Dünyaya sülh gətirəcəyini və Qərbi Asiya bölgəsindən hərbi qüvvələrini geri çəkəcəyini deyərək ikinci dəfə prezident seçilən Donald Trampın rəhbərlik etdiyi ABŞ-ın hücumçuluğu hər sahədə zirvəyə çatmış vəziyyətdədir.
Trampın rəhbərliyindəki ABŞ hücumçuluğu yalnız hərbi sahədə deyil, iqtisadi və siyasi sahələrdə də yüksək səviyyələrə çatmışdır. Bu hücumçuluq yalnız Qərbi Asiyanın müsəlman ölkələri, Rusiya və Çin üçün deyil, həmçinin Avropa müttəfiqləri üçün də keçərlidir. Tramp, ikinci dəfə Ağ Evə qalxdıqdan sonra, “ABŞ-ı yenidən böyük edəcəyəm” şüarını özünə prinsip olaraq seçdi və demək olar ki, hər çıxışında bu şüarı istifadə etdi. Trampın “YENİDƏN” deməsinin arxasında böyük bir həqiqət var. Çünki ABŞ-ın çöküşdə olduğunu ən yaxşı Tramp bilir və ölkəsini çöküşdən xilas edəcəyini iddia edir. Və ölkəsini çöküşdən xilas etmək üçün hücumçuluq siyasətini seçmişdir.
İqtisadi Hücumçuluq
ABŞ iqtisadi cəhətdən böyük bir çöküşün astanasındadır. Dövlətin borcu hal-hazırda təxminən 38,6 trilyon dollar təşkil edir və bu, ölkənin illik iqtisadi istehsalının (ÜDM) %122-ni təşkil edir. Bu borc hər üç ayda bir təxminən 1 trilyon dollar artır. Bu borcun böyük hissəsi xarici sərmayədarların, xüsusilə Yaponiyanın, İngiltərənin və Çinin əlindədir. ABŞ Prezidenti Tramp, bu borc səbəbilə ilk hücumunu Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) sədri Jerome Powell-a etdi, lakin Powell Trampın istədiyi faiz endiriminə getmədiyi kimi, müqavimət göstərməyə davam edir. Bu iki şəxs arasındakı qarşıdurma qarşılıqlı təhqirlərlə davam edir.
Başqa bir iqtisadi addım olaraq Tramp, gömrük tariflərini artırdı. Başda ən böyük rəqibi Çin olmaqla, 90-dan çox ölkədən edilən idxalata yeni gömrük vergiləri tətbiq etdi. Bu, Çinlə bir vergi müharibəsinə çevrildi. Başlanğıcda hər iki ölkə bir-birinin mallarına %100-dən artıq gömrük vergisi tətbiq etmək hədəsi vermişdi, lakin daha sonra bir atəşkəs əldə edildi. Əlaqələrinin yaxşı olduğu başlıca Avropa ölkələrinə, Tramp, %15-dən başlayıb %50-yə qədər artan əlavə vergi tətbiq etdi. Avropa ölkələrinin buna qarşılıq verməsi dünya ticarətində balansları dəyişdirdi.
Tramp, həmçinin Rusiya’ya sanksiya tətbiq etməyi və İranla ticarət edən ölkələrə əlavə vergilər gətirməyi də gündəmə gətirdi. Başqa bir addım olaraq BRIKS ölkələrinin öz valyutaları ilə ticarət etməsi və ortaq valyuta yaratmaq cəhdlərinə qarşı sanksiyalar tətbiq etdi. Bu addım, dolların dəyərini endirməyi və ABŞ-ın xarici borcunun dəyərsizləşməsini məqsəd qoyur.
