Ticarət savaşının gözlənilməz nəticəsi
ABŞ və Kanada arasında ticarət danışıqlarının nəticəsiz qalması Şimali Amerikada yeni qiymət artımları ilə bağlı narahatlığı gücləndirib. Qarşılıqlı gömrük rüsumlarının genişləndirilməsi tualet kağızı və kağız dəsmal kimi gündəlik istifadə olunan məhsulların da bahalaşmasına səbəb ola bilər.
Kanadanın Baş naziri Mark Karni ABŞ-ın tətbiq etdiyi gömrük rüsumlarına eyni səviyyədə cavab veriləcəyini açıqlayıb. Ottawa sentyabrın 8-dən etibarən təxminən 900 ABŞ məhsuluna 25-50 faiz arasında gömrük rüsumu tətbiq etməyi planlaşdırır.
Kağız məhsulları bu qarşıdurmadan ən çox təsirlənə biləcək sahələr sırasında göstərilir. Kanada tualet kağızı və kağız dəsmal istehsalında istifadə olunan bəzi ABŞ mənşəli xammallara 25-50 faiz arasında rüsum tətbiq etməyə hazırlaşır.
ABŞ Kanada xammalından ciddi şəkildə asılıdır
ABŞ-da tualet kağızı və kağız dəsmal istehsalının böyük hissəsi ölkə daxilində həyata keçirilsə də, sənaye xammal baxımından zəngin meşə ehtiyatlarına malik Kanadadan əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır.
Mövcud gömrük rüsumlarının istehsal xərclərini yüksəltməsi şirkətləri qiymət artımına getməyə məcbur edə bilər.
Dünya Bankının məlumatlarına əsasən, ABŞ 2024-cü ildə Kanadadan 328 milyon dollar dəyərində tualet kağızı idxal edib. Bununla Kanada ABŞ bazarının ən böyük xarici tədarükçülərindən birinə çevrilib.
Amerikalılar ildə orta hesabla 141 rulon istifadə edir
Məsələnin ABŞ istehlakçıları üçün əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biri ölkədə kağız məhsullarına tələbatın son dərəcə yüksək olmasıdır.
ABŞ dünya əhalisinin təxminən 4 faizini təşkil etsə də, qlobal kağız dəsmal və oxşar məhsulların istehlakında 20 faizdən çox paya sahibdir.
Məlumata görə, ABŞ sakinləri ildə adambaşına orta hesabla 141 rulon tualet kağızı istifadə edirlər. Bu göstərici ölkəni dünyada ən yüksək istehlak səviyyəsinə malik bazarlardan birinə çevirir.
Qarşıdurma təkcə kağız məhsulları ilə məhdudlaşmır
Vaşinqton və Ottawa arasındakı ticarət savaşı iqtisadiyyatın digər sahələrinə də yayılır. Qarşılıqlı rüsumların ərzaq, dəniz məhsulları və avtomobil sənayesində qiymətlərə təsir göstərəcəyi gözlənilir.
ABŞ Kanada süd məhsullarına qarşı yeni rüsumlar tətbiq edib. Kanada isə cavab olaraq ABŞ pendirinə 25 faiz, digər bəzi süd məhsullarına isə 50 faiz gömrük rüsumu müəyyənləşdirib.
Ottawa həmçinin ABŞ-dan gətirilən balıq və dəniz məhsullarına, o cümlədən dondurulmuş omara 25 faizlik rüsum tətbiq etməklə Amerika balıqçılıq sənayesini hədəfə alıb.
Avtomobil sənayesi də təhlükə altındadır
Ticarət qarşıdurmasının ən ciddi nəticələrinin avtomobil sənayesində hiss oluna biləcəyi bildirilir. Kanada istehsalı avtomobillərə və avtomobil hissələrinə tətbiq ediləcək gömrük rüsumları ABŞ istehsalçılarına da əlavə xərc yarada bilər.
Bunun əsas səbəbi ABŞ avtomobil sənayesinin istehsal prosesində Kanadadan gətirilən hissələrdən geniş istifadə etməsidir.
Donald Tramp 2027-ci il yanvarın 1-dək razılaşma əldə olunmayacağı təqdirdə bəzi avtomobil və ehtiyat hissələrinə tətbiq edilən rüsumların 50 faizə qədər artırıla biləcəyini bildirib.
Qiymət artımı təhlükəsi böyüyür
Danışıqların dalana dirənməsi fonunda gömrük rüsumlarının nə vaxt ləğv ediləcəyi və ya tərəflərin yeni razılaşmaya gəlib-gəlməyəcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Ticarət qarşıdurması həm ABŞ, həm də Kanada istehlakçılarının inflyasiya və yaşayış xərclərindən narahat olduğu bir vaxtda baş verir.
ABŞ administrasiyası ticarət mübahisəsinin amerikalı istehlakçılara ciddi təsir göstərməyəcəyini bildirsə də, istehsal və tədarük xərclərinin yüksəlməsi gündəlik məhsulların qiymətlərinə təzyiqi artırır.
Beləliklə, iki qonşu ölkə arasındakı böyük ticarət savaşının ən gözlənilməz nəticələrindən biri mağaza rəflərində tualet kağızının belə daha baha qiymətə satılması ola bilər.
