“Qızıl Qübbə” layihəsinin real dəyəri açıqlandı
ABŞ Konqresinin Büdcə Ofisinin araşdırmasına əsaslanan təhlil Vaşinqtonun planlaşdırdığı “Qızıl Qübbə” hava və raketdən müdafiə sisteminin son dərəcə bahalı olacağını göstərib.
Hesabata görə, sistemin kosmos təbəqəsinin işləməsi üçün ABŞ-ın orbitə təxminən 7800 peyk yerləşdirməsi lazım olacaq. Bu şəbəkənin yalnız məhdud sayda – eyni anda buraxılan 10 raketi zərərsizləşdirmək üçün nəzərdə tutulduğu vurğulanır.
Xərclər 1,2 trilyon dollara çata bilər
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, layihənin hazırlanması, yerləşdirilməsi və 20 il ərzində işlədilməsi ümumilikdə 1,2 trilyon dollara başa gələ bilər.
Kosmos əsaslı müdafiə təbəqəsinin özü ümumi büdcənin təxminən 60 faizini təşkil edir. Yalnız bu hissənin maliyyə yükünün yüz milyardlarla dollar olduğu qeyd edilir.
Bu rəqəm layihə rəhbərliyinin daha əvvəl açıqladığı 185 milyard dollarlıq ilkin proqnozdan dəfələrlə çoxdur.
Minlərlə peykin davamlı yenilənməsi tələb olunur
Hesabatda bildirilib ki, aşağı Yer orbitində fəaliyyət göstərəcək peyklər atmosfer müqaviməti səbəbindən uzunömürlü olmayacaq.
Peyklərin ömrü cəmi beş il olacaq
300–500 kilometr yüksəklikdə fəaliyyət göstərən peyklərin orta istismar müddətinin təxminən beş il olacağı qeyd edilir. Bu isə ABŞ-ın sistemin işlək qalması üçün hər il minlərlə yeni peyk buraxmasını zəruri edir.
Məlumata görə, orbitdə daimi 7800 peykin saxlanılması üçün hər il təxminən 1600 yeni peyk buraxılmalıdır. Ümumilikdə isə 20 il ərzində təxminən 30 min kosmik buraxılış həyata keçirilməsi lazım gələcək.
Sistem necə işləyəcək?
“Qızıl Qübbə” layihəsinin əsas məqsədi raketləri uçuşun ən həssas mərhələsində – mühərriklərin işlədiyi ilk dəqiqələrdə məhv etməkdir.
Müdaxilə üçün çox qısa zaman pəncərəsi var
Ekspertlərin fikrincə, raketin “təkan mərhələsi” adlandırılan hissəsi cəmi üç-beş dəqiqə davam edir. Peyklər məhz bu qısa vaxt ərzində hədəfə yaxınlaşıb raketi vurmalıdır.
Lakin aşağı orbitdəki peyklər daim hərəkətdə olduğu üçün onların konkret buraxılış nöqtələri üzərində sabit qalması mümkün deyil. Buna görə də istənilən anda uyğun mövqedə kifayət qədər peykin olması üçün minlərlə kosmik aparat tələb olunur.
Layihə ətrafında mübahisələr artır
Hərbi ekspertlər belə bir sistemin texniki baxımdan son dərəcə mürəkkəb və maliyyə baxımından ağır yük olduğunu bildirirlər.
Effektivlik sual altındadır
Tənqidçilər qeyd edirlər ki, bu qədər böyük maliyyə xərci ilə yalnız məhdud sayda raketin qarşısının alınması layihənin effektivliyi ilə bağlı ciddi suallar yaradır.
Buna baxmayaraq, ABŞ hərbi dairələri gələcəkdə kosmos əsaslı müdafiə sistemlərinin strateji təhlükəsizlik üçün əsas rol oynayacağını düşünür.
