına odun yığılıb.

Ömər evdə olanlardan bayıra çıxaraq beyət etmələrini tələb edib və əks halda evi yandıracağını bildirib.

Həzrət Zəhranın (s.ə) Ömərə etirazı

Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) İmam Əlinin (ə) həyatının təhlükədə olduğunu görərək onu müdafiə etmək üçün qapıya yaxınlaşıb.

O, qapının arxasından Ömərə müraciət edərək deyib:

“Ey Xəttabın oğlu! Allah Rəsulunun Əhli-beyti barədə tövsiyəsinə əməl etməyiniz budurmu? Atamın kəfəni hələ qurumamış onun Əhli-beyti ilə belə davranırsınız?”

Rəvayətə əsasən, Ömər Həzrət Zəhranın (s.ə.) atasının yanında nə qədər sevimli olduğunu bildiyini söyləyib.

Lakin İmam Əli (ə) və evdəki digər şəxslər bayıra çıxıb beyət etməsələr, evi yandıracağını təkrar bildirib.

Həzrət Zəhra (s.ə) atasına üz tutaraq fəryad edib

İbn Quteybənin nəqlinə görə, Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) bu sözləri eşidəndə uca səslə atasına müraciət edib:

“Ey ata! Səndən sonra Əbu Quhafənin oğlundan və Xəttabın oğlundan nələr görmədik!”

İbn Quteybə yazır ki, Həzrət Zəhranın (s.ə.) sözlərindəki ağrı və kədər Ömərlə birlikdə gələn şəxslərin bir qismini dərindən təsirləndirib.

Onlardan bəziləri göz yaşlarını saxlaya bilməyərək Fatimə (s.ə.) və onun evi ilə işlərinin olmadığını söyləyib, hadisə yerindən uzaqlaşıblar.

Lakin bir qrup şəxs Ömərlə birlikdə qalıb.

Qapının yandırılması və Həzrət Zəhranın (s.ə) xəsarət alması

İbn Quteybənin rəvayətində qapının açıldığı və gələnlərin evə daxil olduğu bildirilir.

Lakin qapının necə açıldığı açıqlanmır.

Şiə mənbələrində isə hadisənin daha geniş təsviri verilir.

Həzrət Zəhranın (s.ə) qabırğasının sındığı nəql olunur

Şiə rəvayətlərinə əsasən, Ömər ibn Xəttab qapını yandırıb.

Qapı qismən yandıqdan sonra onu güclü təpiklə açıb.

Bu zaman qapının arxasında dayanan Həzrət Fatimə Zəhraya (s.ə.) ağır zərbə dəyib.

Rəvayətdə onun qabırğasının sındığı, bətnindəki övladını itirdiyi və yerə yıxıldığı bildirilir.

Rəcəbi Dəvani bu hadisəni Həzrət Zəhranın (s.ə.) şəhadətinə səbəb olan əsas amillərdən biri kimi təqdim edir.

İmam Əlinin (ə) qollarının bağlanması

Məqalədə bildirilir ki, Ömər və yanındakılar evə daxil olduqdan sonra İmam Əlini (ə) mühasirəyə alıblar.

Həmin vaxt evdə olan Zübeyr İmam Əlini (ə) müdafiə etmək üçün silahını çıxararaq Ömərə tərəf hərəkət edib.

Lakin o, yerə yıxılıb, əlləri bağlanıb və silahsızlaşdırılıb.

Məqalədə xatırladılır ki, Zübeyr sonralar Cəməl döyüşündə İmam Əliyə (ə) qarşı çıxsa da, həmin hadisə zamanı onu müdafiə edən şəxslərdən biri olub.

Həzrət Zəhra (s.ə) İmam Əlinin (ə) aparılmasına mane olmağa çalışıb

Rəvayətə görə, İmam Əlinin (ə) qolları bağlanaraq evdən çıxarılıb.

Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) bunu gördükdə onun yanına gəlib, paltarından tutaraq deyib:

“Allaha and olsun, Əli ilə belə davranmağınıza imkan verməyəcəyəm!”

Məqalədə bildirilir ki, bir rəvayətə görə, Ömər ibn Xəttab, digər rəvayətə görə isə onun göstərişi ilə Qunfuz qılınc qını ilə Həzrət Zəhranın (s.ə.) əllərinə zərbələr endirib.

