480 işğalçı sionist Əl-Əqsa məscidinə daxil olub
Fələstin administrasiyasına bağlı Qüds Valiliyi yəhudilərin dini yeni ili Roş-Ha-Şananın ikinci günündə Fələstin torpaqlarında məskunlaşan 480 işğalçı sionist işğal altındakı Şərqi Qüdsdə yerləşən Əl-Əqsa məscidinə basqın etdiyini açıqlayıb.
Fələstinin rəsmi xəbər agentliyinin məlumatına görə, işğalçılar Məğaribə qapısından keçərək Əl-Əqsa məscidinin həyətinə daxil olublar.
Məlumatda qrupun məscidin həyətində təxribat xarakterli gəzintilər təşkil etdiyi, Talmud ayinləri keçirdiyi və kollektiv şəkildə dua etdiyi bildirilib.
Baş verənlər Əl-Əqsa məscidində uzun illərdir davam edən tarixi status-kvonun pozulması ilə bağlı mübahisələri yenidən gündəmə gətirib.
Basqınlar 2003-cü ildən davam edir
Sionist rejim hakimiyyəti 2003-cü ildə qəbul etdiyi birtərəfli qərarla işğalçı qrupların Əl-Əqsa məscidinin ərazisinə daxil olmasına icazə verib.
Həmin vaxtdan etibarən ifrat sağçı və radikal yəhudi qruplar rejim polisinin müşayiəti ilə məscid kompleksinə daxil olurlar. Bu cür girişlər əsasən cümə və şənbə günləri istisna olmaqla həftənin digər günlərində həyata keçirilir.
Qüds İslami Vəqflər İdarəsi isə bu girişləri “basqın” kimi qiymətləndirir və onların müsəlmanların müqəddəs məkandakı hüquqlarının, eləcə də mövcud tarixi status-kvonun pozulması olduğunu bildirir.
Əl-Əqsanın statusu niyə mübahisə doğurur?
Əl-Əqsa məscidi sionist rejim və İordaniya arasında 26 oktyabr 1994-cü ildə imzalanmış sülh müqaviləsinə əsasən İordaniyanın Vəqflər, İslam İşləri və Müqəddəs Məkanlar Nazirliyinə bağlı Qüds İslami Vəqflər İdarəsinin himayəsindədir.
Mövcud tarixi qaydalara əsasən, müsəlmanlar Əl-Əqsa kompleksində ibadət edə bilir, digər dinlərin nümayəndələrinin isə əraziyə ziyarət məqsədilə daxil olmasına icazə verilir.
Lakin 2003-cü ildən sonra rejim hakimiyyətinin birtərəfli qərarları nəticəsində yəhudi qrupların Vəqflər İdarəsinin razılığı olmadan sionist rejim polisinin müşayiəti ilə kompleksə daxil olması davam edir.
Qüds İslami Vəqflər İdarəsi bu praktikanın məscid üzərində mövcud dini və inzibati statusa zidd olduğunu vurğulayır.
Məscidin həyətində dini ayinlər keçirilib
İşğalçı İsrail hakimiyyəti Əl-Əqsa məscidində tarixi status-kvonun dəyişmədiyini və yalnız müsəlmanların ibadət edə bildiyini bildirir. Digər dinlərin nümayəndələrinin isə yalnız ziyarət hüququna malik olduğu qeyd olunur.
Buna baxmayaraq, rejim polisinin müşayiəti ilə əraziyə daxil olan radikal yəhudi qrupların burada dua etməsi və müxtəlif dini ayinlər keçirməsi dəfələrlə qeydə alınıb.
Son hadisədə də 480 işğalçının məscidin həyətində Talmud ayinləri keçirməsi və kollektiv dua etməsi barədə məlumat verilib. Fələstin tərəfi bu addımları mövcud status-kvonun faktiki şəkildə pozulması kimi qiymətləndirir.
Əl-Əqsa kompleksində qazıntılar da narahatlıq yaradır
Əl-Əqsa kompleksi daxilində Qiblə məscidi, Qübbətüs-Səxrə, müxtəlif mədrəsələr, muzey və geniş həyət yerləşir. Rejim tərəfi kompleksin altında qədim Süleyman məbədinin qalıqlarının olduğunu əsas gətirərək ətraf ərazilərdə uzun müddətdir arxeoloji qazıntılar aparır.
Fələstin tərəfi və Qüdsdəki İslam qurumları bu fəaliyyətlərin Əl-Əqsa məscidinin tarixi və dini statusuna təhlükə yaratdığını bildirirlər.
Məsələnin diqqətçəkən digər tərəfi isə rejim daxilindəki ultraortodoks yəhudi din xadimlərinin mövqeyidir. Onların əksəriyyəti dini hökmlərə əsaslanaraq yəhudilərin Əl-Əqsa kompleksinə daxil olmasının yolverilməz olduğunu bildirir.
Qüdsdə gərginlik yenidən artır
Əl-Əqsa məscidi uzun illərdir Fələstin-İsrail qarşıdurmasının ən həssas nöqtələrindən biri olaraq qalır. Məscidin statusunun dəyişdirilməsi ilə bağlı hər hansı addım Qüdsdə və bütövlükdə Fələstin ərazilərində gərginliyin sürətlə yüksəlməsinə səbəb ola bilir.
480 işğalçının eyni gündə kompleksə daxil olması, dini ayinlər keçirməsi və kollektiv dua etməsi bu səbəbdən yalnız dini məsələ deyil, həm də Şərqi Qüdsün gələcək statusu və Əl-Əqsa üzərində nəzarətlə bağlı siyasi mübahisələrin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.
