İranın ABŞ-yə Sərt Şərti: Uran Ölkədən Çıxmayacaq

Rzayi: İran ABŞ və İsrailə ağır məğlubiyyət yaşadıb

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi general Möhsün Rzayi “Əl-Məyadin” informasiya şəbəkəsinə xüsusi müsahibəsində ölkəsinin ABŞ və İsraillə qarşıdurmasına, regional təhlükəsizlik məsələlərinə və diplomatik proseslərə münasibət bildirib.

Rzayi İranın ABŞ-İsrail ittifaqına hərbi, diplomatik, siyasi və iqtisadi sahələrdə ağır məğlubiyyət yaşatdığını qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, İran öz imkanlarına, ölkə daxilində istehsal edilən silah və raketlərinə arxalanaraq qarşı tərəfin məqsədlərinə çatmasının qarşısını alıb.

General son müharibənin İranın milli təhlükəsizliyi və region ölkələri üçün mühüm dərslər ortaya qoyduğunu vurğulayıb.

İran müxtəlif hərbi təyyarələri hədəfə aldığını açıqlayıb

Rzayi bildirib ki, İran qüvvələri döyüşlər zamanı F-35, F-15, F-16 və F-18 tipli hərbi təyyarələri, eləcə də havadan erkən xəbərdarlıq və idarəetmə təyyarələrini hədəfə alıblar.

O, təxminən 200 müasir pilotsuz uçuş aparatının vurulduğunu bildirib.

Rzayinin sözlərinə görə, İran qüvvələri ABŞ-yə məxsus pilotsuz uçuş aparatlarını havada nəzarətə götürərək yerə endirmək imkanları da əldə ediblər.

“İndiyədək yeddi pilotsuz uçuş aparatını tam işlək vəziyyətdə ələ keçirmişik”, – deyə o bildirib.

İki müasir sualtı aparatın ələ keçirildiyi bildirildi.

Rzayi İran qüvvələrinin okeanlarda 6000 metrədək dərinliyə enə bilən iki yüksək texnologiyalı sualtı aparatı ələ keçirdiyini də açıqlayıb.

O, İranın müdafiə sisteminin quruluşu və hərbi idarəetmə imkanlarının ABŞ və İsrail ordularının komandanlığından üstün olduğunu qeyd edib.

General ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqseti təcrübəsizlikdə ittiham edərək onun İran generalları ilə rəqabət apara bilmədiyini söyləyib.

İran ABŞ-nin uzaq hərbi bazalarını vurmaqla hədələyib

Möhsün Rzayi ABŞ administrasiyasına İran ərazisinə qarşı yeni hücum həyata keçirməmək barədə xəbərdarlıq edib.

O bildirib ki, Vaşinqton yenidən hərbi əməliyyata başlayacağı təqdirdə İranın cavabı əvvəlki hücumlardan daha geniş olacaq.

“Yalnız yaxın bazalarla kifayətlənməyəcəyik”

Rzayi deyib:

“Amerikalılar səhvə yol verərək bizə hücum etsələr, yalnız yaxınlıqdakı bazaları hədəfə almaqla kifayətlənməyəcəyik. Bütün yaxın bazaları, eləcə də ABŞ-nin uzaqda yerləşən hərbi bazalarını vuracağıq”.

O, indiyədək İranın hücum etmədiyi uzaq hərbi obyektlərin də mümkün hədəflər sırasında olduğunu bildirib.

Avropadakı ABŞ bazalarına da xəbərdarlıq edilib

General açıqlamasında bəzi adaların və Avropa ölkələrindəki ABŞ hərbi bazalarının da hədəfə alına biləcəyini qeyd edib.

“Onların raketlərimizin çata bilməyəcəyini düşündükləri bəzi adaları da hədəfə ala bilərik. Əgər Avropa ölkələrindəki ABŞ hərbi bazalarından təyyarələr qalxaraq İranı bombalasa, həmin bazaları da vuracağıq”, – deyə Rzayi vurğulayıb.

O əlavə edib ki, İranın müdafiə və hücum imkanları müharibənin ilk günü ilə müqayisədə xeyli artıb.

“Tramp və Netanyahunun müharibəni davam etdirmək imkanları tükənib”

Rzayi ABŞ Prezidenti Donald Tramp və İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun müharibəni davam etdirmək üçün siyasi imkanlarını itirdiklərini açıqlayıb

Onun sözlərinə görə, həm beynəlxalq və hüquqi müstəvidə, həm də ABŞ və İsrail daxilində hərbi əməliyyatların davam etdirilməsi üçün lazımi siyasi dəstək qalmayıb.

