ABŞ-də Aralıq Seçkilər: Konqresə Kim Nəzarət Edəcək?

ABŞ-də aralıq seçkilər nədir və nə vaxt keçirilir?

ABŞ-də 2026-cı il noyabrın 3-də Konqresə aralıq seçkilər keçirilir. Səsvermə zamanı amerikalılar Nümayəndələr Palatası və Senat üzvlərini, eləcə də ölkənin müxtəlif ştatlarında qubernatorları seçirlər.

Aralıq seçkilər prezidentin dördillik səlahiyyət müddətinin ortasında təşkil olunur. Bu seçkilərdə prezident vəzifəsi uğrunda səsvermə keçirilmir.

Bununla belə, aralıq seçkilər Ağ Evdəki administrasiyanın fəaliyyətinə münasibətin müəyyənləşdirilməsi və Konqresdə siyasi qüvvələr nisbətinin dəyişməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Erkən səsvermədə 57 milyondan çox insan iştirak edib

Florida Universitetinin Seçki Laboratoriyasının məlumatına görə, noyabrın 2-si, bazar ertəsi gününədək 57 milyondan çox amerikalı erkən səsvermədə iştirak edib.

Bu göstərici 2022-ci ilin aralıq seçkilərində vaxtından əvvəl səs verən 46 milyon nəfərin sayını xeyli üstələyir.

Müqayisə üçün, 2024-cü il prezident seçkilərində 155 milyondan çox seçici iştirak etmişdi.

Adətən aralıq seçkilərdə seçici fəallığı prezident seçkiləri ilə müqayisədə daha aşağı olur.

Seçki xərcləri 11,9 milyard dollara çata bilər

2026-cı ilin aralıq seçkilərinin ABŞ tarixində ən bahalı seçkilər olması gözlənilir.

Partiyalardan asılı olmayan Açıq Sirlər təşkilatının hesablamalarına əsasən, namizədlərin və müstəqil siyasi qrupların ümumi seçki xərcləri 11,9 milyard dollara çatacaq.

Seçki kampaniyalarının maliyyələşdirilməsinə dair sənədlər göstərir ki, iş adamı İlon Mask seçkilərə üç həftə qalmışadək respublikaçıları dəstəkləmək üçün təxminən 366 milyon dollar xərcləyib.

Konqresə nəzarət uğrunda mübarizə

Demokratlara Nümayəndələr Palatasında dörd əlavə yer lazımdır

Hazırda Nümayəndələr Palatasında Respublikaçılar Partiyası üstünlüyə malikdir.

Respublikaçıların 218, demokratların isə 214 yeri var. İki yer boşdur, bir müstəqil deputat isə adətən respublikaçılarla birlikdə səs verir.

Demokratların palatada çoxluğu əldə etməsi üçün əlavə dörd yer qazanması lazımdır.

Konqresin aşağı palatasına nəzarət uğrunda mübarizə aralıq seçkilərin əsas istiqamətlərindən biridir.

Senatda da dörd yer həlledici ola bilər

Senatda respublikaçılar 53, demokratlar isə 47 yerə sahibdirlər.

Demokratların yuxarı palatada nəzarəti ələ keçirməsi üçün də əlavə dörd yer qazanması tələb olunur.

Kanzas və Texas ştatlarındakı dairələr də daxil olmaqla, on seçki dairəsinin nəticəsi ümumi siyasi qüvvələr nisbətinə təsir göstərə bilər.

Aralıq seçkilər Trampın prezidentliyinə necə təsir edə bilər?

Aralıq seçkilər adətən Ağ Evə və ya Konqresə nəzarət edən partiya üçün ciddi siyasi sınaq hesab olunur.

2026-cı ildə prezident Donald Tramp və Konqresin hər iki palatasında üstünlüyə malik Respublikaçılar Partiyası belə bir vəziyyətlə üzləşir.

Seçicilər prezidentin fəaliyyətini qiymətləndirirlər

Aralıq seçkilər vətəndaşlara prezidentin fəaliyyətinə münasibətlərini səsvermə vasitəsilə ifadə etmək imkanı yaradır.

Respublikaçıların zəif nəticə göstərməsi Ağ Evi siyasi kursuna yenidən baxmağa sövq edə bilər.

Seçkilərin nəticələri həmçinin 2028-ci ildə keçiriləcək növbəti prezident seçkilərinə hazırlaşan namizədlərə seçicilərin gözləntiləri barədə göstəricilər verə bilər.

Bu nəticələr gələcək prezident seçkisi kampaniyalarında hansı mövzulara üstünlük veriləcəyinə də təsir göstərə bilər.

Rəy sorğuları hansı nəticələri göstərir?

Trampın fəaliyyətinə dəstək 32 faizdir

Reuters xəbər agentliyi və Ipsos araşdırma şirkətinin sentyabrda keçirdiyi sorğuya əsasən, Donald Trampın prezident kimi fəaliyyətini bəyənənlərin payı 32 faizə enib.

