Ənsarullahın Strateji İrəliləyişi: Təiz Niyə Vacibdir?

Təiz niyə Yəmən müharibəsində mühüm nöqtədir?

Təiz Yəmən müharibəsinin xəritəsində adi şəhər deyil. Bura bir neçə mühüm coğrafi, siyasi və hərbi istiqamətin kəsişdiyi nöqtədir.

Vilayət bir tərəfdən Yəmənin mərkəzindəki dağlıq ərazilərlə birləşir, digər tərəfdən isə qərb bölgələri vasitəsilə Qırmızı dəniz sahillərinə çıxır. Əl-Moxa bölgəsi və Babülməndəb yaxınlığındakı sahil xəttinin bir hissəsi də Təiz vilayətinin sərhədləri daxilində yerləşir.

Məhz bu coğrafi mövqe Təiz uğrunda mübarizəni təkcə bir şəhərə və ya vilayətə nəzarət məsələsi olmaqdan çıxarıb.

Hazırda Təiz-Ədən yolunun Ət-Turbə istiqamətində bir neçə nöqtədə kəsilməsi və müxtəlif ərazilərin azad edilməsi ilə Səudiyyə Ərəbistanına bağlı qüvvələrin logistika xəttinin ciddi şəkildə pozulduğu və Təiz vilayətinin mərkəzinin mühasirəsinin tamamlandığı bildirilir.

Ənsarullah Təizi necə mühasirəyə aldı?

Ənsarullahın Təizdə irəliləyiş xəttini bir əsas nöqtə üzərindən izləmək mümkündür: Təizin Yəmənin cənubu ilə əlaqə damarının kəsilməsi.

Yəmən Silahlı Qüvvələri və Xalq Komitələri Təiz vilayətinin azad edilməsi əməliyyatlarının davamında Təiz-Ədən yolunu Ət-Turbə istiqamətində bir neçə nöqtədən kəsib.

Bu yol Səudiyyə koalisiyasına bağlı qüvvələrin Təizin mərkəzi bölgələri ilə əsas əlaqə xətlərindən biri hesab olunur. Xəttin kəsilməsi cənubdan Təiz cəbhələrinə canlı qüvvə, hərbi texnika və logistika təminatının çatdırılmasının çətinləşməsi deməkdir.

Əməliyyatların davamında Səudiyyə koalisiyası qüvvələrinin nəzarətində olan bir neçə ərazinin azad edildiyi və bu istiqamətdə strateji məntəqələrdən biri sayılan Ət-Turbənin Yəmən Silahlı Qüvvələri ilə Xalq Komitələrinin nəzarətinə keçdiyi bildirilir.

Əsas logistika xətti kəsildi

Bu irəliləyişin əhəmiyyəti Səudiyyə tərəfdarı qüvvələrin əsas logistika xəttinin kəsilməsi ilə Təiz vilayətinin mərkəzi bölgələri və vilayətin inzibati mərkəzi olan Təiz şəhəri ətrafındakı mühasirə halqasının tamamlanmasındadır.

Beləliklə, məsələ artıq Təiz cəbhəsinin yalnız bir istiqamətində irəliləyişdən ibarət deyil. Bir sıra əməliyyatlarla əlaqə xətləri və logistika yolları hədəfə alınıb, Ənsarullaha qarşı qüvvələrin yerləşmə sistemi təzyiq altına düşüb.

Təiz Ənsarullah üçün niyə vacibdir?

Təizin əhəmiyyəti ilk növbədə onun coğrafi mövqeyindən irəli gəlir.

Vilayət şimalda Səna hökumətinin nəzarətindəki ərazilərlə cənubda Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi qüvvələrin nəzarətində olan Ədən arasında yerləşir.

Təiz eyni zamanda Yəmənin ən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biridir. Bölgə həm ölkənin mərkəzi hissəsindəki yüksək dağlıq ərazilərlə birləşir, həm də Qırmızı dəniz sahillərinə çıxış imkanına malikdir.

Vilayətin qərbində Əl-Moxa bölgəsi və Babülməndəb yaxınlığındakı sahil xəttinin bir hissəsi yerləşir. Buna görə Təizə nəzarət Ənsarullahın şimaldakı təsir dairəsi ilə Yəmənin qərb sahilləri arasındakı əlaqəni gücləndirə bilər.

Babülməndəb amili

Babülməndəbin dünyanın ən mühüm dəniz boğazlarından biri olması Təizin strateji əhəmiyyətini daha da artırır.

Bu səbəbdən boğaza çıxan marşrutlara nəzarət edən ərazilərdə qüvvələr balansının istənilən şəkildə dəyişməsi hərbi və logistika baxımından kritik əhəmiyyət daşıya bilər.

