Pekin və Vaşinqton arasında telefon təması
Çin Xalq Respublikasının Sədri Xi Jinping çərşənbə günü ABŞ Prezidenti Donald Trump ilə telefon danışığı aparıb. Bu barədə Çin Mərkəzi Televiziyası məlumat yayıb. Danışıq Trampın apreldə Çinə planlaşdırılan səfəri ərəfəsində baş tutub.
Rəsmi məlumatda telefon danışığının məzmunu ilə bağlı detallara yer verilməsə də, təmasın ABŞ–Çin münasibətlərində artan siyasi gərginlik fonunda baş verməsi diqqət çəkir.
Kanada amili və yeni gərginlik dalğası
Telefon danışığı ABŞ–Çin münasibətlərində son dövrlər yaranan yeni gərginlik mərhələsi ilə üst-üstə düşür. Gərginliyin əsas səbəblərindən biri Trampın Çini Kanadaya təsir göstərməkdə və faktiki nəzarətə almaqda ittiham etməsi olub.
ABŞ Prezidenti ötən ay Kanadaya açıq təhdid ünvanlayaraq, Ottavanın Çinlə ticarət razılaşması imzalayacağı təqdirdə 100 faiz gömrük rüsumu tətbiq edəcəyini bildirmişdi. Bu açıqlama həm Kanadada, həm də Pekində narahatlıqla qarşılanmışdı.
Kanadanın mövqeyi: geri addım
Bu gün Kanada Baş naziri Mark Carney məsələ ilə bağlı açıqlama verərək, ölkəsinin Çinlə və ya dövlət müdaxiləsinin yüksək olduğu hər hansı iqtisadiyyatla azad ticarət sazişi bağlamaq niyyətində olmadığını bəyan edib.
Karni bildirib ki, Kanada ABŞ və Meksika ilə imzalanmış ticarət sazişinə sadiq qalır. Həmin razılaşmaya əsasən, iştirakçı ölkələr bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə əməl etməyən dövlətlərlə azad ticarət sazişi bağlamamalıdır. Bu açıqlama Vaşinqtona verilmiş siyasi mesaj kimi qiymətləndirilir.
Trampın Çinə səfəri ərəfəsində diplomatik fon
Analitiklər hesab edirlər ki, Si–Tramp telefon danışığı Trampın apreldə Çinə planlaşdırılan səfəri öncəsi mövqelərin yoxlanılması xarakteri daşıyır. Tərəflər arasında ticarət, geosiyasət və müttəfiqlərlə münasibətlər mövzularında ciddi fikir ayrılıqları qalmaqdadır.
Xüsusilə Kanada məsələsinin gündəmə gətirilməsi Tramp administrasiyasının Çinlə münasibətlərdə təzyiq xəttini davam etdirdiyini göstərir.
Pekinin Moskva ilə paralel diplomatiyası
Çin lideri Si Cinpin eyni zamanda digər böyük güclərlə diplomatik təmaslarını da gücləndirir. Bir müddət əvvəl Si Cinpin Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ilə videobağlantı vasitəsilə danışıq aparıb və onu Pekinə səfərə dəvət edib.
Putin bu dəvəti qəbul edib və bu ilin birinci yarısında Çinə səfər edəcəyini təsdiqləyib. Bu təmaslar Çinin qlobal güclər arasında balans siyasətini davam etdirdiyini göstərir.
Dialoq var, etimad zəifdir
Si Cinpinlə Donald Tramp arasında baş tutan telefon danışığı rəsmi olaraq dialoqun davam etdiyini göstərsə də, ABŞ–Çin münasibətlərində dərin etimad böhranının qalmaqda olduğunu ortaya qoyur. Kanada ətrafında yaranan gərginlik və qarşılıqlı ittihamlar göstərir ki, yaxın perspektivdə münasibətlərin normallaşması real görünmür.
