Riyad yeni regional təhlükəsizlik modelini müzakirə edir
Financial Times qəzetinin məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı region ölkələri ilə İran arasında “hücum etməmək sazişi” imzalanması ideyasını müzakirə edir.
Diplomatik mənbələr bildiriblər ki, məsələ ABŞ-İsrailin İrana qarşı müharibəsindən sonra yaranan regional gərginliyin idarə olunması çərçivəsində gündəmə gəlib.
“Helsinki modeli” nümunə kimi göstərilir
Qərbli diplomatların sözlərinə görə, Riyad 1970-ci illərdə Avropada soyuq müharibə dövründə gərginliyi azaltmağa kömək edən “Helsinki Sazişi” modelinə maraq göstərir.
Müzakirə olunan variantlardan biri region dövlətləri ilə İran arasında qarşılıqlı hücum etməmək öhdəliyinin yaradılmasıdır.
Körfəz ölkələri İranla bağlı narahatdır
Diplomatlar qeyd ediblər ki, Körfəz ölkələri müharibənin başlanmasından sonra “yaralı və daha sərt mövqe tutan İran” ehtimalından ciddi narahatlıq keçirirlər.
Bununla yanaşı, ABŞ-ın bölgədə hərbi mövcudluğunu azaltması da ərəb ölkələrini yeni təhlükəsizlik mexanizmləri axtarmağa sövq edir.
Ərəb və islam ölkələrində yeni yaxınlaşma
Mənbələr bildiriblər ki, son müharibə ərəb və islam ölkələrində regional ittifaqlar və təhlükəsizlik sistemi barədə düşüncələri dəyişdirib.
Avropa paytaxtlarının və Avropa İttifaqına bağlı qurumların da Səudiyyənin təşəbbüsünü dəstəklədiyi qeyd olunur.
Bir ərəb diplomat qəzetə bildirib ki, “Helsinki modeli”nə bənzər hücum etməmək sazişi həm ərəb və islam ölkələri, həm də İran tərəfindən müsbət qarşılana bilər.
BƏƏ və Səudiyyə arasında fikir ayrılığı
Diplomatlar regionda İran məsələsinə yanaşmada Səudiyyə Ərəbistanı ilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında fərqlərin olduğunu da qeyd ediblər.
Məlumata görə, BƏƏ müharibə dövründə İrana qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirib və ərəb institutlarının Tehrana qarşı kifayət qədər sərt davranmadığını düşünür.
BƏƏ-nin İsraillə münasibətləri gücləndirmək niyyətində olduğu və belə bir regional sazişə qoşulmağa həvəsli görünmədiyi bildirilir.
Pakistan vasitəçilik rolunda görünür
Səudiyyə Ərəbistanı və bəzi Körfəz ölkələrinin ABŞ ilə İran arasında müharibəni dayandırmaq üçün Pakistan-ın vasitəçilik təşəbbüslərini dəstəklədiyi qeyd olunur.
Diplomatik mənbələr həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan, Türkiyə və Misir arasında son dövrdə yaxınlaşmanın artdığını bildiriblər.
Onların fikrincə, müharibədən sonrakı mərhələdə bu ölkələr arasında müdafiə, siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq daha da güclənə bilər.
