Müharibənin nəticələri və regional təsirlər
İsrailin “Yediot Ahronot” qəzetinin yaydığı məlumata görə, İranla aparılan müharibənin nəticələri ən azı hazırkı mərhələdə İsraillə ərəb ölkələri arasında normallaşma və ittifaqların genişlənməsi perspektivlərini zəiflədib. Məlumatda qeyd olunur ki, bu qiymətləndirmələr məsələ ilə yaxından tanış olan yüksək vəzifəli İsrail rəsmilərinə əsaslanır.
Rəsmilərin fikrincə, müharibədən sonra formalaşan ümumi mənzərə göstərir ki, Körfəz ölkələri indiki şəraitdə İran və Türkiyə ilə daha sıx əlaqələr qurmağa meylli ola bilər. Bu yaxınlaşmanın əsas səbəbi siyasi simpatiyadan çox, real təhlükəsizlik ehtiyacları və regional risklərin idarə olunması ilə bağlıdır.
Körfəz ölkələrinin ehtiyatlı siyasəti
Təhlükəsizlik və strateji hesablamalar
Mənbənin bildirdiyinə görə, Körfəz ölkələri müharibənin nəticələrini qiymətləndirərkən İran əleyhinə hücumlarda niyə birbaşa iştirak etmədiklərini daha aydın dərk ediblər. Halbuki bu ölkələr ballistik raketlər və pilotsuz uçuş aparatlarının hücumlarına məruz qalmışdılar.
Eyni zamanda qeyd olunur ki, bu dövlətlər pərdəarxası şəkildə ABŞ-yə müraciət edərək İrana qarşı təzyiqlərin davam etdirilməsini istəyiblər. Lakin ictimai mövqelərində daha ehtiyatlı davranaraq açıq qarşıdurmadan çəkiniblər.
Mənbə vurğulayır ki, Körfəz ölkələri münaqişənin qəti şəkildə həll olunmayacağını və ABŞ-nin qarşıdurmanı sonadək davam etdirməyə bilərini ehtimal edirlər. Bu isə onları uzunmüddətli və qeyri-müəyyən nəticələrlə üz-üzə qoya bilər.
İranla gərginlikdən yayınma cəhdi
Digər mühüm amil isə mümkün İran cavab zərbələrindən ehtiyatlanmalarıdır. Əgər bu ölkələr İsrail və ABŞ ilə birlikdə açıq şəkildə müharibəyə qoşulsaydılar, Tehranın cavab addımlarının daha sərt ola biləcəyi düşünülür.
Bu səbəbdən neytral mövqedə qalmaq Körfəz ölkələrinə İranla gərginliyi müəyyən qədər azaltmaq və riskləri minimuma endirmək imkanı verib.
BƏƏ istisna kimi ön plana çıxır
Gizli əməkdaşlıq ehtimalları
Hesabatda Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin bu ümumi mənzərədə istisna təşkil etdiyi qeyd olunur. Bildirilir ki, müharibə dövründə İsrail ilə BƏƏ arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq və maraqların uyğunluğu daha da güclənib.
Bununla yanaşı, tərəflər arasında rəsmi olaraq elan edilməyən münasibətlərin də daha da möhkəmləndiyi ehtimal edilir. Bu isə normallaşma prosesinin zahirən zərbə almasına baxmayaraq, bəzi istiqamətlərdə gizli şəkildə davam etdiyini göstərir.
Gələcək risklər və strateji nəticələr
Hörmüz boğazı məsələsi
Mənbənin yekun qiymətləndirməsinə görə, Körfəz ölkələrinin seçdiyi bu ehtiyatlı yanaşma gələcəkdə müəyyən risklər yarada bilər. Xüsusilə Hörmüz boğazında dəniz təhlükəsizliyi məsələsi daha həssas mövzu olaraq qalır.
Əgər regionda gərginlik yenidən artsa, bu strateji su yolunda təhlükəsizlik problemləri yarana və beynəlxalq enerji tədarükünə təsir göstərə bilər.