Zərbələr nəticəsində onun əllərinin göyərdiyi, taqətdən düşərək yerə yıxıldığı və huşunu itirdiyi nəql olunur.

İmam Əlinin (ə) məsciddə ölümlə hədələnməsi

Rəvayətə əsasən, İmam Əli (ə) məscidə aparılıb.

Məsciddə Ömər ibn Xəttab silahını İmam Əliyə (ə) tuşlayaraq beyət etməyəcəyi təqdirdə onu öldürəcəyini bildirib.

Bu vaxt Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) huşunu bərpa edib.

İmam Əlinin (ə) aparıldığını öyrəndikdən sonra aldığı xəsarətlərə baxmayaraq məscidə yollanıb.

Həzrət Zəhranın (s.ə) qarğış xəbərdarlığı

Məqalədə bildirilir ki, Həzrət Zəhra (s.ə.) İmam Əlini (ə) həmin vəziyyətdə görərək etiraz edib:

“Allaha and olsun, Əlidən əl çəkməlisiniz! Onu buraxmasanız, Allah Rəsulunun məzarına gedib hamınızı qarğışlayacağam!”

Bundan sonra Həzrət Zəhra (s.ə.) Peyğəmbərin (s) məzarına doğru hərəkət etməyə başlayıb.

Salman Farsi Həzrət Zəhranın (s.ə) qarşısını alıb

Rəvayətə görə, İmam Əli (ə) Salman Farsidən Həzrət Zəhranın (s.ə.) qarğış etməsinə mane olmağı istəyib.

Salman Farsi Həzrət Zəhraya (s.ə.) yaxınlaşaraq deyib:

“Atanız aləmlərə rəhmət idi. Qarğış etməyin”.

Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) isə cavabında soruşub:

“Əli ilə nə etdiklərini görmürsənmi? Qoy bu zalımlardan haqqımı tələb edim”.

Salman Farsi bu xahişin özünə deyil, İmam Əliyə (ə) məxsus olduğunu bildirib.

Həzrət Zəhra (s.ə) İmam Əlinin (ə) göstərişinə tabe olub

Rəvayətə əsasən, Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) İmam Əlinin (ə) göstərişini eşitdikdən sonra deyib:

“O əmr edibsə, itaət edərəm və səbir göstərərəm. Lakin Allahdan istəyirəm ki, bizimlə onların arasında hökm versin”.

Məqalədə bildirilir ki, Həzrət Zəhranın (s.ə.) qətiyyətli mövqeyi Əbu Bəkrə ciddi təsir göstərib.

Əbu Bəkr İmam Əlinin (ə) sərbəst buraxılmasını tələb edərək bildirib ki, Fatimə (s.ə.) onun yanında olduğu müddətdə İmam Əli (ə) beyətə məcbur edilməyəcək.

Bundan sonra İmam Əli (ə) sərbəst buraxılıb və beyət etmədən Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) ilə birlikdə evinə qayıdıb.

Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə) şəhadətinə gətirib çıxaran hadisələr

Məhəmmədhüseyn Rəcəbi Dəvani məqaləsinin sonunda Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) şəhadətinin üç əsas səbəbini bir daha vurğulayır.

Bunlar Peyğəmbərin (s) vəfatından doğan ağır kədər, xilafətin qəsb edilməsinin yaratdığı mənəvi sarsıntı və evə hücum zamanı alınan fiziki xəsarətlərdir.

Tədqiqatçının sözlərinə görə, xüsusilə Həzrət Zəhranın (s.ə.) döyülməsi, qabırğasının sınması və bətnindəki övladını itirməsi onun yatağa düşməsinə səbəb olub.

Rəcəbi Dəvani bildirir ki, Həzrət Fatimə Zəhra (s.ə.) həmin xəsarətlərin ağır nəticələri səbəbindən şəhid olub.

Onun sözlərinə görə, İmam Əli (ə) Peyğəmbərin (s) vəfatının kədərini hələ unutmadığı bir vaxtda Həzrət Fatimə Zəhranın (s.ə.) şəhadəti ilə ikinci böyük müsibəti yaşayıb.