Davam edən proseslərin mahiyyəti
Son günlər İranda baş verən hadisələr nə ilkdir, nə də son olacaq. Ölkənin hegemon güclərə, xüsusilə də Qərb mərkəzli siyasi və ideoloji təsirlərə qarşı mövqeyi qorunduğu müddətcə bu cür proseslərin davam etməsi qaçılmaz hesab olunur. Burada əsas məsələ düşmənin yerli və ya xarici olması deyil, onun daşıdığı düşüncə tərzidir. Mövcud yanaşmaya görə, baş verən proseslərin arxasında Qərb və Qərbpərəst dairələrin təxribatçı fəaliyyəti dayanır.
İranın ideoloji xətti və alternativ axtarış
İran İslam Respublikası Qərb sivilizasiyası, modernizm anlayışı və onun təqdim etdiyi dəyərlər qarşısında fərqli bir düşüncə və yeni bir siyasi-ideoloji diskursla ortaya çıxıb. Bu yanaşma təkcə siyasi müstəvidə deyil, eyni zamanda mədəni və sivilizasiya baxımından yeni bir yol təklif etməyi hədəfləyir. Rəsmi Tehranın baxışına görə, bu yol milli kimliyin, dini dəyərlərin və müstəqil qərarvermə iradəsinin qorunmasına əsaslanır.
Qərbin reaksiyası və qlobal təsir
Təxminən üç əsrdir dünyada siyasi, iqtisadi və mədəni üstünlük əldə etmiş Qərbin bu cür müstəqillik və “özünə dönüş” çağırışlarına biganə qalması real deyil. Xüsusilə müsəlman xalqların və dünyadakı məzlum təbəqələrin oyadılması və müqavimətə çağırılması Qərb dövlətləri tərəfindən ciddi təhdid kimi qəbul edilir. Bu səbəbdən İranın tutduğu mövqeyə qarşı həm xaricdən, həm də daxildə müxtəlif təzyiq mexanizmləri işə salınır.
Daxili uzantılar və davamlı təzyiqlər
Bu baxımdan Qərbdən və ya ölkə daxilindəki ideoloji uzantılardan bu düşmənçiliyə son qoymalarını gözləmək sadəlövhlük kimi dəyərləndirilir. Mövcud vəziyyət göstərir ki, İranın seçdiyi yol uzunmüddətli qarşıdurma və səbir tələb edir.
Ödənilən bədəl və strateji israr
İran artıq yarım əsrə yaxındır bu mövqeyinə görə siyasi, iqtisadi və sosial sahələrdə ciddi bədəl ödəyir. Buna baxmayaraq, ölkə gücü çatdığı müddətdə bu xətti davam etdirməkdə qərarlı olduğunu nümayiş etdirir. Çünki bu yanaşmaya əsasən, heç bir böyük uğur bədəl ödənmədən əldə edilmir. Ödənən və ödənəcək bədəl isə qarşıya qoyulan məqsədlərin miqyası ilə birbaşa əlaqəlidir.
