Qətər: Danışıqlar həlledici nöqtədədir
Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari çərşənbə axşamı İran və Oman arasında Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təşkili ilə bağlı aparılan danışıqların qabaqcıl mərhələyə çatdığını açıqlayıb.
Əl-Ənsari bildirib ki, vasitəçilər Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin mümkün qədər tez bərpasına nail olmaq üçün səylərini davam etdirirlər. Onun sözlərinə görə, danışıqlar hazırda “həlledici nöqtə”dədir.
Qətər rəsmisi Dohanın bölgədə gərginliyin azaldılmasına xidmət edən bütün təşəbbüsləri dəstəklədiyini vurğulayıb.
Doha təhlükəsiz gəmiçilik mexanizmini dəstəkləyir
Əl-Ənsari bildirib ki, Qətər Hörmüz boğazının təhlükəsizliyini və gəmiçiliyin sərbəstliyini təmin edə biləcək istənilən razılaşmanı dəstəkləyir.
Qətər tərəfinin mövqeyinə görə, boğazın siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilməsinin qarşısı alınmalı və regional təhlükəsizliyi təmin edən mexanizm formalaşdırılmalıdır.
Hörmüz boğazı dünya enerji daşımaları baxımından strateji əhəmiyyətə malik olduğundan burada yaranan hər hansı gərginlik yalnız Körfəz ölkələrinə deyil, beynəlxalq enerji və ticarət bazarlarına da təsir göstərə bilər.
Əraqçi: Razılaşma boğazın açılması demək deyil
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi daha əvvəl açıqlamasında Tehranla Maskat arasında aparılan danışıqların son mərhələyə daxil olduğunu bildirmişdi.
Bununla belə, Əraqçi İran və Oman arasında razılaşmanın əldə edilməsinin Hörmüz boğazının avtomatik şəkildə yenidən açılması mənasına gəlmədiyini vurğulayıb.
İran tərəfinin mövqeyinə əsasən, boğazda gəmi hərəkətinin əvvəlki qaydada bərpası üçün Vaşinqtonun Tehranın irəli sürdüyü bir sıra tələblərə cavab verməsi lazımdır.
Əraqçi İranla ABŞ arasında hazırda birbaşa danışıqların aparılmadığını, əlaqələrin vasitəçilər üzərindən davam etdiyini bildirib.
Tehran Vaşinqton qarşısında şərtlər qoyub
İran rəsmilərinin açıqlamalarına görə, Tehranın irəli sürdüyü tələblər arasında ABŞ sanksiyalarının aradan qaldırılması mühüm yer tutur.
Bundan başqa, İran ona qarşı həyata keçirilən hücumların dayandırılmasını, vurulan zərərə görə təzminat ödənilməsini, ABŞ-nin İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadasının aradan qaldırılmasını və dondurulmuş İran vəsaitlərinin sərbəst buraxılmasını tələb edir.
Tehran bölgədəki müttəfiqlərinə qarşı hücumların dayandırılmasını da şərtləri sırasına daxil edib.
Vaşinqtondan blokada ilə bağlı mesaj
ABŞ tərəfi də son danışıqlarda müəyyən irəliləyişin əldə edildiyini açıqlayıb.
Amerikalı bir rəsmi ötən cümə günü bildirib ki, İran və Oman arasında Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı aparılan müzakirələrdə irəliləyiş var və yaxın zamanda razılaşmanın əldə ediləcəyi gözlənilir.
Rəsminin sözlərinə görə, kommersiya gəmilərinin maneəsiz hərəkətinin bərpasına dair razılaşma elan edilərsə, İran limanlarına tətbiq edilən blokadanın aradan qaldırılması nəzərdə tutulur.
Hörmüzlə bağlı diplomatik trafik sürətlənir
Son açıqlamalar Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış böhranın həlli istiqamətində diplomatik təmasların intensivləşdiyini göstərir.
Oman tərəflər arasında vasitəçilik fəaliyyətini davam etdirərkən, Qətər də gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş səylərə açıq dəstək verir.
Lakin Tehran açıq şəkildə bildirir ki, İran-Oman razılaşması yalnız gəmiçilik mexanizminin müəyyənləşdirilməsinə xidmət edə bilər. Boğazın tam açılması isə İranın irəli sürdüyü siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik şərtlərinin yerinə yetirilməsindən asılı olacaq.
Bu səbəbdən danışıqların qabaqcıl mərhələyə çatmasına baxmayaraq, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin tam bərpası ilə bağlı yekun qərarın verilib-verilməyəcəyi hələ də əsas müzakirə mövzusu olaraq qalır.
