Rəsmi müraciətin detalları
Rusiya hökuməti diplomatik kanallar vasitəsilə ABŞ-dan Venesuelaya doğru hərəkət edən və hazırda Atlantik okeanında ABŞ sahil mühafizəsindən yayınmağa çalışan bir neft tankerinin təqibinin dayandırılmasını rəsmi şəkildə tələb edib. Beynəlxalq mediaya istinadən yayılan məlumatlara görə, bu müraciət Milad və Yeni il gecəsi ABŞ Dövlət Departamentinə təqdim olunub. İki mənbənin bildirdiyinə əsasən, müraciətin bir nüsxəsi Ağ Evin Daxili Təhlükəsizlik Şurasına da göndərilib.
Diplomatik fon və siyasi kontekst
Bu addım ABŞ prezidenti Donald Trampın son aylarda Rusiya ilə Ukrayna arasında sülh danışıqlarının təşviqi istiqamətində atdığı addımlar fonunda baş verir. Bu həftənin əvvəlində Tramp Florida ştatındakı Mar-a-Laqo iqamətgahında Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskini qəbul edib. Görüşdə təhlükəsizlik təminatları və ərazi mübadiləsi kimi həssas məsələlərdə ciddi irəliləyiş əldə olunmasa da, tərəflər müharibənin bitməsi ehtimalı ilə bağlı nikbin mövqe nümayiş etdiriblər.
“Bela-1” tankerinin izlənməsi
Məlumatlara görə, ABŞ qüvvələri təxminən iki həftədir “Bela-1” adlı tankeri izləyir. Gəmi hərəkətinə İrandan başlayıb və Venesuelaya gedərək orada neft yükləmək niyyətində olub. Lakin Karib dənizi ərazisində olarkən ABŞ sahil mühafizəsi tankeri dayandırmaq və yoxlama aparmaq istəyib. ABŞ rəsmiləri iddia edirlər ki, tanker qarşılaşma zamanı etibarlı və qanuni milli bayraq daşımayıb və bu səbəbdən beynəlxalq hüquqa görə “vətəndaşlığı olmayan” gəmi kimi qiymətləndirilib.
Rusiya bayrağı və hüquqi mübahisə
Hadisədən sonrakı günlərdə tanker Rusiya himayəsinə keçməyə cəhd edib. Ekipaj gəminin gövdəsinə Rusiya bayrağını çəkib və radio əlaqəsi vasitəsilə ABŞ sahil mühafizəsinə gəminin Rusiya suverenliyi altında hərəkət etdiyini bildirib. Bundan əlavə, “Bela-1” son vaxtlar “Marinera” adı ilə Rusiyada qeydiyyatdan keçmiş gəmilər siyahısına daxil edilib və əsas liman kimi Soçi göstərilib.
ABŞ və Venesuela arasında artan gərginlik
Ağ Ev məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verməsə də, anonim ABŞ rəsmisi tankerə hələ də “vətəndaşlığı olmayan” gəmi kimi baxıldığını bildirib. Bu hadisə ABŞ ilə Venesuela arasında davam edən daha geniş miqyaslı qarşıdurmanın bir hissəsi hesab olunur. Vaşinqton son aylarda Venesuela neftini daşıyan tankerlərə qarşı qeyri-rəsmi dəniz blokadası tətbiq edir.
Regional təhlükəsizlik riski
Venesuela prezidenti Nikolas Maduro cavab olaraq bəzi tankerlərin hərbi dəniz qüvvələri tərəfindən müşayiət olunması barədə göstəriş verib və gəmilərdə hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsi variantını nəzərdən keçirdiyini açıqlayıb. Bu isə açıq dənizdə silahlı toqquşma riskini artırır.