Daha sadə ifadə ilə, Təiz Yəmənin mərkəzi dağlıq əraziləri, Qırmızı dəniz sahili və Babülməndəbə uzanan yollar arasında əlaqə halqasıdır.

Təizdən Babülməndəbə: Bu irəliləyiş niyə əhəmiyyətlidir?

Ənsarullahın Təiz üzərində nəzarəti qalıcı olarsa, qüvvə şimaldakı təsir dairəsini qərb sahili ilə birləşdirmək üçün daha əlverişli mövqeyə sahib olacaq.

Ənsarullah son illərdə sahil bölgələrindən dağlıq yüksəkliklərə doğru hərəkət edib, sahil xəttinə nəzarət edən yüksəklikləri və nəqliyyat yollarını nəzarət altına almağa çalışıb.

İndi Təiz cəbhəsinə təzyiqin artması və Təiz-Ədən yolunun kəsilməsi ilə bu proses daha mühüm mərhələyə keçə bilər.

Məsələ yalnız Yəmənin coğrafiyası ilə məhdudlaşmır. Babülməndəb Qırmızı dənizin cənub qapısıdır və Asiya, Avropa və Yaxın Şərq arasındakı dəniz ticarətinin mühüm hissəsi Qırmızı dəniz və Süveyş kanalı üzərindən həyata keçirilir.

Bu səbəbdən Ənsarullahın Təiz və qərb sahillərində mövqeyini gücləndirməsi bölgənin dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı hesablamalara da təsir göstərə bilər.

Təiz Yəmənin mərkəzi dağlıq bölgələrindən başlayaraq Qırmızı dəniz sahillərinə və Babülməndəbə uzanan zəncirin halqalarından biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Təiz: Ədənin qapısı

Təizin digər mühüm xüsusiyyəti Ədən qarşısındakı mövqeyidir.

Təiz “Ədənin qapısı” kimi tanınır və bu iki bölgə arasındakı nəqliyyat xətləri Yəmən müharibəsinin ən mühüm istiqamətləri sırasındadır.

Bu səbəbdən Təizə nəzarət Ənsarullah qüvvələrinin Yəmənin cənubu qarşısındakı mövqeyini gücləndirə bilər.

Təiz-Ədən yolunun Ət-Turbə istiqamətində kəsilməsi də məhz bu baxımdan əhəmiyyət daşıyır. Ənsarullaha qarşı qüvvələrin əsas təchizat yolu kəsildikdə cənubdan Təiz cəbhəsinə hərbçi və texnika göndərmək imkanları azalır.

Nəticədə hərbi təzyiq yalnız birbaşa irəliləyiş vasitəsilə yaradılmır. Əlaqə və təchizat xətlərinin kəsilməsi ilə qarşı tərəfin döyüş meydanındakı fəaliyyət sahəsi də daraldılır.

Məhz bu məqam Təiz əməliyyatını sadə hərbi irəliləyişdən çıxararaq qüvvələr balansını dəyişdirməyə yönəlmiş əməliyyata çevirir.

Təizin itirilməsi Səudiyyə tərəfdarı qüvvələrə necə təsir edə bilər?

Təiz Ənsarullah əleyhdarlarının mühüm siyasi mərkəzlərindən biridir.

Müxalif düşərgənin daxilində müxtəlif siyasi cərəyanlar mövcuddur və İslah Partiyası da Yəmənin əsas ictimai-siyasi qüvvələrindən biri hesab olunur.

Ənsarullah əleyhinə qüvvələrin bir hissəsi müharibə illərində İslaha yaxın dairələrlə və Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi qüvvələrlə əlaqəli olub.

Buna görə Təizdə qüvvələr balansının dəyişməsi bu qüvvələr üçün yalnız döyüş meydanındakı məğlubiyyət anlamına gəlməyə bilər. Bu, onların siyasi mövqelərinə və təsir imkanlarına da təsir göstərə bilər.

Təizin itirilməsi ilə Səudiyyə Ərəbistanına yaxın qrupların Şimali Yəməndəki əsas təsir mərkəzlərindən biri zəifləyə və Ər-Riyadın Ənsarullah əleyhinə yerli qüvvələrə söykənmək imkanları azala bilər.

Bu baxımdan Təiz Səudiyyə Ərəbistanının Yəməndəki təsir şəbəkəsinin ən həssas nöqtələrindən biri hesab edilməlidir.

Təizin əhali və iqtisadi çəkisi də böyükdür

Təizin əhəmiyyəti yalnız hərbi xarakter daşımır.

Şəhər Yəmənin ən sıx məskunlaşmış və təsirli mərkəzlərindən biridir. Səna və Ədənlə yanaşı, ölkənin şəhər və ictimai quruluşunda mühüm yer tutur.