Siyasi Hücumçuluq
Trampın ölkəsini çöküşdən xilas etmək üçün izlədiği digər hücumçuluq metodu isə müstəqil ölkə və bölgələri özünə bağlamaqdır. Çılğın açıqlamaları ilə “51-ci əyalət Kanada, 52-ci əyalət Qrenlandiya, 53-cü əyalət Panama” deyərək bu torpaqları ABŞ-a qatmağa çalışır. Başda bu ölkələr olmaqla, Avropa dostlarının qarşı çıxmasına əhəmiyyət verməyən Tramp, bütün dünyanın etiraz etməsinə baxmayaraq, Kanada, Danimarkaya bağlı Qrenlandiyanı və Panama Kanalını ABŞ-a bağlanması lazım olduğunu müdafiə edir. Lakin bu istəklərinin arxasında ABŞ-ı çöküşdən xilas edəcək və gələcəkdə böyük əhəmiyyətə sahib olan dəyərli mədənlərin bu torpaqlarda olması həqiqəti durur.
Tramp bir addım daha irəliləyərək Venesuela əməliyyatı həyata keçirdi. Venesuela Prezidenti Maduro və həyat yoldaşına qarşı həyata keçirdiyi əməliyyatda, müstəqil bir ölkənin prezidentini hərbi əməliyyatla qaçıraraq ABŞ-a gətirib, New York küçələrində gəzdirdi və dünyaya gözdağı verdi. Maduro’nun ABŞ-a suçlu kimi gətirilməsinin ardından Tramp, ABŞ-ın Venesuelanın neftinə əl qoyduğunu və Venesueladakı dəyərli yeraltı mədənlərin ABŞ üçün həyati olduğunu açıqladı. Bu hadisədə Tramp hər şeyi açıqca söylədi. ABŞ-ı yenidən böyük etmək üçün yenidən müstəmləkəçilik siyasətini həyata keçirmişdi və Monro Doktrininin tətbiq olunduğunu başda Avropa olmaqla, bütün dünyaya bəyan etdi.
Hərbi Hücumçuluq
Tramp vəzifəyə gəldiyi andan etibarən NATO üzvlərindən müdafiə xərclərini, ümumi daxili məhsulun (ÜDM) %2-dən %5-ə çıxarmalarını tələb etdi. Bu, NATO daxilində gərginliklərə səbəb olsa da, Trampın qarşısında dayanmayan NATO ölkələri bunu qəbul etmək məcburiyyətində qaldı. Bu, ABŞ-ın müttəfiqlərindən zorla pul alacağı anlamına gəlir.
“Döyüşləri bitirəcəyəm” deyən Tramp, Ukrayna Prezidenti Zelenskiy’i Ağ Evdə hər kəsin gözü qarşısında təhqir edərək və təhdid edərək dəyərli mədənlər mövzusunda razılaşma imzalatdı. Bu, ABŞ-ın Rusiya ilə mübarizədə etdiyi bütün xərclərin qarşılığını alacağı mənasına gəlir.
Tramp, “Qəzzəyə sülh gətirəcəyəm” deyərək İsrailə sınırsız hərbi dəstəyin bedəlini, qurduğu sözdəki sülh gücünə üzv olan ölkələrə 1 trilyon dollar ödəmə məcburiyyəti qoyaraq qazandı.
İran və Çökməkdə Olan ABŞ
Tramp, İranla bağlı izlədiği siyasətin, çöküşdə olan bir ölkəni düzəltmək üçün vacib bir addım olduğunu vurğulayır. Trampın bölgə ölkələrini İran vasitəsilə qorxudarak satdığı hərbi avadanlıqlar və etdiyi anlaşmalar, trilyon dollarlarla ölçülür. Bir tərəfdən bölgə ölkələrinə qorxu salarkən, digər tərəfdən müharibə riskini istifadə edərək daxili siyasətini sıxışdırır. Çökməkdə olan bir ölkədə daxili səsləri susdurmağın ən yaxşı yolu müharibə kartını istifadə etməkdir. Tramp, İranla bir müharibə ehtimalını və bunun yaratdığı psixoloji təzyiqi ən yaxşı şəkildə tətbiq edir.
Bütün bu inkişafları nəzərə aldıqda, Trampın ABŞ-ı çöküşdən xilas etmək üçün yenidən böyük bir Amerika qurmaq məqsədiylə yenidən müstəmləkəçilik siyasətini tətbiq etdiyini söyləyə bilərik. Çökməkdən xilas olmaq üçün SAVAŞ…
