Qala divarlarının uçması yenidən gündəmdə
Aprelin 9-da Bakının tarixi mərkəzi olan İçərişəhərdə qala divarlarının bir hissəsinin uçması yenidən ictimai narahatlıq yaradıb. Hadisə Kiçik Qala küçəsində, 13 və 14 saylı bürclərin kəsişdiyi ərazidə baş verib.
İçərişəhər Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi baş verənləri “kiçik aşınma” kimi qiymətləndirib. Qurumun açıqlamasında bildirilib ki, həmin hissədə indiyədək hər hansı bərpa və ya restavrasiya işləri aparılmayıb və aşınmanın əsas səbəbi son günlər müşahidə olunan aramsız yağışlar nəticəsində yaranan rütubət və təbii eroziya prosesləridir.
Rəsmi mövqe: təbii eroziya əsas səbəbdir
Yağışlar və rütubət faktoru
Qoruq idarəsinin açıqlamasına görə, son günlər davam edən atmosfer yağıntıları qala divarlarında rütubətin artmasına səbəb olub. Bu isə təbii aşınma prosesini sürətləndirərək daşların yerindən qopmasına gətirib çıxarıb.
Rəsmilər vurğulayır ki, sözügedən ərazidə əvvəlcədən hər hansı texniki müdaxilə həyata keçirilmədiyi üçün hadisə tamamilə təbii faktorlarla izah olunur.
Memarların iddiası: əsas səbəb insan müdaxiləsidir
Restoranların fəaliyyəti tənqid olunur
Memar Elçin Əliyev isə rəsmi açıqlamanı “təəccüblü” adlandıraraq hadisənin arxasında insan faktoru olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, qala divarlarının uçması artıq ikinci dəfədir təkrarlanır və bu, ərazidə fəaliyyət göstərən restoranların nəzarətsiz fəaliyyəti ilə bağlıdır.
Memar qeyd edir ki, 2000-ci illərin əvvəllərində Kiçik Qala küçəsində sakinlər üçün geniş və rahat piyada zonası mövcud idi. Lakin hazırda həmin ərazi demək olar ki, tamamilə restoran və kafe obyektləri tərəfindən zəbt olunub. Bu səbəbdən piyadalar avtomobil yolundan istifadə etməyə məcbur qalır.
Qala divarına müdaxilə iddiaları
Elçin Əliyev konkret ad çəkməsə də, uçan hissəyə bitişik yerləşən “Xanlıq” restoranına diqqət çəkib. Onun paylaşdığı görüntülərdən məlum olur ki, qala divarındakı daxili pəncərələrdən biri sonradan restoranın interyerinə daxil edilib.
Memar ehtimal edir ki, həmin pəncərə genişləndirilmiş və ya dəyişdirilmiş ola bilər. Lakin bu barədə rəsmi məlumat yoxdur. Onun sözlərinə görə, bu cür müdaxilələr abidənin konstruksiyasına mənfi təsir göstərə bilər.
Uzunmüddətli narahatlıq: 2019-dan bəri davam edir
Artan tikinti və ictimai etirazlar
İçərişəhər qala divarlarının ətrafında restoran və kafe tikintisi məsələsi 2019-cu ildən bəri ictimai müzakirə mövzusudur. Həmin dövrdə divar boyunca yerləşən köhnə taxta obyektlər sökülərək onların yerində daha iri və hündür metal konstruksiyalar quraşdırılmışdı.
Bu dəyişikliklər cəmiyyətdə narazılıq doğurmuş və məsələ geniş müzakirələrə səbəb olmuşdu.
Rəsmi baxış və açıqlamalar
Artan etirazlar fonunda Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva əraziyə baxış keçirmişdi. O, sahibkarlarla görüş zamanı bildirmişdi ki, tarixi və mədəni abidələrə heç bir təhlükə yoxdur və görülən işlər onların qorunmasına xidmət edir.
Oxşar hadisə: 2020-ci ildə də uçqun olmuşdu
Təkrar olunan problem
Qeyd edək ki, bu, ilk belə hadisə deyil. 2020-ci ilin noyabr ayında İçərişəhərin Qubernator bağı istiqamətinə baxan hissəsində də qala divarlarının daşları uçmuşdu.
Həmin vaxt da aidiyyəti qurumlar baş verənləri payız yağışlarının yaratdığı təbii eroziya prosesi ilə izah etmişdilər.
Suallar açıq qalır
Baş verən son hadisə bir daha göstərir ki, İçərişəhərin qala divarlarının qorunması məsələsi hələ də tam həllini tapmayıb. Rəsmi qurumlar təbii faktorları ön plana çıxarsa da, mütəxəssislər insan müdaxiləsinin rolunu vurğulayır.
Bu ziddiyyətli yanaşmalar fonunda əsas sual açıq qalır: qala divarlarının aşınmasının əsas səbəbi doğrudan da təbiət hadisələridir, yoxsa nəzarətsiz tikinti və kommersiya fəaliyyəti?
