Kritik məlumat 28 avqustda daxil olub
ABŞ-da 11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarından əvvəl kəşfiyyat qurumlarının əlində olan məlumatları niyə düzgün əlaqələndirə bilmədiyi yenidən müzakirə mövzusuna çevrilib.
Amerika mediasında gündəmə gətirilən məlumatlara görə, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin Terrorla Mübarizə Mərkəzi 28 avqust 2001-ci ildə insan mənbəli kəşfiyyat hesabatı alıb.
Həmin hesabatda “Muxtar” ləqəbindən istifadə edən şəxsin Xalid Şeyx Məhəmməd olduğu bildirilirdi. O, sonradan 11 sentyabr terror hücumlarının əsas təşkilatçılarından biri kimi tanınıb.
Məlumatın ən diqqətçəkən tərəfi onun tarixidir: hesabat ABŞ-a qarşı hücumlardan cəmi 13 gün əvvəl kəşfiyyat qurumuna çatmışdı.
Əvvəlki məlumatlarla əlaqə yaradılmadı
2021-ci ildə dərc edilmiş təhlilə əsasən, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi 28 avqustda əldə etdiyi məlumatı həmin ilin yaz və yay aylarında “Muxtar” ləqəbli şəxs haqqında toplanmış digər kəşfiyyat məlumatları ilə əlaqələndirə bilməyib.
Beləliklə, ayrı-ayrı vaxtlarda əldə olunan mühüm məlumatlar eyni şəxsi və mümkün terror şəbəkəsini göstərsə də, hücumlardan əvvəl vahid mənzərə formalaşdırılmayıb.
11 Sentyabr Komissiyasının rəsmi hesabatında da ABŞ kəşfiyyat sistemindəki bu çatışmazlığa diqqət çəkilib.
Komissiya: Məlumatlar birləşdirilə bilmədi
11 Sentyabr Komissiyasının qiymətləndirməsinə görə, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi Xalid Şeyx Məhəmmədin Əl-Qaidənin mühüm fiqurlarından biri olmasına kifayət qədər diqqət yetirməyib.
Eyni zamanda onun “Muxtar” ləqəbindən istifadə etməsi barədə məlumat digər şəxslərlə bağlı mövcud kəşfiyyat məlumatları ilə vaxtında əlaqələndirilməyib.
Komissiyanın araşdırmasında xüsusilə Ramzi bin əş-Şibh və Zakarias Mussaui ilə bağlı məlumatların əhəmiyyətinə diqqət çəkilib.
Bin Laden bölməsinə məlumat göndərilmişdi
28 avqust 2001-ci ildə Usama bin Ladenlə bağlı araşdırmaları aparan Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi bölməsinə göndərilən məlumatda Xalid Şeyx Məhəmmədin “Muxtar” ləqəbindən istifadə etdiyi göstərilmişdi.
Lakin bu məlumat yaz aylarında həmin ləqəblə bağlı hazırlanmış əvvəlki hesabatlarla birləşdirilməyib.
Nəticədə kəşfiyyat qurumunun müxtəlif bölmələrində mövcud olan məlumatlar vahid şəkildə təhlil edilməyib və mümkün əlaqələr hücumlardan əvvəl müəyyənləşdirilməyib.
Hücumlardan sonra əlaqə üzə çıxdı
11 sentyabr terror hücumlarından sonra Almaniya kəşfiyyatından əldə edilən məlumatlar hadisələrin başqa bir mühüm tərəfini ortaya çıxarıb.
Məlum olub ki, “Muxtar” kimi tanınan Xalid Şeyx Məhəmməd Əl-Qaidə üzvü Ramzi bin əş-Şibhin istifadə etdiyi telefon vasitəsilə əlaqə saxlayıb.
Bu məlumat daha əvvəl bir-birindən ayrı görünən kəşfiyyat parçaları arasında əlaqənin qurulmasına imkan verib.
Problem isə həmin əlaqənin yalnız terror hücumlarından sonra müəyyənləşdirilməsi olub.
“Əldən verilmiş əməliyyat fürsəti”
11 Sentyabr Komissiyası Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin Xalid Şeyx Məhəmmədi “Muxtar” ləqəbi ilə əlaqələndirən məlumatı digər kəşfiyyat materialları ilə birləşdirə bilməməsini hücumlardan əvvəl əldən verilmiş əməliyyat imkanlarından biri kimi qiymətləndirib.
Komissiyanın qənaətinə görə, avqust ayında əldə edilmiş məlumat Ramzi bin əş-Şibh və Zakarias Mussaui ilə bağlı mövcud məlumatlarla birlikdə təhlil edilsəydi, terror şəbəkəsinin əlaqələrinin daha aydın şəkildə üzə çıxması mümkün ola bilərdi.
Bunun hücumların qarşısını mütləq alacağı barədə qəti nəticə isə təqdim edilmir.
2001-ci ilin yayında təhlükə xəbərdarlıqları artmışdı
Komissiyanın araşdırmasına əsasən, 2001-ci ilin yayında ABŞ kəşfiyyat sistemi terror təhlükəsinin yüksəldiyinə dair çoxsaylı xəbərdarlıqlar alırdı.
Müxtəlif qurum və bölmələrdə ayrı-ayrı şəxslər, əlaqələr və mümkün hücum planları haqqında məlumatlar mövcud idi.
Lakin müxtəlif strukturlardakı əməkdaşlar öz əllərində olan konkret məlumatlarla yüksək səviyyəli rəsmilərə təqdim edilən ümumi terror təhlükəsi xəbərdarlıqları arasında lazımi əlaqəni qura bilməyiblər.
13 gün əvvəl gələn məlumat yenidən gündəmdə
11 sentyabr hücumlarından cəmi 13 gün əvvəl daxil olan məlumat bu səbəbdən ABŞ kəşfiyyat tarixində diqqətçəkən məqamlardan biri kimi yenidən gündəmə gətirilib.
Sonrakı araşdırmalar göstərib ki, problem yalnız məlumat çatışmazlığı olmayıb. Əsas çatışmazlıqlardan biri müxtəlif mənbələrdən gələn məlumatların vaxtında müqayisə edilməməsi və aralarındakı əlaqələrin müəyyənləşdirilməməsi olub.
11 Sentyabr Komissiyasının qiymətləndirməsi də məhz bu məqama diqqət çəkir: ABŞ kəşfiyyatının əlində təhlükənin ayrı-ayrı hissələrini göstərən məlumatlar vardı, lakin hücumlardan əvvəl həmin hissələri vahid mənzərədə birləşdirmək mümkün olmadı.
