Qanuna yeni əsaslar əlavə edilir
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi tərəfindən “İnvestisiya fəaliyyəti haqqında” Qanuna təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, dövlət artıq “milli maraqlara zidd” və “strateji əhəmiyyətli” investisiyaları da geri ala biləcək.
Hazırkı qanunvericiliyə görə, investisiyalar yalnız iki halda – dövlət ehtiyacları (məsələn, infrastruktur layihələri) və rekvizisiya (təbii fəlakət və fövqəladə hallar) məqsədilə geri alına bilər. Yeni layihə isə bu siyahını genişləndirir.
Dəyişiklikdə qeyd olunur ki, kompensasiya investisiya müqaviləsində göstərilən qaydada ödəniləcək. Müqavilədə bu məsələ tənzimlənməyibsə, ümumi qanunvericiliyin tələbləri tətbiq ediləcək.
“İqtisadi təhlükəsizlik” arqumenti
Milli Məclisin İqtisadi siyasət komitəsinin sədri Azər Əmiraslanov bildirib ki, milli təhlükəsizlik iqtisadi təhlükəsizliklə sıx bağlıdır və yeni norma bu sahədə hüquqi əsas yaradacaq.
Rəsmi mövqeyə görə, dəyişiklik dövlət və xalqın mənafeyini qorumağa yönəlib.
Hüquqi risklər və narahatlıqlar
“Norma neytraldır, tətbiq sual altındadır”
Hüquqşünas Səməd Rəhimli qeyd edir ki, beynəlxalq investisiya hüququnda “təhlükəsizlik istisnaları” anlayışı mövcuddur və dövlətlər müəyyən hallarda investisiyaları məcburi qaydada ala bilər.
Onun sözlərinə görə, qanun layihəsi beynəlxalq praktikaya zidd deyil və məhkəməyə müraciət hüququ da saxlanılır. Lakin əsas problem tətbiq mexanizmi ilə bağlıdır.
Müstəqil məhkəmə məsələsi
Ekspertlər hesab edirlər ki, hüququn aliliyinin zəif olduğu şəraitdə bu norma sui-istifadə risklərini artıra bilər. Azərbaycanda mülkiyyət hüquqlarının qorunması və məhkəmələrin müstəqilliyi ilə bağlı uzun illərdir səsləndirilən tənqidlər fonunda yeni səlahiyyət investorlar üçün əlavə qeyri-müəyyənlik yarada bilər.
Səməd Rəhimli bildirir ki, praktikada yerli və xarici biznes nümayəndələrinin müxtəlif təzyiqlərlə üzləşməsi halları olub və belə bir normanın tətbiqi əlavə risk faktoru kimi qiymətləndirilə bilər.
Biznes mühiti və iqtisadi reallıq
Ekspertin sözlərinə görə, son illərdə iqtisadi qanunvericiliyin tətbiqi daha sərtləşib. Vergi və digər fiskal öhdəliklərin artırılması bir sıra kiçik sahibkarlar üçün çətinliklər yaradıb.
Bu kontekstdə investisiyaların məcburi qaydada geri alınması ilə bağlı əlavə hüquqi mexanizmin tətbiqi ölkəyə xarici sərmayə axınına təsir göstərə bilər.
Əsas sual: təminat varmı?
Hüquqşünas vurğulayır ki, norma hüquqi baxımdan neytral görünsə də, onun praktik tətbiqi həlledici olacaq. Əgər inzibati məhkəmələr müstəqil və obyektiv qərar vermək imkanına malik deyilsə, bu dəyişiklik investorlar üçün ciddi başağrısına çevrilə bilər.
Beləliklə, yeni qanun layihəsi iqtisadi təhlükəsizlik məqsədi ilə əsaslandırılsa da, onun biznes mühitinə təsiri geniş müzakirə mövzusuna çevrilib.
