Peyk görüntüləri zərərin miqyasını göstərdi
Səudiyyə Ərəbistanının əsas neft ixrac marşrutlarından biri olan strateji Şərq-Qərb boru xəttinə dəyən zərərin miqyası peyk görüntülərində üzə çıxıb.
Britaniya mətbuatının məlumatına görə, bazar günü axşam yayımlanan peyk görüntülərində ölkənin şərqindən Qırmızı dənizə qədər uzanan 1200 kilometrlik boru xəttinin nasos stansiyalarından birinin yanmış və ciddi şəkildə zədələnmiş vəziyyətdə olduğu görünür.
Zərərin cümə günü pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirilən hücumdan sonra yarandığı bildirilir. Səudiyyə Ərəbistanı hücumun İraq ərazisindən buraxılmış pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirildiyini açıqlayıb.
Ər-Riyad indiyədək boru xəttinə dəyən zərərin tam miqyası və onun nə qədər müddət fəaliyyətsiz qalacağı barədə ətraflı məlumat verməyib.
Dünya neftinin 4 faizi risk altında
Məsələni qlobal enerji bazarları üçün xüsusilə təhlükəli edən amil Şərq-Qərb boru xəttinin daşıma gücüdür.
Son altı ay ərzində Səudiyyə Ərəbistanı bu xətt vasitəsilə gündə təxminən 4 milyon barel nefti Qırmızı dəniz sahilində yerləşən Yanbu limanına çatdırıb. Bu həcm dünya neft tədarükünün təxminən 4 faizinə bərabərdir.
Hörmüz boğazında yaranmış ciddi məhdudiyyətlər fonunda Şərq-Qərb xətti Səudiyyə Ərəbistanının əsas alternativ ixrac marşrutlarından birinə çevrilmişdi.
İndi həmin xəttin dayanması dünya enerji bazarında yeni təchizat böhranı təhlükəsini artırır.
Yanbuda ehtiyatlar cəmi 5–7 günə çata bilər
Səudiyyə neftinin alıcıları və enerji bazarındakı ticarətçilər xəbərdarlıq edirlər ki, boru xəttinin fəaliyyəti yaxın günlərdə bərpa olunmasa, ixrac üçün ayrılmış ehtiyatlar sürətlə azala bilər.
Neft sektorundakı üç mənbənin məlumatına əsasən, Yanbu limanındakı mövcud ehtiyatlar ixracın indiki səviyyədə davam etdirilməsi üçün təxminən 5–7 gün kifayət edə bilər.
Başqa bir mənbə Səudiyyə Ərəbistanının Misirin Qırmızı dəniz sahilindəki Əyn əs-Suxna və Aralıq dənizi sahilindəki Sidi Kərir limanlarında da müəyyən neft ehtiyatlarına malik olduğunu bildirib.
Lakin həmin ehtiyatların da tam həcmdə olmadığı və Şərq-Qərb boru xəttinin fəaliyyəti bərpa edilməyəcəyi təqdirdə tükənəcəyi qeyd olunur.
Təmir altı həftəyədək uzana bilər
Boru xəttinin nə vaxt yenidən tam fəaliyyət göstərəcəyi hələ məlum deyil.
Məlumatlı mənbələrdən biri zərərin aradan qaldırılmasının altı həftəyədək davam edə biləcəyini bildirib. Digər mənbə isə təmirin daha tez yekunlaşdırıla biləcəyini və işlər davam etdiyi müddətdə neft nəqlinin qismən bərpa olunmasının mümkün olduğunu qeyd edib.
Səudiyyə Ərəbistanının hökumət informasiya qurumu və Energetika Nazirliyinin məsələ ilə bağlı dərhal açıqlama vermədiyi bildirilir.
Neft 108 dollara yüksəldi
Səudiyyə Ərəbistanından neft tədarükünün daha da azalması onsuz da gərgin vəziyyətdə olan dünya enerji bazarına əlavə təzyiq göstərə bilər.
Bazar günü Brent markalı neftin qiyməti 3,4 faizdən çox yüksələrək bir barel üçün 108 dollara çatıb. Bu, may ayından bəri qeydə alınan ən yüksək səviyyə kimi göstərilir.
Xam neft tədarükündəki problemlər benzin və dizel kimi emal olunmuş neft məhsullarının qiymətlərinə də təsir göstərir. ABŞ-da dizelin orta qiymətinin bir qallon üçün 6 dollar həddini keçərək rekord səviyyəyə çatdığı bildirilir.
Enerji qiymətlərinin daha da yüksəlməsi nəqliyyat və istehsal xərclərini artırmaqla dünya miqyasında inflyasiya təzyiqini gücləndirə bilər.
Hörmüz və Babülməndəb gərginliyi böhranı dərinləşdirir
Səudiyyə Ərəbistanının strateji neft xəttində yaranmış problem regionun mühüm dəniz keçidlərində gərginliyin artdığı vaxta təsadüf edir.
Yəmən Silahlı Qüvvələrinin Səudiyyə Ərəbistanındakı hədəflərə hücumları davam etdirdiyi, eyni zamanda Babülməndəb boğazında yerləşən strateji Perim adasına nəzarəti ələ keçirdiyi bildirilir.
Digər tərəfdən, Hörmüz boğazında neft daşımalarının ciddi şəkildə məhdudlaşması son aylarda Şərq-Qərb boru xəttinin əhəmiyyətini daha da artırmışdı.
Beləliklə, həm Hörmüz boğazında, həm də Qırmızı dənizə çıxışı təmin edən enerji marşrutlarında eyni vaxtda yaranan problemlər qlobal neft tədarükü üçün riskləri artırır.
Oman görüşü də təxirə salındı
Enerji bazarında gərginlik davam edərkən diplomatik həll istiqamətində gözlənilən görüş də baş tutmayıb.
Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi bazar günü axşam bazar ertəsi keçirilməsi nəzərdə tutulan regional toplantının tərəflər arasında razılığın təmin edilməsi məqsədilə təxirə salındığını açıqlayıb.
İran rəsmiləri daha əvvəl Körfəz ölkələrinin iştirak edəcəyi görüşdə Omanla əldə edilmiş razılaşmanın təqdim ediləcəyini bildirmişdilər. Razılaşmanın Hörmüz boğazından gəmilərin keçidinin tənzimlənməsini nəzərdə tutduğu qeyd edilirdi.
Səudiyyə Ərəbistanının strateji neft boru xəttinin nə vaxt tam fəaliyyətə başlayacağı isə indi enerji bazarlarının əsas diqqət mərkəzindədir. Xəttin uzun müddət bağlı qalması dünya neft tədarükünün əhəmiyyətli hissəsinin bazardan çıxması təhlükəsini yarada bilər.
