Hörmüz boğazında yeni gəmi insidenti
İranın “Fars” agentliyi şənbə günü mənbələrə istinadən Hörmüz boğazında partlayış səsinin eşidildiyini bildirib.
Agentliyin məlumatına görə, hadisə boğazın Oman istiqamətindəki dəniz yolunda hərəkət edən ticarət gəmisinin hədəfə alınması ilə əlaqədardır.
Hadisənin hansı silah və ya vasitə ilə törədildiyi, gəminin aldığı ziyanın miqyası və mümkün itkilər barədə ilkin məlumatda ətraflı açıqlama verilməyib.
Son günlər Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinin hədəfə alınması ilə bağlı bir neçə hadisə qeydə alınıb. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları qurumu oktyabrın 1-də boğazdan keçən tankerlərdən birinin naməlum mərmi ilə vurulduğunu və gəmidə yanğın başladığını təsdiqləmişdi. Ekipajın təhlükəsiz olduğu bildirilmişdi.
“Fars”: Tanker izləmə sistemini söndürüb
“Fars”ın yaydığı son məlumatda “Or Uinst” adı ilə təqdim edilən neft tankerindən də bəhs olunur.
Agentliyin məlumatına görə, ABŞ müşayiəti altında olduğu bildirilən tanker Hörmüz boğazına daxil olarkən öz izləmə sistemini söndürüb.
Təqdim edilən ilkin məlumatda həmin tanker ilə boğazda hədəfə alındığı bildirilən ticarət gəmisinin eyni gəmi olub-olmadığı dəqiqləşdirilmir.
Bu səbəbdən gəminin kimliyi, ABŞ müşayiəti altında olması və izləmə sistemini söndürməsi barədə məlumat hazırkı mərhələdə “Fars” agentliyinin yaydığı məlumat kimi qiymətləndirilməlidir.
Hörmüzdə gəmi təhlükəsizliyi gündəmdədir
Hörmüz boğazında son günlər baş verən hadisələr bölgədə kommersiya gəmiçiliyinin təhlükəsizliyini yenidən gündəmə gətirib.
Oktyabrın 1-də baş verən ayrıca hadisədə “Fars” agentliyi 2,5 milyon barel neft daşımaq imkanına malik supertankerin Oman sahillərindən təxminən 8 kilometr məsafədə vurulduğunu açıqlamışdı.
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları qurumu da bir tankerin naməlum mərmi ilə vurulduğunu, nəticədə gəmidə yanğın başladığını bildirmişdi. Hücumun kim tərəfindən həyata keçirildiyi açıqlanmamışdı.
Hücumların məsuliyyəti məsələsi açıq qalır
Mövcud məlumatlarda şənbə günü baş verdiyi bildirilən son hadisəyə görə konkret tərəfin məsuliyyət daşıdığı göstərilmir.
Buna görə də ticarət gəmisinin hədəfə alınmasının arxasında hansı qüvvənin dayandığı barədə qəti nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Boğazdakı ardıcıl insidentlər isə İranın strateji su yolunun idarə olunması ilə bağlı yeni qanun layihəsini müzakirə etdiyi bir vaxta təsadüf edir.
Tehran Hörmüzdən keçid qaydalarını sərtləşdirir
İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sözçüsü Həsən Qaşqavi Hörmüz boğazının təhlükəsizliyinə dair yeni qanun layihəsinin hazırlanması barədə məlumat verib.
Qaşqavinin sözlərinə görə, layihə İranın boğazın giriş və çıxışındakı idarəetmə imkanlarını “demək olar ki, tam şəkildə” qorumasını nəzərdə tutur.
İran rəsmisi bildirib ki, layihəyə əsasən, Tehran tərəfindən düşmən hesab edilən dövlətlərə məxsus gəmilərin, İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak edən və ya hərbi yük daşıyan gəmilərin Hörmüz boğazından keçməsinə icazə verilməyəcək.
Digər gəmilərdən İranın icazəsi tələb ediləcək
Qaşqavinin açıqlamasına əsasən, İranın düşmən hesab etmədiyi ölkələrə məxsus gəmilər də qanunda nəzərdə tutulan qaydalar çərçivəsində İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahından icazə almalı olacaqlar.
Layihənin bu müddəaları artıq İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasında müzakirə olunub. Qaşqavi layihənin parlamentin plenar iclasında baxılmasını gözlədiyini bildirib.
Beləliklə, söhbət hazırda qüvvədə olan yekun qanundan deyil, İran parlamentində müzakirə olunan və boğazdan keçid üzərində Tehranın nəzarətini genişləndirməyi nəzərdə tutan qanun layihəsindən gedir.
Hörmüzdə gərginlik yüksəlir
Hörmüz boğazı son həftələrdə artan hərbi-siyasi gərginliyin əsas nöqtələrindən birinə çevrilib. Gəmi hərəkətinin azalması və ardıcıl təhlükəsizlik insidentləri beynəlxalq gəmiçilik üçün riskləri artırıb. Sentyabrın ortalarında yayılan məlumatlarda boğazdan keçən kommersiya gəmilərinin sayında ciddi azalma qeydə alınmışdı.
İran isə Hörmüz boğazından keçidi milli təhlükəsizlik və milli maraqlar prinsipi əsasında idarə etmək niyyətində olduğunu bildirir.
Şənbə günü ticarət gəmisinin hədəfə alınması barədə yayılan yeni məlumat fonunda əsas diqqət gəminin kimliyinin, dəymiş ziyanın miqyasının və hücumun kim tərəfindən həyata keçirildiyinin müəyyənləşdirilməsinə yönəlib.
