“Dünya misli görünməmiş böhrana gedir”
ABŞ-ın Missuri Universitetinin iqtisadiyyat professoru Maykl Hadson bildirib ki, dünya iqtisadiyyatı 1930-cu illərin Böyük Depressiyasından bəri ən ağır böhran astanasındadır.
Onun sözlərinə görə, Qərbi Asiyada davam edən münaqişə bu prosesin əsas katalizatoruna çevrilib.
Neftdən daha təhlükəli risklər
Hadson vurğulayıb ki, əsas təhlükə yalnız neft qiymətlərindəki artım deyil. Daha ciddi risklər gübrə və helium kimi strateji resursların çatışmazlığı ilə bağlıdır.
Bu iki sahədə yaranan problemlər həm kənd təsərrüfatını, həm də yüksək texnologiya sənayesini ciddi şəkildə təhdid edir.
Qlobal tədarük zəncirləri çökür
İqtisadçı qeyd edib ki, qlobal tədarük zəncirlərində yaranan pozuntular artıq struktur xarakter alıb. Onun fikrincə, bu zərərin qısa müddətdə aradan qaldırılması mümkün deyil.
Hətta siyasi qərarlar dəyişsə belə, mövcud böhranın təsirləri uzun müddət davam edəcək.
Ərzaq böhranı təhlükəsi
İranın Hörmüz boğazı vasitəsilə gübrə ixracına məhdudiyyətlər tətbiq etməsi qlobal kənd təsərrüfatına ciddi zərbə vurur. Bu vəziyyət yeni əkin mövsümündə məhsuldarlığın azalmasına səbəb ola bilər.
Nəticədə, dünya miqyasında ərzaq çatışmazlığı və qiymət artımı ehtimalı yüksəlir.
Helium böhranı sənayeni vurur
Digər kritik məsələ helium ehtiyatlarının azalmasıdır. Bu resurs kosmik texnologiyalar, tibb və yarımkeçirici istehsalı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Şirkətlər artıq helium istifadəsini azaltmağa başlayıb ki, bu da sənaye istehsalına mənfi təsir göstərir.
“Qaçılmaz tənəzzül” proqnozu
Hadson hesab edir ki, mövcud şəraitdə qlobal iqtisadi tənəzzüldən qaçmaq mümkün deyil. Onun fikrincə, qarşıdakı dövrdə dünya iqtisadiyyatı ciddi daralma ilə üzləşəcək.
Bu isə həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ağır nəticələr doğura bilər.
Qlobal təsirlər qaçılmazdır
Ekspertlər bildirir ki, enerji, ərzaq və sənaye sahələrində paralel böhranların baş verməsi dünya iqtisadi sistemini ciddi sınaq qarşısında qoyur.
Mövcud vəziyyətin yaxın zamanda sabitləşəcəyi ilə bağlı nikbin proqnozlar isə getdikcə azalır.