“Yeni müharibənin üç-beş gün davam edəcəyini düşünürlər”

Rzayi bildirib ki, Vaşinqton və Təl-Əviv yeni hücum planlaşdırdıqları halda müharibənin üç-beş gündən artıq davam etməyəcəyini hesablayırlar.

Onun sözlərinə görə, ABŞ və İsrail həmin qısa müddətdə əldə edə biləcəkləri mühüm məqsədi müəyyənləşdirməyə çalışırlar, lakin indiyədək buna nail olmayıblar.

Nüvə obyektlərinə hücum təhdidlərinə münasibət

Rzayi ABŞ və İsrailin möhkəmləndirilmiş nüvə obyektlərini vurmaq barədə açıqlamalarını da tənqid edib.

O bildirib ki, qarşı tərəf təxminən 500 metr hündürlüyündə dağın içərisində nüvə obyektinin yerləşdiyini əsas gətirərək həmin əraziyə bomba atmaqdan danışır.

General belə bir addımın nümayiş xarakteri daşıyacağını və hərbi baxımdan əhəmiyyətli nəticə verməyəcəyini bəyan edib.

Rzayi: ABŞ ilə hazırda heç bir danışıq aparılmır

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Tehranla Vaşinqton arasında hazırda danışıqlar aparıldığı barədə məlumatları qəti şəkildə təkzib edib.

“İranlıların amerikalılarla danışıqlar apardığı barədə çox danışıldığı üçün bir daha təsdiqləyirəm ki, hazırda ABŞ ilə heç bir danışıq aparmırıq. Aramızda heç bir danışıq yoxdur”, – deyə o bildirib.

Tehran ABŞ-dən yeddi şərtə cavab gözləyir

Rzayi İranın ABŞ tərəfinə yeddi şərt təqdim etdiyini açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, Tehran həmin şərtlərə Vaşinqtondan cavab gözləyir.

“Yeddi şərtimizi təqdim etmişik və Amerikanın cavabını gözləyirik. Lakin onların ilk cavabı bizim üçün kifayət etmədi”, – deyə Rzayi vurğulayıb.

Qətərdə görüş keçirilməsi barədə məlumatlar təkzib olunub

Rzayi ABŞ rəsmilərinin İranla danışıqlar aparıldığı barədə açıqlamalarını iqtisadi məqsədlərlə əlaqələndirib.

O bildirib ki, Vaşinqton tərəflərin Qətərdə görüşdüyü və ya İran rəsmilərinin gələcəkdə ABŞ nümayəndələri ilə görüşmək üçün bu ölkəyə gedəcəyi barədə məlumatlar yayır.

General həmin iddiaları yalan adlandırıb.

Onun sözlərinə görə, bu açıqlamaların məqsədi iqtisadi təzyiqləri azaltmaq və neft qiymətlərini aşağı salmaqdır.

Rzayi ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Venslə mümkün görüşə dair xəbərlərin də heç bir əsası olmadığını bildirib.

“Düşmənə hərbi, siyasi və iqtisadi sahələrdə ağır məğlubiyyət yaşatdıq”

Rzayi İranın ABŞ və İsrailin hücumlarını dəf etdiyini qeyd edərək müharibənin nəticələrini yüksək qiymətləndirib.

“Bizə hücum edən düşmənə bu müharibədə hərbi, diplomatik, siyasi və iqtisadi sahələrdə ağır məğlubiyyət yaşatdıq”, – deyə o bildirib.

General İran xalqının böyük qələbələr qazandığını qeyd edib.

O, ölkəsinin gələcəkdə də hərbi, iqtisadi, siyasi və diplomatik sahələrdə qarşıdurmanı davam etdirməyə hazır olduğunu vurğulayıb.

Rzayi ABŞ və İsrailin müharibədəki qərarlarını tənqid edib

İran rəsmisi regiondakı qarşıdurmanın başlanması və genişlənməsi barədə də danışıb.

Onun sözlərinə görə, təxminən üç il əvvəl İsrail Qəzza, Livan, Suriya və İrana qarşı hücumlara başlayıb.

Rzayi bildirib ki, ABŞ əvvəlcə İsraili dəstəkləyib, təxminən ilyarım əvvəl isə İrana qarşı müharibəyə birbaşa qoşulub.