Bu göstərici sorğuda prezidentin fəaliyyətinə dəstəyin ən aşağı səviyyəsi kimi təqdim olunub.

Seçkilərin nəticələrinə təsir göstərə biləcək əsas daxili məsələlər arasında istehlak qiymətlərinin artması da göstərilir.

Qiymət artımının respublikaçılara seçici dəstəyini zəiflədə biləcəyi qeyd olunur.

Demokrat seçicilərin fəallığı daha yüksək görünür

Mövcud göstəricilər demokrat seçicilərin bu il səsvermədə iştirak etməyə respublikaçılardan daha həvəsli olduğunu göstərir.

Erkən səsvermədə müşahidə olunan meyillər davam edərsə, bu, demokratların seçkilərdə üstün nəticə qazanacağına işarə edə bilər.

Eyni zamanda, 2024-cü il prezident seçkilərində Trampı dəstəkləməyə meyil göstərmiş Latın Amerikası mənşəli seçicilərin bir hissəsinin yenidən demokratlara yönələ biləcəyinə dair əlamətlər var.

Bu dəyişiklik iqtisadi vəziyyətdən narazılıq və Tramp administrasiyasının miqrasiya siyasətinin tətbiqində istifadə etdiyi bəzi üsullarla əlaqələndirilir.

Demokratların böyük qələbəsi təmin olunmayıb

Bununla belə, Demokratlar Partiyasının böyük üstünlüklə qalib gələcəyi qəti deyil.

Respublikaçılar seçicilərin demokratlara münasibətdə davam edən şübhələrindən və seçki kampaniyalarına daha çox vəsait xərcləmələrindən faydalana bilərlər.

Bundan əlavə, bəzi solçu namizədlərin ilkin seçkilərdə qələbəsi mötədil seçicilər arasında narahatlıq yaradıb.

Bu amillər də seçki nəticələrinə təsir göstərə bilər.

Əvvəlki aralıq seçkilər nəyi göstərir?

2010-cu ildə respublikaçılar 63 əlavə yer qazanmışdı

2010-cu ildə demokrat prezident Barak Obamanın hakimiyyəti dövründə keçirilən aralıq seçkilər Respublikaçılar Partiyasının böyük uğuru ilə nəticələnmişdi.

Respublikaçılar Nümayəndələr Palatasında əlavə 63 yer qazanmışdılar.

Həmin dövrdə ABŞ iqtisadiyyatının zəif göstəriciləri və Obamanın səhiyyə sistemində islahat planına dəstəyin azalması seçki mühitinə təsir göstərirdi.

Demokratlar Nümayəndələr Palatasındakı çoxluğu itirsələr də, Senatda altı yer itirmələrinə baxmayaraq, nəzarəti qorumuşdular.

Obama respublikaçıların qələbəsini ağır məğlubiyyət kimi qiymətləndirmişdi.

Bundan sonra o, respublikaçıların müdafiə sahəsinə aid olmayan xərclərin ciddi azaldılması tələbləri ilə üzləşmişdi.

2018-ci ildə demokratlar Nümayəndələr Palatasını qazanmışdı

Donald Trampın ilk prezidentlik dövründə, 2018-ci ildə keçirilən aralıq seçkilərdə isə demokratlar Nümayəndələr Palatasında əlavə 40 yer qazanmışdılar.

Bununla yanaşı, Demokratlar Partiyası Senatda iki yer itirmişdi.

Hər iki seçki nümunəsi aralıq seçkilərin Konqresdə siyasi qüvvələr nisbətini dəyişə bildiyini göstərir.

Ştat qubernatorları və yerli qanunverici orqanlar da seçilir

39 ştatda qubernator seçkiləri keçirilir

2026-cı ilin aralıq seçkiləri yalnız Konqres üzvlərinin seçilməsi ilə məhdudlaşmır.

ABŞ-nin 50 ştatından 39-da qubernator vəzifəsi uğrunda seçkilər də keçirilir.

Bundan əlavə, ölkə üzrə ştatların qanunverici orqanlarındakı yerlər üçün də səsvermə təşkil olunur.

Respublikaçılar ştat parlamentlərində üstünlük təşkil edir

Seçki məlumatları üzrə ixtisaslaşmış Ballotpediya platformasının göstəricilərinə əsasən, respublikaçılar hazırda ştatların qanunverici orqanlarındakı yerlərin 55 faizinə nəzarət edirlər.

Demokratların payı isə 43,8 faiz təşkil edir.

Beləliklə, seçkilər həm federal, həm də ştat səviyyəsində siyasi qüvvələr nisbətinə təsir göstərə bilər.

Nümayəndələr Palatasının yeni sədri kim ola bilər?

Demokratlar qalib gəlsə, Hakim Ceffris önə çıxa bilər

Demokratlar Nümayəndələr Palatasında çoxluğu əldə edəcəkləri təqdirdə Nyu-York ştatından olan deputat Hakim Ceffrisin palatanın sədri seçilməsi ehtimalı yüksək qiymətləndirilir.

