Qüdsdə sistemli pozuntular sənədləşdirildi
Qüds Qubernatorluğu 2021–2025-ci illəri əhatə edən əhatəli hesabat yayımlayaraq İsrail işğalının Qüdsdə həyata keçirdiyi cinayətləri və sistemli pozuntuları sənədləşdirib. Hesabatda öldürmə, zorakılıq, məcburi köçürmə və məskunlaşdırma siyasətinin həm insanlara, həm də şəhərin tarixi-müqəddəs məkanlarına yönəldiyi vurğulanır.
Sənəddə qeyd olunur ki, son illərdə işğalçı siyasət ardıcıl şəkildə sərtləşib və Qüdsün demoqrafik, mədəni və hüquqi statusunu dəyişdirməyə yönəlib.
İlk dəfə hüquqi əlavə təqdim olundu
Beynəlxalq hüquqla əlaqələndirmə
Hesabatda ilk dəfə xüsusi hüquqi əlavə yer alıb. Bu bölmədə qeydə alınan pozuntular beynəlxalq hüquq normaları və beynəlxalq legitimlik qərarları ilə əlaqələndirilib. Qüds qubernatorluğu İsrailin şəhər və sakinləri ilə bağlı bütün tədbirlərinin qanunsuz olduğunu bir daha vurğulayıb.
Hüquqi qiymətləndirməyə görə, həyata keçirilən tədbirlər işğalçı gücün öhdəliklərinə ziddir və kollektiv cəzalandırma xarakteri daşıyır.
Şəhidlər və saxlanılan cəsədlər
2023-cü il ən qanlı il olub
Hesabata əsasən, son beş il ərzində 144 qudslu şəhid olub. Onlardan 51-i 2023-cü ildə qeydə alınıb ki, bu da həmin ili ən qanlı il kimi önə çıxarır.
Sənəddə bildirilir ki, İsrail tərəfi 2025-ci ilin sonunadək 51 qudslu şəhidin cəsədini soyuducularda və “nömrəli məzarlıqlar”da saxlayıb. Bu praktika insan ləyaqətinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilir.
Yaralanmalar və məskunlaşanların hücumları
2025-ci ildə rəqəmlər kəskin artıb
Beş il ərzində qüdslülər arasında 6 528 yaralanma qeydə alınıb. Təkcə 2025-ci ildə 331 nəfər sionist rejim təhlükəsizlik qüvvələri və məskunlaşanların hücumları nəticəsində xəsarət alıb.
Hesabatda məskunlaşanlar tərəfindən törədilən 1 467 hücum sənədləşdirilib. Onlardan 484-ü 2025-ci ilin payına düşür ki, bu da zorakılığın artan tendensiyasını göstərir.
Məscidül-Əqsaya basqınlar və məskunlaşdırma
“Turizm” adı altında yeni reallıq cəhdi
Hesabata görə, 2021–2025-ci illərdə Məscidül-Əqsaya 289 497 məskunlaşan basqın edib. Onlardan 74 114-ü 2025-ci ildə baş verib. Bundan əlavə, “turizm” adı altında həyata keçirilən girişlərin məqsədinin yeni yəhudiləşdirmə reallığı yaratmaq olduğu vurğulanır.
Eyni dövrdə 1 732 söküntü və dağıntı əməliyyatı icra edilib, 1 439 söküntü və boşaltma qərarı verilib. Beş il ərzində 72 mindən çox yaşayış vahidini əhatə edən 151 məskunlaşdırma layihəsi sənədləşdirilib.
Kütləvi həbslər və məhdudiyyətlər
Hesabatda 11 555 həbs halı qeydə alınıb. Həbs olunanlar arasında uşaqlar və qadınlar da var. Bundan əlavə, inzibati həbslər, xüsusilə Məscidül-Əqsadan uzaqlaşdırma, ev dustaqlığı və ölkədən çıxış qadağaları geniş tətbiq olunub.
Nəticə: Müstəmləkə layihəsi
Qüds qubernatorluğu yekun qiymətləndirməsində bildirib ki, sənədləşdirilən bütün bu pozuntular vahid müstəmləkə layihəsinin tərkib hissəsidir. Məqsəd fələstinlilərin köçürülməsi, şəhərin yəhudiləşdirilməsi və beynəlxalq hüquqa zidd yeni reallığın zorla qəbul etdirilməsidir.
