ABŞ-nin “SLAM-ER” Raketi 136 Toy Qərasimi Qana Boyadı

Sirikdəki zərbənin yeni detalları ortaya çıxıb

İranın Hörmüzqan vilayətinin Sirik rayonunun Kuhestək şəhərində ailə mərasiminin vurulması ilə bağlı yeni texniki məlumatlar yayılıb.

İran mediasının hadisə yerindən əldə edilən qalıqlara əsaslanan araşdırmasına görə, ABŞ ordusunun hücum zamanı AGM-84H/K SLAM-ER tipli uzaqmənzilli və yüksək dəqiqlikli qanadlı raketdən istifadə etmiş ola biləcəyinə dair əlamətlər aşkarlanıb.

Hadisə gənc iranlı cütlüyün nikah mərasimi keçirilən yaşayış evində baş verib. Evdə qadınlar, kişilər və uşaqlar daxil olmaqla ailə üzvləri və qonaqlar olub.

Mənbədə ölənlərin sayı ilə bağlı fərqli rəqəmlər göstərilir: ilkin hissədə 5 nəfərin, sonrakı məlumatlarda isə biri uşaq olmaqla 4 nəfərin öldüyü bildirilir. Yaralıların sayının 68 olduğu, bəzi yaralıların vəziyyətinin ağır qaldığı qeyd olunur.

Raket qalıqları araşdırılıb

Hadisə yerindən yayılan görüntülərdə yanmış və parçalanmış mexaniki və elektron hissələr, raketin gövdəsinə və idarəetmə sisteminə aid olduğu ehtimal edilən qalıqlar görünür.

Bəzi hissələrin üzərində elektron avadanlıqlar və istiliklə əlaqəli xəbərdarlıq işarələrinin olduğu bildirilir.

Təkcə bu əlamətlərin raketin konkret modelini müəyyən etmək üçün yetərli olmadığı vurğulanır. Çünki “Harpoon”, SLAM və SLAM-ER raketləri AGM-84 ailəsinin ortaq texniki əsasından yararlandığı üçün onların müəyyən hissələri bir-birinə bənzəyir.

Mütəxəssislər SLAM-ER ehtimalını güclü sayır

Yayılan materiallarda xüsusilə qanad və idarəetmə hissələrinin quruluşunun AGM-84H/K SLAM-ER raketi ilə uyğunluq göstərdiyi bildirilir.

Vizual araşdırmalar üzrə jurnalist Kristian Tribert də qalıqların SLAM-ER raketi ilə əlaqələndirildiyini qeyd edib.

Mənbənin istinad etdiyi məlumatlara görə, müstəqil silah mütəxəssisləri də hadisə yerindəki bəzi qalıqların ABŞ istehsalı SLAM-ER raketi ilə uyğun gəldiyini bildiriblər.

Bununla belə, yalnız fotoşəkillər əsasında raketin modelinin tam və qəti müəyyənləşdirilməsinin mümkün olmadığı qeyd edilir. Mövcud dəlillər SLAM-ER istifadəsini güclü texniki ehtimal kimi ön plana çıxarır.

SLAM-ER necə bir silahdır?

SLAM-ER havadan buraxılan, uzaq məsafədən yerüstü və dəniz hədəflərinə zərbə endirmək üçün hazırlanmış qanadlı raketdir.

Onun konstruksiyasının əsasında gəmi əleyhinə hazırlanmış “Harpoon” raket ailəsi dayanır.

Raketin uzunluğu təxminən 4,4 metr, diametri 34 santimetr, çəkisi isə 674 kiloqrama yaxındır.

Daşıyıcı təyyarədən buraxıldıqdan sonra raket turboreaktiv mühərrik vasitəsilə hədəfə doğru hərəkət edir.

Təyyarə hədəfə yaxınlaşmadan zərbə endirə bilir

SLAM-ER-in əsas xüsusiyyətlərindən biri onun uzaq məsafədən buraxılmasıdır.

Bu imkan daşıyıcı döyüş təyyarəsinin hədəfin üzərinə qədər uçmasını tələb etmir. Təyyarə təhlükəli hava hücumundan müdafiə zonasından kənarda qalaraq raketi buraxa bilər.

Bundan sonra raket hədəfə doğru yolunu müstəqil şəkildə davam etdirir.

Əgər Sirikdə SLAM-ER-dən istifadə edildiyi qəti təsdiqlənərsə, bu, ABŞ qüvvələrinin İranın cənubundakı hücumlarda uzaq məsafədən buraxılan dəqiq silahlara üstünlük verdiyini göstərə bilər.

Peyk naviqasiyası və təsvirlə idarəetmə

Sirik hadisəsi ilə bağlı əsas suallardan biri SLAM-ER-in mürəkkəb idarəetmə imkanlarından qaynaqlanır.

Raket uçuşunun orta mərhələsində ətalətli naviqasiya və peyk mövqeləndirmə sistemindən istifadə edir. Son mərhələdə isə infraqırmızı təsvir axtarıcısı vasitəsilə hədəfə yönələ bilir.

SLAM-ER-in məlumat ötürmə sistemi müəyyən əməliyyat şəraitində insan operatorunun son istiqamətləndirmə prosesində iştirakına da imkan verir.

