Hörmüz boğazında naviqasiya hələ də risklidir
Britaniyanın nüfuzlu “The Guardian” qəzeti ABŞ prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazında təhlükəsiz enerji daşımalarının təmin ediləcəyi barədə verdiyi vədin faktiki olaraq reallaşmadığını yazıb. Qəzetin məlumatına görə, İran ətrafında davam edən müharibə şəraiti bu strateji su yolunda gəmi hərəkətini ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.
Nəşrin qeyd etdiyinə görə, Tramp bu boğazın təhlükəsiz olduğunu iddia etsə də və dünya bazarlarına enerjinin “sərbəst axınının təmin ediləcəyini” bildirsə də, real vəziyyət fərqlidir. Məlumatlara əsasən, İran və ya Rusiya ilə əlaqəsi olmayan cəmi iki gəmi bu marşrutdan keçməyə cəsarət edib.
Gəmilər təhlükəsizlik səbəbilə siqnallarını söndürür
Qəzet yazır ki, həmin gəmilərdən biri boğaza yaxınlaşarkən öz avtomatik identifikasiya və ötürücü sistemini söndürüb. Daha sonra Hindistan sahillərinə yaxın ərazidə yenidən siqnal verməyə başlayıb. Bu addımın mümkün risklərdən qaçmaq məqsədi ilə atıldığı ehtimal edilir.
Digər gəmi isə Çin ekipajına məxsus olduğu bildirilən və Liberiya bayrağı altında üzən ticarət gəmisi kimi təqdim olunub.
Trampın 20 milyard dollarlıq planı
Xatırladılır ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında gəmiçilik fəaliyyətini bərpa etmək məqsədilə 20 milyard dollar dəyərində yenidən sığorta proqramı təqdim etmişdi. Bu təşəbbüsün məqsədi gəmi sahiblərini bölgədən keçməyə təşviq etmək idi.
Bununla yanaşı, Tramp gəmi sahiblərini müharibə zonasından keçərkən “bir qədər cəsarət göstərməyə” çağırmışdı. Lakin son məlumatlar göstərir ki, bu çağırışlar gözlənilən təsiri yaratmayıb.
Boğazdan keçən gəmilərin sayı kəskin azalıb
Gəmiçilik qeydlərinə əsasən, Trampın açıqlamasından sonra Hörmüz boğazından yalnız məhdud sayda tanker və yük gəmisi keçib. Bu gəmilər də riskləri azaltmaq üçün müxtəlif təhlükəsizlik tədbirlərindən istifadə edib.
Məlumatlara görə, həftəsonu ərzində Fars körfəzinə daxil olan və ya oradan çıxan cəmi səkkiz gəmi qeydə alınıb. “The Guardian” yazır ki, onların demək olar ki, hamısı İran və ya Rusiya ilə əlaqəli olub.
İran rəsmiləri: Boğaz müharibə səbəbilə bağlıdır
Bu məsələyə münasibət bildirən İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricani bildirib ki, ABŞ və “İsrail” tərəfindən bölgədə alovlandırılan müharibə şəraitində Hörmüz boğazında real təhlükəsizlikdən danışmaq mümkün deyil.
İran rəsmiləri iddia edirlər ki, Tehran boğazı bağlamayıb. Onların sözlərinə görə, bölgədə yaranmış müharibə şəraiti və təhlükəsizlik riskləri səbəbindən gəmilər bu marşrutdan istifadə etməyə cəsarət etmir.
Qlobal enerji bazarına ciddi təsir
Müharibə nəticəsində beynəlxalq ticarət və iqtisadi fəaliyyətlərdə də ciddi pozuntular yaranıb. Analitik şirkət “Kpler” və onun idarə etdiyi “MarineTraffic” platformasının məlumatına görə, bölgədə neft tankerlərinin hərəkəti təxminən 90 faiz azalıb.
Bu vəziyyət qlobal enerji bazarına da təsir göstərib. Neftin qiyməti 115 dolları keçib və bəzi ölkələr istehsalın azaldılması istiqamətində addımlar atmağa başlayıb.
Qeyd edək ki, normal şəraitdə Hörmüz boğazından dünya üzrə daşınan neftin və mayeləşdirilmiş təbii qazın təxminən 20 faizi keçir. Bu səbəbdən boğazın fəaliyyəti qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
