Danışıqlarda çıxılmaz vəziyyət
Ümumdünya Ticarət Təşkilatında (ÜTT) aparılan islahat danışıqları Kamerunda son gününə daxil olsa da, tərəflər arasında ciddi fikir ayrılığı səbəbilə hər hansı irəliləyiş əldə olunmayıb. Diplomatların sözlərinə görə, əsas mübahisə elektron ticarətə tətbiq olunan gömrük rüsumlarının dayandırılması ilə bağlıdır.
Nazirlər səviyyəsində intensiv müzakirələr aparılsa da, ABŞ və Hindistan arasında mövcud olan dərin uçurum hələ də aradan qaldırılmayıb.
Elektron ticarət üzrə əsas mübahisə
Hazırkı müzakirələrdə əsas mövzu elektron ticarət əməliyyatlarına tətbiq edilən gömrük rüsumlarının müvəqqəti dayandırılmasının uzadılmasıdır. Bu məsələ təşkilatın effektivliyinin sınağı kimi qiymətləndirilir.
Hindistan bu moratoriumun yalnız iki il müddətinə uzadılmasına razı olduğunu bildirib. ABŞ isə müvəqqəti uzadılma ilə maraqlanmadığını, yalnız daimi qərarın qəbulunu istədiyini açıqlayıb.
ABŞ-ın mövqeyi və kompromis ehtimalları
ABŞ-ın ticarət nümayəndəsi Ceymison Qrir bildirib ki, Vaşinqton üçün əsas prioritet uzunmüddətli və ya daimi razılaşmadır. Diplomatların sözlərinə görə, ABŞ tərəfi 5–10 il müddətində uzadılmanı da “daimi həll yolu” kimi nəzərdən keçirə bilər.
Lakin ÜTT üzvləri arasında iki ildən artıq müddət üçün konsensusun əldə olunması ehtimalı olduqca aşağı qiymətləndirilir.
Təşkilatın gələcəyi sual altındadır
ABŞ-ın ÜTT-dəki səfiri Cozef Barloon bildirib ki, moratoriumun daimi uzadılması Vaşinqtonun təşkilatda aktiv iştirakını davam etdirməsi üçün vacibdir.
Bu müzakirələr eyni zamanda ÜTT qaydalarının yenidən formalaşdırılması prosesinin bir hissəsidir. Buraya subsidiyaların daha şəffaf tətbiqi, qərarvermə mexanizmlərinin sadələşdirilməsi və “ən çox himayə olunan ölkə” prinsipinin yenidən nəzərdən keçirilməsi daxildir.
Hindistan əsas maneə kimi çıxış edir
Hindistan isə Qərb ölkələrinin təşəbbüslərinə ehtiyatla yanaşır və bəzi razılaşmaların inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün risk yarada biləcəyini bildirir. Yeni Dehli bu cür təşəbbüslərin qlobal ticarət sisteminin parçalanmasına səbəb ola biləcəyini vurğulayır.
Qlobal ticarət sistemində qarşıdurma
Mövcud vəziyyət qlobal ticarət sistemində daha geniş qarşıdurmanın göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Qərb ölkələri rəqəmsal iqtisadiyyatda üstünlüyünü qorumağa çalışdığı halda, inkişaf edən ölkələr iqtisadi suverenliklərini müdafiə etməyə çalışır.
Ekspertlər hesab edir ki, bu ziddiyyətlər ÜTT-nin gələcək rolunu və effektivliyini müəyyən edəcək əsas faktor olacaq.
