ABŞ ordusu kosmosdakı silahlarını etiraf etdi
ABŞ ordusu ilk dəfə olaraq orbitdə silahlara malik olduğunu rəsmən açıqlayıb. Bu etiraf böyük dövlətlər arasında hərbi rəqabətin Yer kürəsinin hüdudlarından kənara çıxması ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.
ABŞ mətbuatında yayılan məlumata görə, Hərbi Hava Qüvvələrinin naziri Troy Mink ölkəsinin hazırda orbitdə “kosmosa nəzarət silahlarına” sahib olduğunu bildirib.
Minkin sözlərinə görə, bu vasitələr ABŞ-ın birgə hərbi qüvvələrini Vaşinqtonun rəqiblərin “düşmən fəaliyyəti” adlandırdığı mümkün addımlardan qorumaq imkanına malikdir.
Lakin ABŞ rəsmisi sözügedən silahların hansı texnologiyaya əsaslandığını, onların sayını, orbitdəki yerləşmə nöqtələrini və konkret döyüş imkanlarını açıqlamaqdan imtina edib.
Vaşinqton detalları niyə gizlədir?
Mink məlumatların məhdud saxlanılmasını hərbi çəkindirmə siyasəti ilə əlaqələndirib. Onun fikrincə, ABŞ-ın kosmosda dəqiq olaraq hansı imkanlara sahib olduğunun açıqlanması Vaşinqtonun hərbi üstünlüyünə xidmət etməz.
ABŞ rəsmisi kosmosun ölkənin hərbi və iqtisadi təhlükəsizliyi üçün mühüm strateji sahəyə çevrildiyini də vurğulayıb.
Vaşinqton kosmosda sərbəst fəaliyyət göstərmək imkanını qorumağı milli təhlükəsizlik siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab edir.
“Qızıl Günbəz” üçün kosmik sistemlər hazırlanır
ABŞ-ın açıqlaması Donald Tramp administrasiyasının “Qızıl Günbəz” raketdən müdafiə sisteminin kosmik imkanlarını genişləndirdiyi bir vaxta təsadüf edir.
Mink bildirib ki, kosmosda raketlərin qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulan sistemlərə aid müəyyən avadanlıqlar artıq buraxılışa hazır vəziyyətə gətirilib.
Bu sistemlərin əsas vəzifəsinin hücum məqsədli raketləri onların uçuşunun kosmik mərhələsində müəyyənləşdirmək və zərərsizləşdirmək olduğu bildirilir.
Kosmosda hücum imkanları da nəzərdə tutulur
ABŞ Kosmik Qüvvələri “kosmosa nəzarət” anlayışını orbital məkanda üstünlüyün əldə olunması üçün zəruri olan müdafiə və hücum fəaliyyətlərinin məcmusu kimi müəyyənləşdirir.
Bu fəaliyyət yalnız kosmosda yerləşdirilən vasitələrlə məhdudlaşmaya bilər. Peyklərin yerüstü idarəetmə məntəqələrinin sıradan çıxarılması, rabitənin pozulması və peyk sistemlərinə elektron müdaxilə də kosmik qarşıdurmanın tərkib hissəsi hesab olunur.
Orbital zərbələr isə hədəfi fiziki şəkildə məhv edən vasitələrlə yanaşı, dağıdıcı olmayan elektron və digər texnologiyalardan istifadəni də əhatə edə bilər.
Kosmosda silahlanma yarışı təhlükəsi artır
ABŞ-ın etirafı kosmik təhlükəsizlik üzrə mütəxəssislər arasında ciddi narahatlıq yaradıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, Vaşinqtonun orbitdə silahlarının olduğunu açıq şəkildə bəyan etməsi digər böyük dövlətlərin də oxşar hərbi proqramları genişləndirməsinə səbəb ola bilər.
Xüsusilə Çin və Rusiyanın ABŞ-ın addımına cavab olaraq kosmik hərbi imkanlarını daha sürətlə inkişaf etdirməsi ehtimalı diqqət mərkəzindədir.
ABŞ-ın açıqlaması əks nəticə verə bilər
Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin kosmik təhlükəsizlik üzrə mütəxəssisi Kleyton Soup hesab edir ki, Troy Minkin açıqlaması Çin və Rusiyaya qarşı nəzərdə tutulan çəkindirmə baxımından həddindən artıq qeyri-müəyyəndir.
Onun qiymətləndirməsinə görə, effektiv çəkindirmə üçün qarşı tərəf silahın hansı imkanlara malik olduğunu və ABŞ-ın hansı şəraitdə ondan istifadə edə biləcəyini müəyyən səviyyədə bilməlidir.
Kosmik təhlükəsizlik üzrə mütəxəssis Viktoriya Samson isə ABŞ-ın açıqladığı vasitənin orbitdə fəaliyyət göstərən elektron maneə sistemi ola biləcəyini ehtimal edib.
O bildirib ki, Vaşinqtonun orbitdə dağıntı və kosmik tullantı yarada biləcək fəaliyyətlərdən yayınmaq siyasəti belə ehtimalı gücləndirir.
Çin və Rusiyadan cavab addımları gələ bilər
Samson ABŞ-ın açıqlamasının çəkindirmə yaratmaq əvəzinə tamamilə əks nəticə verə biləcəyini vurğulayıb.
Əgər Çin və Rusiya da oxşar kosmik silahlara sahib olduqlarını açıqlasa və ya yeni sistemlərin hazırlanmasını sürətləndirsə, qarşılıqlı silahlanma prosesi təhlükəli mərhələyə daxil ola bilər.
Xarici Siyasət Araşdırmaları İnstitutunun tədqiqatçısı Sem Lir də ABŞ-ın rəqiblərinin bu açıqlamadan mövcud və ya gələcək kosmos əleyhinə hərbi proqramlarını əsaslandırmaq üçün istifadə edə biləcəyini bildirib.
Beləliklə, ABŞ ordusunun ilk dəfə kosmosda silahlarının olduğunu rəsmən etiraf etməsi beynəlxalq təhlükəsizlik baxımından yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Silahların konkret imkanları hələ də gizli saxlanılır. Bununla belə, Vaşinqtonun açıqlaması kosmosun kəşfiyyat və rabitə məkanından getdikcə daha açıq hərbi rəqabət meydanına çevrildiyini göstərir.