“ABŞ və İsrail tarixi səhvlərə yol veriblər”

Rzayi ABŞ və İsrailin müharibəyə qoşulmasının beynəlxalq miqyasda ciddi dəyişikliklərə səbəb olduğunu söyləyib.

Onun fikrincə, İran ilk günlərdə məğlub edilsəydi, qarşıdurma bütün dünyaya təsir göstərən miqyas almazdı.

General ABŞ və Avropada yaşayan ailələrin, eləcə də dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən iqtisadi müəssisələrin müharibənin nəticələrindən zərər gördüyünü qeyd edib.

O, bu vəziyyətin əsas səbəbini İran xalqının müqaviməti ilə əlaqələndirib.

Rzayi Vaşinqton və Təl-Əvivin tarixdə uzun müddət xatırlanacaq ciddi səhvlərə yol verdiyini bildirib.

Rzayi Ayətullah Müctəba Xameneinin vəziyyətindən danışıb

Möhsün Rzayi İranın ali rəhbəri Ayətullah Müctəba Xameneinin səhhətinin yaxşı olduğunu açıqlayıb.

O, Ayətullah Müctəba Xameneinin ölkədəki hərbi, siyasi və diplomatik məsələlər barədə geniş məlumata malik olduğunu bildirib.

“Ölkədə baş verənlərdən məndən daha çox məlumatlıdır”

Rzayi Ayətullah Müctəba Xamenei ilə son görüşünü xatırladıb.

“Onunla görüşməyə gedib arxasında namaz qıldığım zaman mövcud təhlükəsizlik şəraitini nəzərə alaraq ölkədə baş verən bütün hadisələrdən xəbərdar olub-olmadığını düşünürdüm. Lakin gördüm ki, məndən daha geniş məlumata malikdir və ölkədəki vəziyyəti tam bilir”, – deyə o bildirib.

“Silahlı qüvvələrin komandirlərinə daim göstəriş verir”

Rzayi Ayətullah Müctəba Xameneinin 30 ildən artıq müddətdə şəhid rəhbər Ayətullah Əli Xameneinin yanında olduğunu və dövlət məsələlərini yaxından izlədiyini qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, Ayətullah Müctəba Xamenei əvvəlki ali rəhbərə müxtəlif məsələlərdə məsləhətlər də verib.

General bildirib ki, İranın hazırkı ali rəhbəri hərbi məsələləri yaxşı anlayır və silahlı qüvvələrin komandirlərinə mütəmadi göstərişlər verir.

O,Ayətullah Müctəba Xameneinin siyasi və diplomatik məsələlərə də dərindən bələd olduğunu, müxtəlif ölkələrin rəhbərlərini və onların qərarvermə üsullarını tanıdığını vurğulayıb.

Rzayi İranda rəhbərlik baxımından heç bir boşluq yaranmadığını da bildirib.

İranın əsas şərti: Livanda müharibə tam dayandırılmalıdır

Möhsün Rzayi İranın regional qarşıdurmanın dayandırılması üçün irəli sürdüyü əsas şərtlərdən birinin Livanda müharibəyə tam son qoyulması olduğunu açıqlayıb.

O bildirib ki, Tehran Qərbi Asiyanın bütün cəbhələrində hərbi əməliyyatların dayandırılmasını tələb edir.

“Bir ölkədə təhlükəsizlik pozularsa, digərlərinə də təsir edər”

Rzayi Qərbi Asiya ölkələrinin təhlükəsizlik baxımından bir-biri ilə sıx bağlı olduğunu vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, ölkələrin coğrafi yaxınlığı, ortaq sərhədləri, iqtisadi əlaqələri və Hörmüz boğazından keçən ticarət marşrutları təhlükəsizlik məsələlərini qarşılıqlı asılı vəziyyətə gətirir.

General bildirib ki, bir ölkədə təhlükəsizliyin pozulması digər dövlətlərə də təsir göstərir.

“Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə müharibə bitməlidir”

Rzayi ABŞ və İsrailin region ölkələrindən birində təhlükəsizliyi pozmasının digər dövlətlərdə də narahatlıq yaratdığını söyləyib.

O, bunu İsrailin regional genişlənmə siyasəti ilə əlaqələndirib.

Rzayi Qəzzada törədildiyini bildirdiyi cinayətlərə, Livanın və Suriyanın cənubunda yaşayış evlərinin dağıdılmasına da toxunub.