Məhz buna görə bu silah yüksək dəqiqlikli zərbələr üçün nəzərdə tutulmuş raketlər sırasında təqdim edilir.

İddia edilən hərbi hədəf 136 metr aralıda olub

ABŞ tərəfi İranın cənubuna son zərbələrin hava hücumundan müdafiə sistemləri, radarlar, dəniz qüvvələrinə aid avadanlıqlar və rabitə mərkəzlərini hədəfə aldığını bildirib.

Kuhestəkdə də hadisənin baş verdiyi evin yaxınlığındakı bir qüllənin mümkün hərbi hədəf olduğu irəli sürülüb.

Yayılan ölçmələrə əsasən, həmin obyektlə nikah mərasiminin keçirildiyi ev arasında təxminən 136 metr məsafə olub.

“Dəqiq raket” necə mülki mərasimə düşdü?

Əgər həm 136 metrlik məsafə, həm də SLAM-ER-in istifadəsi ilə bağlı müəyyənləşdirmə doğrudursa, hadisə zərbənin planlaşdırılması ilə bağlı ciddi suallar yaradır.

Peyk naviqasiyası, infraqırmızı təsvirlə istiqamətləndirmə və insan operatorunun müdaxilə imkanına malik bir raketin istifadəsi nəticəsində mülki insanların olduğu evin vurulmasının səbəbi hələ müəyyən edilməyib.

Hədəf haqqında kəşfiyyat məlumatının səhv olması, koordinat xətası, insan qərarı, raketin texniki nasazlığı və ya hücum zəncirində başqa amillər mümkün səbəblər sırasında göstərilir.

Dəqiq səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün raketin uçuş trayektoriyası, seçilmiş hədəfin koordinatları və zərbə anına dair əməliyyat məlumatlarının açıqlanması tələb olunur.

Minab və Lamerd hadisələri də yenidən gündəmdədir

Sirik hadisəsi ABŞ-nin İran ərazisindəki əvvəlki zərbələri zamanı mülki itkilərlə bağlı mübahisələri də yenidən gündəmə gətirib.

Mənbənin təqdim etdiyi məlumatlara görə, Minabdakı Şəcərə Təyyibə məktəbinin vurulması nəticəsində çoxsaylı uşaqlar həyatını itirib.

Hadisədən sonra aparıldığı bildirilən araşdırmalarda ABŞ istehsalı “Tomahawk” qanadlı raketinə dair dəlillərin aşkarlandığı və məktəbin mümkün səhv hədəf müəyyənləşdirilməsi nəticəsində vurulduğu ehtimalının ortaya çıxdığı qeyd olunur.

Lamerd zərbəsində 21 mülki şəxsin öldüyü bildirilir

Lamerd hadisəsi ilə bağlı araşdırmalarda isə ABŞ istehsalı PrSM raketindən istifadə edildiyinə dair dəlillərin müəyyənləşdirildiyi bildirilir.

Təqdim olunan məlumata görə, həmin hücumlarda azı 21 mülki şəxs, o cümlədən 7 uşaq həyatını itirib.

Bu məlumatlar Minab, Lamerd və Sirik hadisələrinin ABŞ-nin yüksək dəqiqlikli silahlarının istifadəsi zamanı mülki şəxslərin qorunması məsələsi ətrafında müzakirələri gücləndirdiyini göstərir.

Dəqiq silah səhv qərarı aradan qaldırmır

Sirik hadisəsinin ortaya çıxardığı əsas məsələ silahın texniki dəqiqliyi ilə hücum qərarının düzgünlüyünün eyni anlayış olmamasıdır.

Raket ona verilmiş koordinata yüksək dəqiqliklə çata bilər. Lakin hədəf əvvəlcədən yanlış müəyyənləşdirilibsə, kəşfiyyat məlumatları səhvdirsə və ya mülki şəxslər üçün risk düzgün hesablanmayıbsa, texniki dəqiqlik mülki itkilərin qarşısını avtomatik şəkildə almır.

Hərbi zərbədən əvvəl hədəfin müəyyənləşdirilməsi, məlumatların yoxlanılması, mülki şəxslərə yarana biləcək təhlükənin qiymətləndirilməsi və hücum qərarının verilməsi ayrıca mərhələlərdir.

Sirik Vaşinqton qarşısında ciddi sual qoyur

Hadisə yerindəki qalıqların SLAM-ER raketinə aid olduğu qəti təsdiqlənərsə, Sirikdə baş verənlər Vaşinqtonun “dəqiq zərbə” yanaşması ilə bağlı daha ciddi suallar yaradacaq.

Bir tərəfdə peyk naviqasiyası, infraqırmızı görüntüləmə, məlumat ötürmə sistemi və uzaq məsafədən buraxılma imkanına malik mürəkkəb silah texnologiyası, digər tərəfdə isə gənc cütlüyün nikah mərasimi üçün toplaşmış ailə olub.

İndi cavab gözləyən əsas sual budur: əgər nəzərdə tutulan hədəf mərasim keçirilən evdən təxminən 136 metr aralıdakı obyekt idisə, yüksək dəqiqlikli hücum zəncirinin sonunda niyə mülki insanların olduğu ev vuruldu?