Hazırda Ceffris Nümayəndələr Palatasında demokratların lideridir.

Palata sədrinin vəzifəsi ABŞ prezidentinin səlahiyyətlərinin ötürülməsi ardıcıllığında vitse-prezidentdən sonra ikinci yerdə dayanır.

Ceffris bu vəzifəyə seçilərsə, Nümayəndələr Palatasının sədri olmuş ilk afroamerikalı olacaq.

Demokratlar Tramp administrasiyası ilə bağlı araşdırmalar apara bilər

Nümayəndələr Palatasında çoxluq əldə edilməsi Ceffrisə palatanın komitələri vasitəsilə Tramp və ona yaxın şəxslərlə əlaqəli mübahisəli fəaliyyətlər barədə araşdırmaların başlanmasına imkan verə bilər.

Ceffris daha əvvəl Tramp administrasiyası dövründə baş verdiyini iddia etdiyi misli görünməmiş korrupsiya hallarının demokratlar tərəfindən araşdırılacağını dəfələrlə bildirib.

O, həmçinin demokratların qanunvericilik fəaliyyətində səhiyyə, ərzaq, mənzil, enerji və digər yaşayış xərclərinin azaldılmasına üstünlük verəcəyini açıqlayıb.

Respublikaçılar qalib gəlsə, sədr vəzifəsini qoruyacaqlar

Respublikaçılar Nümayəndələr Palatasında çoxluğu saxlayacaqları təqdirdə palatanın sədri vəzifəsi onların nəzarətində qalacaq.

Bu vəzifəni hazırkı sədr Mayk Conson davam etdirə və ya ona qarşı başqa namizəd irəli sürülərsə, digər respublikaçı tuta bilər.

Respublikaçıların qanunvericilik prioritetləri arasında vergilərin daha da azaldılması, müdafiə xərclərinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması və sosial müdafiə proqramlarının daha geniş ixtisarı yer ala bilər.

Bu istiqamətlər Trampın 2025-ci ildə qəbul edilmiş və Böyük Gözəl Qanun kimi tanınan qanun layihəsində nəzərdə tutulan tədbirlərin davamı kimi təqdim olunur.

Ən çox diqqət çəkən seçki dairələri

Nyu-York və Nebraska mühüm mübarizə meydanlarıdır

Nümayəndələr Palatası uğrunda diqqətlə izlənilən seçki yarışlarından biri Nyu-York ştatında keçirilir.

Respublikaçı deputat Mayk Louler yenidən seçilməyə çalışır.

Onun təmsil etdiyi dairədə 2024-cü il prezident seçkilərində demokrat namizəd Kamala Harris qalib gəlmişdi.

Digər mühüm mübarizə Nebraska ştatındakı tərəddüdlü seçki dairəsində boş qalan yer uğrunda gedir.

Həmin bölgədə fermerlər və yük avtomobili sürücüləri ABŞ-nin İrana qarşı müharibəsi nəticəsində yanacaq qiymətlərinin kəskin artmasından əziyyət çəkirlər.

Pensilvaniya və Nyu-Cersidə də mübarizə gedir

Demokratların respublikaçılardan almağa çalışdıqları əsas yerlər arasında Pensilvaniya ştatındakı iki deputat mandatı da var.

Nyu-Cersi ştatındakı bir yer də Demokratlar Partiyasının əsas hədəfləri sırasındadır.

Bu dairələrdəki nəticələr Nümayəndələr Palatasında çoxluğun hansı partiyaya məxsus olmasına təsir göstərə bilər.

Seçkilərə müdaxilə ehtimalı ilə bağlı narahatlıq var

Seçkiləri hər ştat müstəqil idarə edir

ABŞ-də seçkilərin təşkili və idarə olunması 50 ştatın hər biri tərəfindən müstəqil həyata keçirilir.

Bununla belə, Donald Trampın seçki prosesinə müdaxilə etməyə cəhd göstərib-göstərməyəcəyi ilə bağlı suallar gündəmdədir.

Tramp 2020-ci ildən bəri ABŞ seçkilərində genişmiqyaslı saxtakarlıq olduğunu dəfələrlə iddia edib.

Lakin bu iddiaları təsdiqləyən sübutlar ortaya qoyulmayıb.

Mümkün hüquqi mübahisələrə hazırlıq görülür

Ştatların seçki rəsmiləri və Konqresdəki demokratlar Tramp administrasiyasının seçki prosesinə müdaxilə məqsədilə hər hansı addım atması ehtimalına qarşı hazırlaşırlar.

Belə addımların atılacağı təqdirdə onların qarşısını almaq üçün məhkəmə çəkişmələrinin başlaya biləcəyi bildirilir.

Noyabrın 3-də keçirilən aralıq seçkilərin nəticələri Konqresin hər iki palatasında çoxluğun kimə məxsus olacağını, bir sıra ştatlarda isə qubernator və qanunverici orqanların tərkibini müəyyənləşdirəcək.