“WhatsApp”ın bloklanması gündəmdədir
Rusiya hökuməti mesajlaşma tətbiqlərinə qarşı məhdudiyyətləri sərtləşdirmək istiqamətində növbəti addımı atmağa hazırlaşır. Yerli media orqanlarının məlumatına görə, ölkə üzrə “WhatsApp” tətbiqinə çıxışın tam şəkildə bloklanması planlaşdırılır.
“WhatsApp”ın sahibi olan Meta şirkəti bu qərarın 100 milyondan artıq istifadəçini dövlət nəzarətində olan alternativ platformaya yönəltmək məqsədi daşıdığını bəyan edib. Şirkət nümayəndələri bildiriblər ki, bu addım Rusiyada milyonlarla insanı təhlükəsiz və məxfi ünsiyyət imkanından məhrum edə bilər.
Qərar Rusiya tənzimləyici qurumlarının daha əvvəl Telegram tətbiqinə də təhlükəsizlik əsaslandırması ilə məhdudiyyət tətbiq etməsindən sonra gündəmə gəlib. Bildirilir ki, Rusiyada “Telegram” da “WhatsApp” qədər geniş istifadəçi bazasına malikdir.
Roskomnadzorun xəbərdarlıqları
Yerli qanunlara əməl tələbi
Rusiyanın rabitəyə nəzarət orqanı Roskomnadzor “WhatsApp”ı dəfələrlə yerli qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməyə çağırıb. Rəsmi qurum tətbiqin istifadəçi məlumatlarının ölkə daxilində saxlanılması ilə bağlı tələblərə riayət etmədiyini iddia edir.
Dövlət nəzarətində olan xəbər agentlikləri “WhatsApp”ın 2026-cı ilə qədər ölkədə tam bloklanmasının gözlənildiyini yazır. Rusiya rəsmiləri “Meta”nın ölkədə “ekstremist təşkilat” kimi tanınmasını əsas gətirərək sərt tədbirlərin hüquqi baxımdan əsaslandırıldığını bildirirlər.
2022-ci ildən etibarən Rusiyada Instagram və Facebook kimi “Meta”ya məxsus platformalar bloklanıb. Hazırda həmin sosial şəbəkələrə yalnız VPN vasitəsilə daxil olmaq mümkündür.
Yeni “super tətbiq”: Max
Dövlət nəzarətində platforma
Moskva rəhbərliyi vətəndaşları “Max” adlı yeni platformaya keçməyə təşviq edir. Dövlət tərəfindən hazırlanmış bu tətbiq mesajlaşma xidmətlərini dövlət xidmətləri ilə birləşdirən “super tətbiq” kimi təqdim olunur.
“Max” modeli funksional baxımdan WeChat tətbiqinə bənzədilir. Lakin onun uçdan-uca şifrələmə funksiyasının olmadığı bildirilir. Rusiya tərəfi həm “WhatsApp”, həm də “Telegram”ın istifadəçi məlumatlarını ölkə daxilində saxlamaqdan imtina etdiyini irəli sürür.
2025-ci ildən etibarən Rusiyada satılan bütün yeni cihazlarda “Max” tətbiqinin əvvəlcədən quraşdırılması məcburi olacaq. Dövlət sektorunda çalışanlar, müəllimlər və tələbələrin də bu platformadan istifadə etməsi tələb olunur.
Durovdan sərt reaksiya
“Telegram”ın qurucusu Pavel Durov hökumətin bu siyasətini tənqid edib. O bildirib ki, tətbiqlərə qarşı tətbiq olunan məhdudiyyətlər əhalini siyasi senzura və nəzarət məqsədilə dövlət platformasına yönəltməyə xidmət edir.
Durov vurğulayıb ki, vətəndaşların azadlıqlarını məhdudlaşdırmaq heç vaxt düzgün yanaşma ola bilməz. Mövcud proses isə Rusiyada rəqəmsal azadlıqlar və məlumat təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri daha da dərinləşdirir.
