ABŞ-ın şərtli kompensasiya siyasəti
ABŞ-ın nüfuzlu “Politico” nəşri yazır ki, prezident Donald Tramp administrasiyası Venesuelada müsadirə edilmiş aktivlərinə görə ABŞ neft şirkətlərinə kompensasiya ödənilməsini bu şirkətlərin ölkəyə qısa müddətdə qayıdaraq neft sektorunun bərpasına sərmayə yatırması şərti ilə əlaqələndirib. Məlumata görə, Ağ Ev bu mövzuda neft şirkətlərinə xüsusi və sərt məzmunlu mesaj göndərib.
Ağ Evin neft şirkətlərinə mesajı
Hesabata əsasən, son həftələrdə Ağ Ev rəsmiləri neft şirkətlərinin rəhbərlərinə bildiriblər ki, Karakas tərəfindən müsadirə olunmuş qazma qurğuları, boru kəmərləri və digər əmlaka görə kompensasiya almaq üçün Venesuelanın çökmüş neft infrastrukturunun yenidən qurulmasına birbaşa və genişmiqyaslı sərmayə qoyulmalıdır. Məqsəd xam neft hasilatının bərpası və ölkənin enerji sektorunun dirçəldilməsidir.
Siyasi qeyri-müəyyənlik və iqtisadi risklər
ABŞ neft şirkətləri uzun illərdir Venesuelada onlardan alınmış aktivlərin geri qaytarılmasına çalışır. Tramp administrasiyası bu məqsədə çatmaq üçün dəstək vəd etsə də, bunu öz şərtləri çərçivəsində təklif edir. Bu yanaşma ABŞ-ın hərbi əməliyyatından və Venesuela prezidenti Nikolas Maduronun qaçırılması ilə nəticələndiyi iddia olunan prosesdən sonra gündəmə gəlib. Hadisələr ölkənin neft infrastrukturunun gələcəyi ilə bağlı sualları daha da artırıb.
Sektor nümayəndələrinin narahatlıqları
“Politico”ya danışan enerji sektoru nümayəndələri bildiriblər ki, hakimiyyətin gələcək forması ilə bağlı aydınlığın olmaması neft yataqlarının bərpasını son dərəcə çətinləşdirir. Mənbələrdən biri administrasiyanın mesajını belə ifadə edib: “Əgər oyuna girmək və pullarınızı geri almaq istəyirsinizsə, ölkəyə daxil olmalısınız”.
İnvestisiya miqyası və çətinliklər
Təklifin təxminən on gün əvvəl gündəmə gəldiyi bildirilsə də, infrastrukturun ciddi şəkildə köhnəlməsi tələb olunan investisiyanın həcmini müəyyənləşdirməyi belə çətinləşdirir. Tramp televiziya çıxışında ABŞ-ın iri neft şirkətlərinin Venesuelaya milyardlarla dollar sərmayə yatıracağını gözlədiyini deyib.
Tarixi kontekst
Venesuela təxminən 50 il əvvəl neft sektorunu milliləşdirib, 20 il öncə isə Uqo Çaves dövründə müsadirələr genişləndirilib. Dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarından birinə malik olmasına baxmayaraq, ölkənin infrastrukturu uzunmüddətli zəif idarəetmə və investisiya çatışmazlığı səbəbindən tənəzzülə uğrayıb.
Neft bazarı və gələcək suallar
Enerji analitikləri Venesuelada Madurodan sonrakı dövrün hələ də çoxsaylı suallarla dolu olduğunu bildirirlər. İşçilərin və avadanlıqların təhlükəsizliyi, ödəniş mexanizmləri, neft qiymətlərinin iqtisadi cəlbediciliyi və Venesuelanın OPEC-dəki statusu əsas narahatlıqlar sırasındadır. Hazırda ABŞ neftinin bir bareli 57 dollara düşərək son illərin ən aşağı səviyyəsinə enib.
PDVSA ilə bağlı mövqe
Müzakirələrdə Venesuelanın milli neft şirkəti PDVSA-nın taleyi də gündəmə gəlib. Mənbələr bildiriblər ki, şirkətin özəlləşdirilməsi planlaşdırılmır, yalnız rəhbərliyin köklü şəkildə yenilənməsi nəzərdə tutulur.
Hərbi gərginlik fonunda
Şənbə günü ABŞ-ın Karakasda limanlara, hava limanlarına və hərbi bazalara hücum etdiyi, Maduronun və həyat yoldaşının saxlanılaraq Nyu-Yorka aparıldığı bildirilib. Bu hadisələr ölkədəki siyasi və iqtisadi qeyri-müəyyənliyi daha da dərinləşdirib.
