Gömrükdə Yeni Qayda: Malların Dəyəri Manatla Bəyan Ediləcək

Gömrükdə yeni qayda bu gündən qüvvədədir

Azərbaycanda malların gömrükdə bəyan edilməsi ilə bağlı yeni tələb sentyabrın 3-dən qüvvəyə minib.

Dəyişikliyə əsasən, ölkəyə gətirilən malların gömrük dəyəri bundan sonra Azərbaycan Respublikasının milli valyutası — manatla bəyan ediləcək.

Yeni qayda Gömrük Məcəlləsinə edilmiş dəyişikliklərlə əlaqədar iyunun 19-da qəbul olunan müvafiq qanunda nəzərdə tutulub.

Əvvəllər Gömrük Məcəlləsində malların gömrük dəyərinin məhz milli valyuta ilə bəyan edilməsini nəzərdə tutan ayrıca müddəa olmayıb.

Gömrük dəyərini kim müəyyən edir?

Malların gömrük dəyəri bəyanetməni həyata keçirən şəxs tərəfindən müəyyən edilir.

Bu proses Gömrük Məcəlləsində və “Gömrük tarifi haqqında” Qanunda müəyyən edilmiş tələblərə uyğun həyata keçirilməlidir.

Yeni qaydanın əsas praktik fərqi isə müəyyən edilmiş gömrük dəyərinin bəyan edilməsi zamanı onun Azərbaycan manatı ilə göstərilməsi tələbidir.

Beləliklə, gömrük dəyərinin müəyyənləşdirilməsi prinsipləri mövcud qanunvericilik əsasında qalır, onun bəyan edilməsində isə milli valyutadan istifadə tələbi tətbiq edilir.

Sənədlər 3 il saxlanılmalıdır

Gömrük prosedurlarında iştirak edən şəxslər üçün sənədlərin saxlanılması ilə bağlı öhdəliklər də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Malları gömrük məqsədləri üçün qiymətləndirən şəxs bəyanetmə ilə əlaqədar sənəd və məlumatları üç il müddətində saxlamalıdır.

Gömrük orqanlarının tələbi olduğu halda həmin sənədlər təqdim edilməlidir.

Gömrük dəyərinin düzgünlüyü yoxlanıla bilər

Sənədlərin saxlanılmasının əsas məqsədlərindən biri bəyan edilmiş gömrük dəyərinin düzgünlüyünün sonradan yoxlanılması imkanının təmin edilməsidir.

Gömrük orqanı zərurət yarandıqda bəyanetməni həyata keçirən şəxsdən müvafiq sənədləri və məlumatları tələb edə bilər.

Bu səbəbdən idxal əməliyyatlarında iştirak edən sahibkarların və digər bəyanedici şəxslərin gömrük dəyərinin hesablanmasına əsas verən sənədləri müəyyən edilmiş müddət ərzində qoruması vacibdir.

Gömrük sistemində daha geniş dəyişikliklər aparılır

Gömrük Məcəlləsindəki yeniliklər yalnız malların dəyərinin manatla bəyan edilməsi ilə məhdudlaşmır.

Dəyişikliklər paketi ilk dəfə aprelin 29-da Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında təqdim olunub.

Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırov dəyişikliklərin əsas məqsədləri sırasında Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişləndirilməsini, etibarlı tərəfdaşlıq mexanizmlərinin inkişafını və gömrük əməliyyatlarının sadələşdirilməsini göstərib.

Bununla yanaşı, gömrük nəzarətində daha müasir və çevik mexanizmlərin tətbiqi nəzərdə tutulur.

“Bir elektron bəyannamə” prinsipi

Əsas yeniliklərdən biri multimodal yükdaşımalarında “bir elektron bəyannamə” prinsipinin tətbiqidir.

Bu yanaşma müxtəlif nəqliyyat vasitələrinin iştirak etdiyi yükdaşımalarında gömrük prosedurlarının rəqəmsallaşdırılmasına və sadələşdirilməsinə hesablanıb.

Beynəlxalq tranzit sistemlərinə inteqrasiyanın genişləndirilməsi də nəzərdə tutulan əsas istiqamətlər sırasındadır.

Məqsəd Azərbaycanın beynəlxalq yükdaşımalarında tranzit ölkə kimi mövqeyini gücləndirmək və gömrük sərhədindən keçid proseslərini daha operativ etməkdir.

Sahibkarlar üçün prosedurlar sadələşdirilir

Dəyişikliklər sahibkarlıq subyektlərinin gömrük prosedurlarında üzləşdiyi inzibati yükün azaldılmasını da nəzərdə tutur.

Səlahiyyətli İqtisadi Operator statusunun əhatə dairəsinin genişləndirilməsi və gömrük təmsilçiliyi institutunun təkmilləşdirilməsi planlaşdırılır.

İnzibati aktların elektronlaşdırılması, elektron sənəd dövriyyəsinin genişləndirilməsi və Ticarətin Asanlaşdırılması Mərkəzləri yanaşmasının tətbiqi də yeniliklər sırasındadır.

Gömrük nəzarətində yeni mexanizmlər

Gömrük nəzarəti və audit prosedurlarının hüquqi əsaslarının daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi də dəyişikliklər paketinə daxildir.

Gömrük nəzarəti formalarının həyata keçirilməsi üçün ayrıca qaydaların hazırlanması nəzərdə tutulur.

Bu qaydalarda mütənasiblik, qərarların əsaslandırılması, proseslərin sənədləşdirilməsi, videoçəkiliş və şikayət mexanizmlərinin nəzərdə tutulması planlaşdırılır.

Yeni qayda vətəndaş və biznes üçün nə deməkdir?

Sentyabrın 3-dən qüvvəyə minən əsas dəyişiklik praktik baxımdan sadədir: ölkəyə gətirilən malların gömrük dəyəri bəyan edilərkən məbləğ Azərbaycan manatı ilə göstərilməlidir.

Bununla yanaşı, bəyan edilən dəyərin düzgünlüyünü təsdiqləyən sənədlərin üç il saxlanılması tələbi qüvvədədir.

Daha geniş dəyişikliklər isə gömrük əməliyyatlarının elektronlaşdırılması, tranzit prosedurlarının sürətləndirilməsi və sahibkarların inzibati yükünün azaldılmasına yönəlib.

Yeni yanaşmanın əsas hədəfi gömrük tənzimlənməsinin daha çevik, şəffaf və biznesyönümlü modelə keçirilməsi, xarici ticarət əməliyyatlarının sürətləndirilməsi və Azərbaycanın tranzit-logistika imkanlarının genişləndirilməsidir.