Suriya ərazi sularında enerji əməkdaşlığı
Bu gün Suriyanın ərazi sularında neft və qaz kəşfiyyatı məqsədilə Suriya, ABŞ və Qətər tərəfləri arasında anlaşma sənədi imzalanıb. Memorandum Suriyanın dövlət neft şirkəti ilə ABŞ-ın enerji nəhəngi Chevron və Qətərin Power International Holding şirkəti arasında bağlanıb.
Razılaşma Suriya üçün uzun illər davam edən müharibə, sanksiyalar və iqtisadi böhrandan sonra enerji sektorunda ilk iri beynəlxalq addımlardan biri kimi təqdim olunur.
ABŞ nümayəndəsi: “Transformasiyaedici mərhələ”
Suriya üzrə ABŞ xüsusi nümayəndəsi Thomas Barrack memorandumun imzalanması zamanı bildirib ki, bu tərəfdaşlıq Suriyanın bərpası baxımından “transformasiyaedici” rol oynaya bilər. Onun sözlərinə görə, enerji sektoruna yatırımlar ölkənin iqtisadi dirçəlişi üçün yeni imkanlar açır.
Barrack vurğulayıb ki, Chevron ABŞ siyasətinin hərəkət etdiyi istiqamətlərdə fəaliyyət göstərən aparıcı şirkətlərdən biridir və bu investisiya Suriyada məşğulluğun artmasına, sosial-iqtisadi şəraitin yaxşılaşmasına töhfə verə bilər.
Siyasi rəhbərlik və bərpa mesajları
ABŞ nümayəndəsi çıxışında Suriyanın hazırkı prezidenti Əhməd əl-Şaraanın roluna da toxunub. O bildirib ki, siyasi rəhbərlik ölkənin bərpa və sabitlik mərhələsində əsas dayaq rolunu oynayır və Suriyanın “yeni bir mərhələyə” daxil olduğunu iddia edib.
Bu açıqlamalar Vaşinqtonun Dəməşqlə münasibətlərində mərhələli dəyişiklik mesajı kimi də şərh olunur.
Memorandumun mahiyyəti və hədəfləri
İmzalanan sənəd konkret hasilat razılaşması deyil, ilkin mərhələdə kəşfiyyat, texniki qiymətləndirmə və potensial ehtiyatların müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tutur. Layihənin əsas fokus nöqtəsi Suriyanın Aralıq dənizi hövzəsində yerləşən ərazi sularıdır.
Tərəflər bildirirlər ki, bu mərhələdə toplanacaq məlumatlar gələcəkdə daha genişmiqyaslı enerji layihələrinin əsasını qoya bilər.
Regional və siyasi kontekst
Analitiklər hesab edirlər ki, bu memorandum təkcə iqtisadi deyil, eyni zamanda siyasi xarakter daşıyır. ABŞ və Qətər şirkələrinin Suriyada enerji sektoruna daxil olması regionda güc balansının yenidən formalaşması fonunda baş verir.
Eyni zamanda, sənəd Suriyaya qarşı tətbiq olunan sanksiyaların gələcəyi və beynəlxalq münasibətlərin normallaşması məsələlərini də yenidən gündəmə gətirir. Bu baxımdan memorandum Suriyanın bərpa prosesində yeni, lakin mübahisəli mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
Suriya–ABŞ–Qətər arasında imzalanan neft-qaz kəşfiyyatı memorandumu rəsmi dairələr tərəfindən bərpa üçün “həlledici addım” kimi təqdim edilsə də, onun real iqtisadi və siyasi nəticələri zamanla aydınlaşacaq. Enerji sektoruna beynəlxalq dönüş Suriyanın gələcəyi üçün mühüm siqnal hesab olunur.