“ABŞ ilə diplomatiyamızın birinci bəndi bütün cəbhələrdə, xüsusilə Livanda müharibənin dayandırılmasıdır. Məqsəd ölkəmizdə və regionumuzda təhlükəsizlik çatışmazlığına birdəfəlik son qoymaqdır”, – deyə o bildirib.

Rzayi müqavimət qüvvələrinin rolunu yüksək qiymətləndirib

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi regiondakı müqavimət qüvvələrini “İslam dünyasının haqsızlığa məruz qalmış qəhrəmanı” adlandırıb.

O qeyd edib ki, müqavimət qüvvələri və İranın müdafiə fəaliyyəti olmasaydı, ABŞ regiondakı bütün hərbi məqsədlərinə nail olardı.

Rzayinin sözlərinə görə, belə bir vəziyyətdə Qərbi Asiya ölkələri ABŞ və İsrailin birbaşa işğalı altına düşə bilərdi.

General müqavimət qüvvələrinin fəaliyyətinin Suriya, Livan, Səudiyyə Ərəbistanı və İraqın suverenliyinin qorunmasına kömək etdiyini bildirib.

O, İsrailin genişlənmə siyasətinin Türkiyə kimi böyük region dövlətləri üçün də təhlükə yaratdığını bildirib.

Rzayi Putinə Ayətullah Müctəba Xameneinin məktubunu çatdırıb

Möhsün Rzayi Rusiyanın paytaxtı Moskvaya son səfəri və Prezident Vladimir Putinlə Kremldə keçirdiyi görüş barədə də məlumat verib.

O bildirib ki, İranın ali rəhbəri Ayətullah Müctəba Xameneinin rəsmi məktubunu Rusiya prezidentinə təqdim edib.

Putin məktubu şəxsən qəbul edib

Rzayinin sözlərinə görə, Putin məktubu böyük hörmətlə qarşılayıb.

“Putin yerindən qalxaraq məktubu masanın üzərindən şəxsən götürdü və ona böyük hörmət göstərdi. O, Ayətullah Müctəba Xameneiyə salamlarını çatdırmağımı iki dəfə xahiş etdi”, – deyə general bildirib.

Rusiya ilə əməkdaşlığın davam etdirilməsi müzakirə olunub

Rzayi məktubun əsas məzmununun şəhid Ayətullah seyid Əli Xameneinin dövründə Rusiya ilə mövcud olmuş əməkdaşlığın davam etdirilməsi və genişləndirilməsi olduğunu açıqlayıb.

Onun sözlərinə görə, Putinlə danışıqlarda bir sıra strateji məsələlər müzakirə olunub.

Bunların arasında Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizi, ticarət marşrutları və Rusiyadan İrana təbii qaz nəqli məsələləri yer alıb.

Rzayi bildirib ki, Avropaya qaz ixracının dayandırılması fonunda Rusiya qazının İrana çatdırılması, daxili tələbatın ödənilməsi və qonşu ölkələrə yenidən ixrac edilməsi imkanları nəzərdən keçirilib.

Görüşdə Tehranda keçirilmiş dördtərəfli toplantıdan irəli gələn yeni regional təhlükəsizlik mexanizmləri də müzakirə olunub.

İran səkkiz ölkədən ibarət Körfəz birliyi yaratmaq istəyir

Rzayi İranın Körfəz ölkələri və İraqla əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətində olduğunu açıqlayıb.

O bildirib ki, Tehran regionun səkkiz dövlətini birləşdirəcək yeni qurumun yaradılmasına çalışır.

Birliyə hansı ölkələrin daxil olması nəzərdə tutulur?

Rzayinin açıqlamasına görə, nəzərdə tutulan Körfəz birliyi aşağıdakı səkkiz ölkəni əhatə etməlidir:

• Oman

• Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri

• Səudiyyə Ərəbistanı

• Qətər

• Bəhreyn

• Küveyt

• İraq

• İran

General bildirib ki, yeni birliyin iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində hərtərəfli əməkdaşlığı əhatə etməsi planlaşdırılır.

“Ərəb ölkələri ilə əməkdaşlığa açığıq”

Rzayi İranın regiondakı ərəb dövlətləri ilə əməkdaşlıq etmək istədiyini vurğulayıb.

“Əlimiz hələ də uzadılmış vəziyyətdədir. Qardaş və dost ərəb ölkələri ilə əl-ələ verərək əməkdaşlıq etməyə açığıq”, – deyə o bildirib.

