BMT-də qərar layihəsi rədd edildi
Rusiya və Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında Bəhreyn tərəfindən təqdim edilən və Hörmüz boğazı ilə bağlı olan qərar layihəsinə veto qoyub. Məlumata görə, sənəd Körfəz ölkələri və İordaniya adından təqdim edilmişdi.
Səsvermə zamanı 11 ölkə layihəni dəstəkləyib. Pakistan və Kolumbiya isə səsvermədə bitərəf qalıb. Lakin Rusiya və Çinin veto hüququndan istifadə etməsi sənədin qəbuluna mane olub.
Rusiya: Layihə təhlükəli və qərəzlidir
Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzya bildirib ki, layihə beynəlxalq hüquqa və dəniz hüququna zidd olduğu üçün qəbul edilə bilməz.
Onun sözlərinə görə, sənəd İrana qarşı qərəzli yanaşma nümayiş etdirir və regiondakı gərginliyin əsas səbəblərini nəzərə almır. Nebenzya vurğulayıb ki, layihədə İrana qarşı həyata keçirilən hərbi əməliyyatlardan ümumiyyətlə bəhs olunmur.
O əlavə edib ki, sənəd İranın Hörmüz boğazı üzərində nəzarətini təhlükə kimi təqdim edir, halbuki bu ərazi İranın ərazi sularına daxildir.
“Layihə aqressiyanı təşviq edə bilər”
Rusiyalı diplomat qeyd edib ki, sənədin bəzi müddəaları gələcəkdə pis niyyətli dövlətlər tərəfindən sui-istifadə edilə bilər. O, həmçinin layihənin coğrafiyasının genişləndirilərək Bab əl-Məndəb boğazını da əhatə etməsini tənqid edib.
Nebenzya bildirib ki, bu cür qərarlar regionda vəziyyəti daha da gərginləşdirə və sülh təşəbbüslərinə zərbə vura bilər. Onun fikrincə, Hörmüz boğazı ilə bağlı məsələlər yalnız sahilyanı dövlətlərin iştirakı ilə həll olunmalıdır.
Çin: Layihə problemin kökünə toxunmur
Çinin BMT-dəki nümayəndəsi Vu Tsunq da layihəni tənqid edərək bildirib ki, sənəd münaqişənin əsas səbəblərini nəzərə almır.
O vurğulayıb ki, Çin regionda gərginliyin artmasını istəmir və problemlərin yalnız sülh yolu ilə həllini dəstəkləyir. Çin tərəfi həmçinin ABŞ və İsraili İrana qarşı müharibəyə görə tənqid edib.
Vu Tsunq qeyd edib ki, təqdim edilən layihə vəziyyəti sabitləşdirmək əvəzinə daha da alovlandıra bilər və buna görə də veto qaçılmaz olub.
Alternativ təşəbbüs irəli sürülüb
Çin nümayəndəsi açıqlayıb ki, Pekin Moskva ilə birlikdə yeni qərar layihəsi hazırlayıb. Bu sənəd Hörmüz boğazında gərginliyin azaldılmasını və sülhə qayıdışı təşviq etməyi hədəfləyir.
Körfəz ölkələri narazıdır
Bəhreynin xarici işlər naziri Əbdüllətif əz-Zayani isə qərarın qəbul olunmamasından təəssüf etdiklərini bildirib. Körfəz ölkələri layihənin beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıdığını qeyd edib.
Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik
Qərar layihəsi əsasən Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına yönəlmişdi. Sənəddə ölkələrə dəniz yollarının qorunması üçün koordinasiya çağırışı edilirdi.
Eyni zamanda layihədə İranın gəmiçiliyə mane olmaması tələb olunur və bu istiqamətdə əlavə tədbirlərin görülməsi istisna edilmirdi.
Regionda qarşıdurma davam edir
Son hadisələr göstərir ki, Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik hələ də yüksək olaraq qalır. İran bəzi ölkələrin gəmilərinin keçidinə məhdudiyyət tətbiq edir və digər dövlətləri koordinasiya çağırışı ilə müraciət edir.
Analitiklər hesab edir ki, mövcud vəziyyət beynəlxalq səviyyədə daha geniş diplomatik müzakirələr tələb edir və yaxın günlərdə yeni təşəbbüslər gündəmə gələ bilər.
