ABŞ-ın mövqeyi: status-kvonun qorunması
ABŞ Dövlət Departamenti cümə axşamı yaydığı bəyanatda Çinin Tayvan yaxınlığında keçirdiyi hərbi manevrləri kəskin tənqid edib. Rəsmi Vaşinqtonun mövqeyinə görə, bu cür fəaliyyətlər regionda mövcud olan gərginliyi daha da artırır və sabitliyə zərbə vurur. Bəyanatda ABŞ-ın Tayvan boğazında sülh və sabitliyin qorunmasını dəstəklədiyi xüsusi vurğulanıb.
“Bir tərəfli dəyişikliklərə qarşıyıq”
Dövlət Departamenti qeyd edib ki, Vaşinqton mövcud status-kvonun birtərəfli qaydada dəyişdirilməsinə qarşıdır. ABŞ rəsmiləri istər güc tətbiqi, istərsə də siyasi və ya hərbi təzyiq yolu ilə atılan addımların qəbuledilməz olduğunu bildiriblər. Bəyanatda Çin hökumətinə “özünü təmkinli aparmaq” çağırışı da yer alıb.
Pekinə çağırış: hərbi təzyiq dayandırılsın
Vaşinqton Çin rəhbərliyini Tayvana qarşı hərbi təzyiqi dayandırmağa və dialoq yolunu seçməyə səsləyib. ABŞ tərəfi hesab edir ki, yalnız “mənalı və konstruktiv dialoq” regionda eskalasiyanın qarşısını ala və uzunmüddətli sabitliyə töhfə verə bilər.
Regional sabitlik prioritetdir
ABŞ rəsmilərinin fikrincə, Tayvan boğazında hər hansı gərginliyin artması təkcə Çin və Tayvan üçün deyil, bütövlükdə Asiya–Sakit okean regionu üçün ciddi risklər yaradır. Buna görə də Vaşinqton müttəfiqləri ilə birlikdə mövcud vəziyyətin qorunmasına yönəlmiş siyasətini davam etdirəcəyini açıqlayıb.
Çinin hərbi təlimləri: “Ədalət Missiyası 2025”
Çin Xalq Azadlıq Ordusu bu həftənin əvvəlində Tayvan ətrafında “Ədalət Missiyası 2025” adlı genişmiqyaslı hərbi təlimlərə start verib. Bazar ertəsi və çərşənbə axşamı keçirilən manevrlər canlı döyüş sursatlarından istifadə edilməklə icra olunub.
Dəniz, hava və raket qüvvələri cəlb edilib
Təlimlərdə Çin donanması, hava qüvvələri, raket qüvvələri və sahil mühafizəsi bölmələri iştirak edib. Ssenariyə əsasən, ada ətrafının mühasirəyə alınması və mümkün hərbi əməliyyatların icrası məşq olunub. Bu isə regionda narahatlıqları daha da artırıb.
Silah satışı və artan qarşıdurma
Çinin hərbi təlimləri ABŞ-ın Tayvana yeni silah satışı paketini elan etməsindən bir neçə gün sonra baş tutub. Sözügedən paketinin dəyəri 11,1 milyard ABŞ dolları təşkil edir. Pekin bu qərara kəskin etiraz edərək Tayvanı öz ərazisinin ayrılmaz hissəsi hesab etdiyini bir daha bəyan edib və adanın “birləşdirilməsi” üçün güc tətbiqini istisna etmədiyini bildirib.
Gərginlik yeni mərhələyə keçir
Müşahidəçilər hesab edirlər ki, qarşılıqlı addımlar Çin–ABŞ münasibətlərində və Tayvan məsələsində gərginliyi yeni mərhələyə daşıyır. ABŞ isə mövqeyində dəyişiklik olmadığını, regionda sülh və sabitliyin qorunmasının əsas prioritet olaraq qaldığını vurğulayır.