General İranın ABŞ hərbi obyektlərinə hücumları zamanı yalnız Amerika bazalarını hədəfə aldığını da açıqlayıb

Onun sözlərinə görə, İran qüvvələri ərəb ölkələrinin vətəndaşlarına zərər dəyməməsinə xüsusi diqqət yetiriblər.

Rzayi müharibə şəraitində belə bir məhdudiyyətə riayət etməyin çətin olduğunu, lakin hücumların yalnız ABŞ bazaları ilə məhdudlaşdırıldığını söyləyib.

Rzayi: ABŞ ilə üç böyük diplomatik mərhələdən keçmişik

İran rəsmisi Vaşinqtonla əvvəlki diplomatik təmaslara da toxunub.

O bildirib ki, Tehran və Vaşinqton arasında üç əsas diplomatik mərhələ yaşanıb.

Birinci mərhələ 12 günlük müharibədən əvvəl, ikinci mərhələ 40 günlük müharibədən əvvəl Cenevrədə, üçüncü mərhələ isə İslamabadda baş tutub.

“ABŞ İslamabadda imzaladığı razılaşmadan imtina etdi”

Rzayi bildirib ki, İran bütün diplomatik mərhələlərdə müharibə istəmədiyini nümayiş etdirib.

Onun sözlərinə görə, müharibəyə can atan tərəf ABŞ olub.

General İslamabadda tərəflərin razılığa gəldiyini və sənəd imzaladığını açıqlayıb.

Lakin onun sözlərinə görə, ABŞ bir aydan az müddət sonra imzaladığı razılaşmadan imtina edib.

Hörmüz boğazının açılması yeddi şərtdən asılıdır

Rzayi İranın diplomatik prosesə ciddi yanaşmaqda davam etdiyini bildirib.

O, Hörmüz boğazının açılmasının ABŞ-nin Tehranın irəli sürdüyü yeddi şərti yerinə yetirməsindən asılı olduğunu vurğulayıb.

“ABŞ açıq və konkret cavab verməlidir”

Rzayi deyib:

“Yeddi şərt irəli sürmüşük. Amerikalılar bu şərtləri yerinə yetirsələr, Hörmüz boğazını açacağıq. Lakin onların cavablarında aldatma var idi və biz bunları qəbul etmədik. Onlar aydın və konkret cavab verməlidirlər”.

O, Pakistan və Qətərin vasitəçilik prosesində ən fəal ölkələr olduğunu bildirib.

General İraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və digər tərəflərin də Trampa yaxın şəxslərdən İrana mesajlar çatdırdığını açıqlayıb.

Lakin Rzayinin sözlərinə görə, həmin mesajların heç biri Tehranın şərtlərinə uyğun olmayıb.

“Zənginləşdirilmiş uranın bir zərrəsi də İrandan çıxarılmayacaq”

Möhsün Rzayi nüvə proqramı və uranın zənginləşdirilməsi məsələsində Tehranın mövqeyinin dəyişmədiyini açıqlayıb.

O bildirib ki, İran zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının ölkədən çıxarılmasına razı olmayacaq.

Rusiya tərəfinə də İranın mövqeyi çatdırılıb

Rzayi deyib:

“Biz konkret şərtlər irəli sürmüşük. Birincisi budur ki, zənginləşdirilmiş materialların bir zərrəsini belə İrandan çıxarmayacağıq”.

General bu mövqenin Rusiya tərəfinə də çatdırıldığını bildirib.

“Rus dostlarımıza məlumat vermişik ki, bütün zənginləşdirilmiş materiallar öz ehtiyaclarımız üçün ölkə daxilində qalacaq”, – deyə o vurğulayıb.

İran nüvə enerjisi ilə işləyən gəmilər hazırlamaq istəyir

Rzayi zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının İranın gələcək texnoloji layihələrində istifadə ediləcəyini bildirib.

Onun sözlərinə görə, Tehran nüvə enerjisi ilə işləyən gəmilər və sualtı qayıqlar layihələndirmək üzərində çalışır.

General İranın kiçik modul nüvə reaktorları istehsal etmək niyyətində olduğunu da açıqlayıb.

O bildirib ki, bu layihələrin həyata keçirilməsi üçün ölkənin zənginləşdirilmiş nüvə materiallarına ehtiyacı var.

Rzayi İranın mövqeyini bir daha təkrarlayıb:

“Buna görə də zənginləşdirilmiş materialların ən kiçik zərrəsi belə ölkədən çıxarılmayacaq və hamısı bizim sərəncamımızda qalacaq”.