Təiz eyni zamanda Yəmənin tarixi və mədəni mərkəzlərindən biridir. Bölgədə ticarət, sənaye və kənd təsərrüfatı fəaliyyəti mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Qəhvə istehsalı və ticarəti də bölgənin iqtisadi əhəmiyyətinin bir hissəsidir.

Buna görə Təizə nəzarət Yəməndə mövqeyini gücləndirmək istəyən istənilən tərəf üçün yalnız hərbi mövqenin ələ keçirilməsi demək deyil. Bu, ölkənin ən kritik əhali, iqtisadiyyat və siyasi mərkəzlərindən birinə çıxış əldə etmək anlamına gəlir.

Təizdən Maribə: Növbəti istiqamət haradır?

Təizi Şimali və Mərkəzi Yəməndə baş verən daha geniş proseslərdən ayrı qiymətləndirmək mümkün deyil.

Sənadan sonra Təizdə nəzarətin möhkəmləndirilməsi Ənsarullahın Şimali Yəmən coğrafiyasının böyük hissəsində mövqeyini gücləndirə və bundan sonra digər strateji bölgə olan Maribi diqqət mərkəzinə gətirə bilər.

Marib enerji ehtiyatları, coğrafi mövqeyi, hərbi və siyasi əhəmiyyəti səbəbindən Yəmən müharibəsinin ən mühüm mübahisə və qarşıdurma məkanlarından biri olub.

Lakin Yəmənin cənubunda şərtlər fərqlidir. Cənubdakı siyasi və qəbilə qüvvələrinin mütləq şəkildə Ənsarullahla eyni mövqedə olması zəruri deyil. Bu vəziyyət təsir dairəsinin cənuba doğru genişlənməsini yalnız hərbi model əsasında izah etməyi mümkünsüz edir.

Ər-Riyad və Əbu-Dabi amili

Digər tərəfdən, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-yə yaxın qüvvələr də vahid strukturdan ibarət deyil.

İslah Partiyasına yaxın qüvvələr daha çox Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqələndirilərkən, cənub qüvvələrinin bir hissəsi BƏƏ ilə daha yaxın münasibətlərə malikdir.

Buna görə Təizdə baş verəcək istənilən dəyişiklik Ər-Riyad, Əbu-Dabi və Yəməndəki qüvvələr arasındakı münasibətləri daha da mürəkkəbləşdirə bilər.

Təiz mühasirəsi niyə dönüş nöqtəsidir?

Təizdə baş verənləri bir cümlə ilə belə ümumiləşdirmək olar: Ənsarullah yalnız əraziləri ələ keçirməyə yönəlmək əvəzinə, qarşı tərəfin əsas logistika damarını hədəfə alıb.

Təiz-Ədən yolunun bir neçə nöqtədə kəsilməsi, Ət-Turbə istiqamətində müxtəlif ərazilərin azad edilməsi və Səudiyyə koalisiyasına bağlı qüvvələrin əsas təchizat xəttinin pozulması nəticədə Təiz vilayətinin mərkəzi bölgələri və şəhər mərkəzinin mühasirəsinin tamamlanmasını təmin edib.

Bu əməliyyatın əhəmiyyəti Təizin Yəmən xəritəsindəki mövqeyi nəzərə alındıqda daha aydın görünür.

Təiz şimalı qərbə və Qırmızı dəniz sahillərinə bağlayan, Ədənə yaxın yerləşən, Əl-Moxa bölgəsini özündə birləşdirən və Babülməndəbə aparan marşrutlara nəzarət edən vilayətdir.

Buna görə Ənsarullahın Təiz üzərində nəzarətini qalıcı hala gətirməsi Yəmən müharibəsində qüvvələr balansında mühüm dönüş yarada bilər. Bu dəyişiklik öz təsirinə görə vilayətin sərhədlərini aşa bilər.

Təiz: Bir şəhərdə qələbə, yoxsa müharibə xəritəsinin dəyişməsi?

Təiz hazırda bir neçə mühüm amilin eyni vaxtda kəsişdiyi nöqtədə dayanır: quru müharibəsi, təchizat xətləri, Səudiyyə Ərəbistanının təsiri, Yəmənin cənubunun gələcəyi və Babülməndəbin təhlükəsizliyi.

Ənsarullah Təiz-Ədən yolunu kəsərək mühasirə halqasını tamamlayıb və qarşı tərəfin qüvvələri üzərində təzyiqi artırmağa nail olub.

Bu vəziyyət qalıcı olarsa, Təiz Ənsarullahın Qərbi Yəməndəki ən mühüm dayaq nöqtələrindən birinə çevrilə bilər.

Digər tərəfdən, vilayətin Qırmızı dəniz sahillərinə və Babülməndəbə yaxınlığı onun əhəmiyyətinin yalnız Yəmən daxilindəki müharibə