Üç ölkə arasında yeni müdafiə əməkdaşlığı
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Səudiyyə Ərəbistanına işgüzar səfəri çərçivəsində Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi” imzalanıb.
Bildirilib ki, uzunmüddətli diplomatik danışıqların nəticəsi olan sənəd üç ölkənin müdafiə imkanlarının əlaqələndirilməsini, regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsini və beynəlxalq sülhə töhfə verilməsini hədəfləyir.
Kollektiv müdafiə prinsipi əsas götürülür
Sazişin əsas müddəalarından biri kollektiv çəkindirmə mexanizminin gücləndirilməsidir.
Sənədə əsasən, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin 51-ci maddəsində nəzərdə tutulan özünümüdafiə hüququ əsas götürülür. Razılaşmaya görə, iştirakçı üç dövlətdən hər hansı birinə qarşı həyata keçirilən silahlı hücum bütün tərəflərə qarşı edilmiş hücum kimi qiymətləndiriləcək.
Bəyanatda vurğulanır ki, saziş müdafiə xarakteri daşıyır, hər hansı ölkəyə qarşı yönəlməyib və mövcud dialoq mexanizmlərini qorumaqla ortaq təhlükəsizlik anlayışını gücləndirməyi nəzərdə tutur.
Müdafiə sənayesi və terrorla mübarizə sahəsində əməkdaşlıq
Strateji inteqrasiya planlaşdırılır
Saziş yalnız hərbi əməkdaşlığı deyil, həm də müdafiə sənayesində dərin strateji tərəfdaşlığın qurulmasını əhatə edir.
Tərəflər silahlı qüvvələrin birgə fəaliyyət imkanlarının artırılması, texnoloji əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regional sabitliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində birgə fəaliyyət göstərəcəklər.
Sənəddə “Terrorsuz region” hədəfinin də əsas prioritetlərdən biri olduğu qeyd edilir. Eyni zamanda vurğulanır ki, yaradılan əməkdaşlıq mexanizmi hərbi blok və ya hansısa dövlətə qarşı yönəlmiş təşəbbüs deyil, bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsinə xidmət edir.
NATO öhdəliklərinə alternativ deyil
Rəsmi məlumatda bildirilir ki, “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi” Türkiyənin NATO üzvlüyünə və digər beynəlxalq öhdəliklərinə alternativ hesab edilmir.
Əksinə, sənədin mövcud təhlükəsizlik mexanizmlərini tamamlayan əlavə əməkdaşlıq platforması kimi nəzərdə tutulduğu vurğulanır.
Saziş çərçivəsində qlobal dəniz ticarət marşrutlarının təhlükəsizliyinin artırılması, enerji təchizatının dayanıqlığının möhkəmləndirilməsi, ixrac imkanlarının genişləndirilməsi və iqtisadi sabitliyin dəstəklənməsi də əsas məqsədlər sırasında göstərilir.
Hərbi qərarlar milli səlahiyyətdə qalacaq
Sənəddə xüsusi olaraq qeyd olunur ki, saziş Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin bütün regional böhranlara avtomatik şəkildə cəlb ediləcəyi anlamına gəlmir.
Hərbi qüvvələrin istifadəsi və əməliyyatlarla bağlı qərarlar bundan sonra da Türkiyə Respublikasının Konstitusiyasına və milli qərarvermə mexanizmlərinə uyğun şəkildə qəbul ediləcək.
Tarixi və mənəvi bağlara diqqət çəkilib
Birgə bəyanatda Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasındakı münasibətlərin yalnız dövlət maraqları ilə məhdudlaşmadığı, ortaq tarix, dini-mədəni dəyərlər və qarşılıqlı həmrəylik üzərində qurulduğu vurğulanıb.
Sənəddə qeyd edilir ki, Anadolu, Hicaz, İslamabad və Ər-Riyadı birləşdirən qardaşlıq əlaqələri bu əməkdaşlığın əsasını təşkil edir və imzalanan saziş həmin tarixi münasibətlərin müasir dövrdə strateji ifadəsi kimi qiymətləndirilir.
